Shloka 10

Lakṣmī’s Emergence, Dhanvantari, and the Advent of Mohinī-mūrti

Devanagari script

तस्या आसनमानिन्ये महेन्द्रो महदद्भ‍ुतम् । मूर्तिमत्य: सरिच्छ्रेष्ठा हेमकुम्भैर्जलं शुचि ॥ १० ॥

Transliteration

tasyā āsanam āninye mahendro mahad-adbhutam mūrtimatyaḥ saric-chreṣṭhā hema-kumbhair jalaṁ śuci

Translation

દેવરાજ ઇન્દ્રે લક્ષ્મીદેવી માટે અતિ અદ્ભુત અને યોગ્ય આસન લાવ્યું. ગંગા-યમુના જેવી પવિત્ર નદીઓ મૂર્તિમતી બની સોનાના કળશોમાં શુદ્ધ જળ લઈને માતા લક્ષ્મીની સેવા માટે આવી.

Synonyms

• तस्याः: for her / of her
• तस्याः: सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), एकवचनम्

• आसनम्: a seat
• आसनम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: आसन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• आनिन्ये: brought
• आनिन्ये: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: नी (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्; उपसर्गः आ-

• महेन्द्रः: Mahendra (Indra)
• महेन्द्रः: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Noun
• Root: महेन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समासः (महान् इन्द्रः); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• महत्-अद्भुतम्: very wonderful
• महत्-अद्भुतम्: कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa/Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक) + अद्भुत (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समासः; नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘आसनम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• मूर्तिमत्यः: embodied (personified) ones
• मूर्तिमत्यः: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Noun
• Root: मूर्तिमत् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• सरित्-श्रेष्ठाः: the best of rivers
• सरित्-श्रेष्ठाः: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Noun
• Root: सरित् (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (सरितां श्रेष्ठाः); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘मूर्तिमत्यः’ इत्यस्य विशेषणम्

• हेम-कुम्भैः: with golden pitchers
• हेम-कुम्भैः: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: हेम (प्रातिपदिक) + कुम्भ (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समासः; पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (3rd/Instrumental), बहुवचनम्

• जलम्: water
• जलम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: जल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• शुचि: pure
• शुचि: कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa/Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: शुचि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘जलम्’ इत्यस्य विशेषणम्

Characters & Entities

• Indra (Mahendra)
• Śrī (Lakṣmī-devī)
• Personified rivers

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about how Lakshmi was honored when she appeared?

In this verse, Indra offers Lakṣmī a marvelous seat, and the foremost rivers—personified—bring pure water in golden pots, showing reverent reception and ritual honor.

Why did Indra bring a seat for Lakshmi in the Samudra Manthan episode?

As king of the devas, Indra leads the celestial reception of Śrī (Lakṣmī). Offering a throne signifies recognizing her supreme auspiciousness and welcoming her presence among the gods.

Practical application: what can we learn from the rivers bringing pure water in golden vessels?

Offer the best you can in worship and in welcoming sacredness—purity, care, and reverence in small acts trains the heart toward devotion and gratitude.