Mantra 4

Sukta 50

Sanskrit (Devanagari)

वयं जयेम त्वया युजा वृतमस्माकमंशमुदवा भरेभरे । अस्मभ्यमिन्द्र वरीयः सुगं कृधि प्र शत्रूणां मघवन् वृष्ण्या रुज

IAST Transliteration

vayáṁ jayema tváyā yujā́ vṛtám asmā́kam áṁśam úd avā́ bháre-bhare | asmábhyam indra várīyaḥ sugáṁ kṛdhi prá śátrūṇāṁ maghavan vṛ́ṣṇyā rujá ||

English Translation (Griffith/Whitney)

May we conquer with thee for yoke-fellow the obstructing power; bring forth, bring down to us our portion in every encounter. For us, O Indra, make a wider, an easy way; with manly might, bounteous one, shatter the enemies.

Translation

હે ઇન્દ્ર, તું જોડે (યુજ) બનીને અમે અવરોધક શક્તિને જીતીએ. દરેક સંઘર્ષમાં અમારો અંશ/ભાગ અમારે માટે ઉપર લાવી, નીચે ઉતારી આપ. હે ઇન્દ્ર, અમારે માટે વધુ વિશાળ અને સુગમ માર્ગ રચ; હે મઘવન, પુરુષાર્થભર્યા બળથી શત્રુઓને ચકનાચૂર કર.

Word by Word

• वयम्: we
• वयम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जयेम: may (we) win/conquer
• जयेम: कर्तृ-क्रिया
• Type: Verb
• Root: √जि (जये)

• त्वया: by/with you
• त्वया: करण
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• युजा: as an ally; with (you) as yoked helper
• युजा: करण
• Type: Noun
• Root: युज् (प्रातिपदिक; ‘yoke/ally, yoked one’)

• वृतम्: the chosen/accepted (share); the selected portion
• वृतम्: कर्म
• Type: Adjective/Noun
• Root: √वृ (वृणोति/वृणुते) → क्त (वृत) / ‘वृत’ (प्रातिपदिक)

• अस्माकम्: of us; our
• अस्माकम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अंशम्: share/portion
• अंशम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अंश (प्रातिपदिक)

• उदावा: O helper/benefactor
• उदावा: सम्बोधन
• Type: Noun (epithet)
• Root: उद् + √अव (अवते/अवति) → ‘उदावन्/उदावा’ (प्रातिपदिक; ‘helper, benefactor’)

• भरे: in battle/contest
• भरे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: भर (प्रातिपदिक; ‘battle, contest’)

• भरे: in battle
• भरे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: भर (प्रातिपदिक)

• अस्मभ्यम्: to us; for us
• अस्मभ्यम्: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (deity)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• वरीयः: better; more excellent
• वरीयः: कर्म (गन्तव्य-मार्गस्य)
• Type: Adjective
• Root: वरि/वर (प्रातिपदिक) → तुलनात्मक (comparative) ‘वरीयस्’

• सुगम्: good path; easy passage
• सुगम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: सु + गम् (प्रातिपदिक ‘सुग’)

• कृधि: make; do
• कृधि: प्रेरणार्थ-क्रिया
• Type: Verb
• Root: √कृ (करोति)

• प्र: forth; forward; strongly
• प्र: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• शत्रूणाम्: of enemies
• शत्रूणाम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: शत्रु (प्रातिपदिक)

• मघवन्: O bountiful one
• मघवन्: सम्बोधन
• Type: Noun (epithet)
• Root: मघवन् (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषणम्)

• वृष्ण्या: with (your) manly might
• वृष्ण्या: करण
• Type: Noun
• Root: वृष्णि (प्रातिपदिक; ‘manly strength, virility, might’)

• रुज: break; shatter
• रुज: प्रेरणार्थ-क्रिया
• Type: Verb
• Root: √रुज् (रुजति)

Attribution

Rishi: Atharvanic/Angiras-type attribution (hymn-level)

Devata: Indra

Chandas: Jagatī/Triṣṭubh mixed feel (long pādas; not anuṣṭubh)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"raudra","emotional_arc":"From alliance and confidence → claim of due share → widening of road → forceful enemy-breaking.","listener_experience":"Rousing, emboldening, strategic clarity.","intensity":8}