Mantra 4

Sukta 111

Sanskrit (Devanagari)

पुनस्त्वा दुरप्सरसः पुनरिन्द्रः पुनर्भगः । पुनस्त्वा दुर्विश्वे देवा यथानुन्मदितोऽससि

IAST Transliteration

púnaḥ tvā durápsarasaḥ púnar índraḥ púnar bhágaḥ | púnas tvā durvíśve devā́ yáthānunmaditó ásasi

English Translation (Griffith/Whitney)

Back from the evil Apsarases—back may Indra bring thee, back may Bhaga; back may the gods, the (hostile) All, restore thee, so that thou shalt be free from madness.

Translation

દુષ્ટ અપ્સરાઓ પાસેથી તને પાછો લાવો; ઇન્દ્ર તને પાછો લાવે, ભગ તને પાછો લાવે. દુર્વિશ્વે દેવો પણ તને પાછો સ્થિર કરે—જેથી તું અનુન્માદિત (ઉન્માદથી મુક્ત) રહેશ.

Word by Word

• पुनः: again
• पुनः: —
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)

• त्वा: you (as object)
• त्वा: Karma
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दुरप्सरसः: the evil/dangerous Apsarases
• दुरप्सरसः: Kartā
• Type: Noun
• Root: दुरप्सरस (प्रातिपदिक; दुḥ + अप्सरस)

• पुनः: again
• पुनः: —
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Kartā
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• पुनः: again
• पुनः: —
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)

• भगः: Bhaga (the distributor of fortune)
• भगः: Kartā
• Type: Noun
• Root: भग (प्रातिपदिक)

• पुनः: again
• पुनः: —
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)

• त्वा: you (as object)
• त्वा: Karma
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दुर्विश्वे: all (the gods), in a hostile/baneful form; ‘ill-disposed all’
• दुर्विश्वे: Kartā
• Type: Adjective
• Root: दुर्विश्व (प्रातिपदिक; दुḥ + विश्व)

• देवाः: the gods
• देवाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• यथा: so that; as
• यथा: —
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)

• अनुन्मदितः: not driven mad; not maddened
• अनुन्मदितः: —
• Type: Adjective/Participle
• Root: उन्मद् (धातु) → उन्मदित (कृदन्त, क्त) + अनु- (उपसर्ग)

• अससि: you are
• अससि: —
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (not specified in input)

Devata: Indra, Bhaga, Viśve Devāḥ; adversarial: evil Apsarases

Chandas: Anuṣṭubh (probable; requires metrical verification)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From uncanny spirit-threat to wonder at divine retrieval, ending in calm restoration.","listener_experience":"Hopeful ‘returning’ sensation; reassurance that powerful allies can retrieve what is scattered.","intensity":5}