Mantra 9
Sukta 30
अङ्गभेदो अङ्गज्वरो यश्च ते हृदयामयः । यक्ष्मः श्येन इव प्रापप्तद् वाचा साढः परस्तराम्
aṅgabhédo aṅgajvaró yáś ca te hṛdayāmayáḥ | yakṣmáḥ śyéná iva prá-āpaptad vācā́ sāḍháḥ parastarā́m
The limb-rending pain, the fever of the limbs, and whatsoever heart-sickness is thine—yakṣma, like a hawk, hath swooped upon thee: by our speech, subdued, be it driven farther away.
અંગભેદ—અંગોને ચીરતી પીડા, અંગજ્વર, અને તારો જે કોઈ હૃદયરોગ છે—યક્ષ્મા બાજની જેમ તારા પર ઝપટ્યો છે. અમારી વાણીથી વશમાં પડેલો તે વધુ દૂર હંકારાઈ જાય.
Rishi: Atharvanic tradition (often transmitted under Atharvan/Angiras lineages for yakṣma-healing); specific r̥ṣi attribution depends on Anukramaṇī.
Devata: Bhaiṣajya/Agni-Sūrya complex in the hymn; here primarily the expulsion of Yakṣma (personified disease).
Chandas: Anuṣṭubh (likely; confirm by pada count in critical edition).
{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"raudra","emotional_arc":"From naming suffering to forceful domination and expulsion of disease.","listener_experience":"Courage and agency; a sense of pushing illness out and away.","intensity":7}