Sukta 26
Rishi: Atharvanic tradition (often anonymous/collective for such domestic expiations)
Devata: Dyāvā-Pṛthivī (Heaven and Earth)
Chandas: Triṣṭubh-like cadence (RV-style praise structure; AV often preserves mixed metrical features here)
આ સૂક્ત દ્યાવા–પૃથિવી (આકાશ અને પૃથ્વી)ને સંબોધિત પાપમોચન/અપોત્રોપાયિક મંત્રરૂપ સ્તુતિ છે. તેમાં અંહસ્—પાપજન્ય કલુષતા, સંકોચક બંધન અને દહનકારી વ્યથા—ને ઢીલી કરી દૂર કરવા વિનંતી કરવામાં આવે છે. અપરિમિત, જીવનધારક વિશ્વમાતા–પિતાને સંપત્તિ અને સ્થિરતાના આધારરૂપ પાયા તરીકે સ્તુતિ કરીને, અમારે માટે સુરક્ષિત આશ્રય બનવા પ્રાર્થના કરે છે. “તે નો મुञ્ચતમ્ અંહસઃ” એવો પુનરાવર્તિત પ્રત્યય અપોત્રોપાયિક ‘મુદ્રા’ તરીકે કાર્ય કરે છે, જે બ્રહ્માંડના ઋતને વ્યક્તિગત સ્તરે અપરાધબોધ, પીડા/વ્યાધિ અને માનવકૃત હાનિમાંથી મુક્તિમાં રૂપાંતરિત કરે છે.
Mantras
Mantra 1
पाप-मोचनम्। म॒न्वे वां॑ द्यावापृथिवी सुभोजसौ॒ सचे॑तसौ॒ ये अप्र॑थेथा॒ममि॑ता॒ योज॑नानि । प्र॒ति॒ष्ठे ह्यभ॑वतं॒ वसू॑नां॒ ते नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः
પાપ-મોચન. હે દ્યાવા-પૃથિવી, સુભોજસૌ—ઉદાર દાનવાળી, સચેતસૌ—એકચિત્તવાળી, તમે જ અપરિમિત યોજનો વિસ્તારી છે. તમે ધનોની પ્રતિષ્ઠા બન્યા છો; તેથી અમને અંહસ (કષ્ટ અને પાપ)માંથી મુક્ત કરો.
Mantra 2
प्र॒ति॒ष्ठे ह्यभ॑वत॒ वसू॑नां॒ प्रवृ॑द्धे देवी सुभगे उरूची । द्यावा॑पृथिवी॒ भव॑तं मे स्यो॒ने ते नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः
તમે ધનોની પ્રતિષ્ઠા બન્યા છો—હે બે દેવીઓ, પ્રવૃદ્ધે, સુભગે, ઉરૂચી (વિસ્તૃત તેજવાળી). હે દ્યાવા-પૃથિવી, મારા માટે સ્યોન (કલ્યાણકારી આશ્રય) બનો; અમને અંહસ (કષ્ટ અને પાપ)માંથી મુક્ત કરો.
Mantra 3
अ॒स॒न्ता॒पे सु॒तप॑सौ हुवे॒ऽहमु॒र्वी ग॑म्भी॒रे क॒विभि॑र्नम॒स्येऽ। द्यावा॑पृथिवी॒ भव॑तं मे स्यो॒ने ते नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः
અસંતાપક, સુતપસ્વી (સુ-તપસ્) એવા તમારું હું આહ્વાન કરું છું; વિશાળ અને ગહન એવા તમારું કવિઓ સાથે નમસ્કાર કરીને પૂજન કરું છું. હે દ્યાવા-પૃથિવી (આકાશ અને પૃથ્વી), તમે મને સ્યોન—કલ્યાણકારી આશ્રય—બનો; અમ્હસ (કષ્ટ અને પાપ)માંથી અમને મુક્ત કરો.
Mantra 4
ये अ॒मृतं॑ बिभृ॒थो ये ह॒वींषि॒ ये स्रो॒त्या बि॑भृ॒थो ये म॑नु॒ष्याऽन्। द्यावा॑पृथिवी॒ भव॑तं मे स्यो॒ने ते नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः
તમે અમૃત ધારણ કરો છો, તમે હવિંષિ (હવનની આહુતિઓ) ધારણ કરો છો; તમે સ્રોત્યા—વહેતા પ્રવાહો—ધારણ કરો છો; તમે મનુષ્યોને ધારણ કરો છો. હે દ્યાવા-પૃથિવી, તમે મને સ્યોન—કલ્યાણકારી આશ્રય—બનો; અમ્હસ (કષ્ટ અને પાપ)માંથી અમને મુક્ત કરો.
Mantra 5
ये उ॒स्रिया॒ बिभृ॒थो ये वन॒स्पती॒न् ययो॑र्वां॒ विश्वा॒ भुव॑नान्य॒न्तः । द्यावा॑पृथिवी॒ भव॑तं मे स्यो॒ने ते नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः
તમે ઉસ્રિયા—રુધિરવર્ણ ગાયો—ધારણ કરો છો; તમે વનસ્પતિઓ—વનના અધિપતિ વૃક્ષો—ધારણ કરો છો; તમારાં બન્નેમાં સર્વ ભુવનાં અંતઃસ્થિત છે. હે દ્યાવા-પૃથિવી, તમે મને સ્યોન—કલ્યાણકારી આશ્રય—બનો; અમ્હસ (કષ્ટ અને પાપ)માંથી અમને મુક્ત કરો.
Mantra 6
ये की॒लाले॑न त॒र्पय॑थो॒ ये घृ॒तेन॒ याभ्या॑मृ॒ते न किं च॒न श॑क्नु॒वन्ति । द्यावा॑पृथिवी॒ भव॑तं मे स्यो॒ने ते नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः
હે જે કીલાલ (મીઠું કિણ્વિત પેય)થી તૃપ્ત કરો છો, જે ઘીથી પણ; જેમના વિના મનુષ્યો કશુંય કરી શકતા નથી—હે દ્યાવા-પૃથિવી (આકાશ અને પૃથ્વી), મારા માટે સ્નેહભર્યા બનો; અમને અંહસ (અપશકુન/પાપ-હાનિ) અને વ્યથા પરથી મુક્ત કરો.
Mantra 7
यन्मे॒दम॑भि॒शोच॑ति॒ येन॑येन वा कृ॒तं पौरु॑षेया॒न्न दैवा॑त्। स्तौमि॒ द्यावा॑पृथि॒वी ना॑थि॒तो जो॑हवीमि॒ ते नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः
યે કંઈ આ (દુઃખ/રોગ) મને પીડે છે અને દહન કરે છે—જે જે કારણથી પણ, મનુષ્યકૃત હોય, દેવવિધિથી નહિ—તે માટે હું દ્યાવા-પૃથિવી (આકાશ અને પૃથ્વી)નું સ્તવન કરું છું. આશ્રય માંગતો હું તમને જ પોકારું છું: અમને અંહસ (કષ્ટ, પાપ-દોષ) અને દુર્ભાગ્યથી મુક્ત કરો.
Frequently Asked Questions
Aṃhas is a constricting trouble—often ‘sin’ or moral taint, but also the felt anguish, bondage, or oppressive distress that follows wrongdoing or misfortune.
Dyāvā-Pṛthivī are portrayed as the universal supports of life—space, waters, sacrifice, and humanity—so their stability and order can ‘unbind’ what is stuck or harmful in a person’s condition.
It covers both: the closing verse explicitly mentions affliction ‘wrought by man’ (pāuruṣeya), so it can be used for suspected hostility or imposed harm as well as expiation.
Ask anything about Sukta 26 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.