Atharva Veda 4.16.7 — Kanda 4, Anuvaka 2, Sukta 16, Mantra 7

Sukta 16

Sanskrit (Devanagari)

श॒तेन॒ पाशै॑र॒भि धे॑हि वरुणैनं॒ मा ते॑ मोच्यनृत॒वाङ् नृ॑चक्षः । आस्तां जा॒ल्म उ॒दरं॑ श्रंसयि॒त्वा कोश॑ इवाब॒न्धः प॑रिकृ॒त्यमा॑नः

IAST Transliteration

śaténa pā́śair abhí dhehi varuṇainaṃ mā́ te móci anṛtavā́ṅ nṛcákṣaḥ | ā́stāṃ jālmá udáraṃ śraṃsayitvā́ kośá ivā́bandhaḥ parikṛ́tyamānaḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

With a hundred nooses bind thou him about, O Varuṇa; let not the untruth-speaking man be loosed from thee, O Seer of men. Let the knave abide—his belly made to sag—like an unbound pouch, being cut and trimmed about.

Translation

હે વરુણ! સો પાશોથી એને ચારે તરફથી બાંધી દે; હે નૃચક્ષસ્ (માનવોના દ્રષ્ટા), અસત્યવાણી માણસ તારી પાસેથી છૂટે નહિ. એ દુર્જન—પેટ લટકતું કરી—બંધન વિહોણી થેલી જેવો, ચારે તરફથી કાપી-છાંટી ગોઠવાયેલો હોય તેમ, એવો જ પડી રહે.

Word by Word

• शतेन: with a hundred
• शतेन: करण
• Type: Noun
• Root: शत (प्रातिपदिक)

• पाशैः: with nooses/bonds
• पाशैः: करण
• Type: Noun
• Root: पाश (प्रातिपदिक)

• अभि: towards; upon
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि

• धेहि: place! put!
• धेहि: —
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)

• वरुण: O Varuṇa
• वरुण: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• एनम्: this one; him
• एनम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मा: do not
• मा: —
• Type: Indeclinable
• Root: मा

• ते: of you; your
• ते: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मोचि: let (him) not be released
• मोचि: —
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)

• अनृतवाङ्: speaking untruth; false-tongued
• अनृतवाङ्: कर्तृ (मोचि-क्रियायाः)
• Type: Adjective
• Root: अनृत + वाच् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय)

• नृचक्षः: having men as witnesses/observers; man-seeing
• नृचक्षः: कर्तृ (मोचि-क्रियायाः)
• Type: Adjective
• Root: नृ + चक्षस् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि)

• आस्ताम्: let there be (two); let (them) remain
• आस्ताम्: —
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• जाल्मः: a rogue; a wretch
• जाल्मः: कर्तृ (आस्ताम्-क्रियायाः)
• Type: Noun
• Root: जाल्म (प्रातिपदिक)

• उदरम्: belly; abdomen
• उदरम्: कर्तृ (आस्ताम्-क्रियायाः) / कर्म (श्रंसयित्वा-क्रियायाः)
• Type: Noun
• Root: उदर (प्रातिपदिक)

• श्रंसयित्वा: having made (it) fall/loosened
• श्रंसयित्वा: —
• Type: Verb
• Root: श्रंस्/स्रंस् (धातु; causative श्रंसय-)

• कोशः: a sheath; a case
• कोशः: उपमान (इव-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कोश (प्रातिपदिक)

• इव: like; as
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• अबन्धः: unbound; loosened
• अबन्धः: कर्तृ (परिकृत्यमानः-क्रियायाः)
• Type: Adjective
• Root: अ + बन्ध (प्रातिपदिक)

• परिकृत्यमानः: being cut around; being trimmed/stripped
• परिकृत्यमानः: कर्तृ (वर्ण्य-स्थितिः)
• Type: Verb
• Root: परि + कृ (धातु; present passive participle)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (Varuṇa hymn)

Devata: Varuṇa (nṛcákṣas; binder and punisher)

Chandas: Triṣṭubh (to be verified)

Mantra Rasa

Primary: raudra

Secondary: bhayankara