Mantra 1

Sukta 139

Sanskrit (Devanagari)

आ नूनमश्विना युवं वत्सस्य गन्तमवसे । प्रास्मै यच्छतमवृकं पृथु च्छर्दिर्युयुतं या अरातयः

IAST Transliteration

ā́ nū́nám aśvinā yuváṃ vatsásya gantám ávase | prā́smái yacchatam avṛkáṃ pṛthú chardír yuyutáṃ yā́ arā́tayaḥ

English Translation (Griffith/Whitney)

Hither, even now, O Aśvins, come ye twain to Vatsa’s aid. Grant him a broad, wolf-free shelter; drive ye away the harms that press.

Translation

હે અશ્વિનો, હમણાં જ અહીં આવો; તમે બન્ને વત્સના સહાય માટે આવો. તેને વિશાળ, વરુણ-રહિત (વૃક-રહિત) આશ્રય આપો; અને જે અરાતયઃ (હાનિકારક શક્તિઓ) દબાવે છે, તે બધાને દૂર હાંકો.

Word by Word

• आ: hither; towards
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग)

• नूनम्: now; indeed
• नूनम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: नूनम्

• अश्विना: O Aśvins (the two horsemen)
• अश्विना: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अश्विन् (प्रातिपदिक)

• युवम्: you two
• युवम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• वत्सस्य: of the calf/child
• वत्सस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: वत्स (प्रातिपदिक)

• गन्तम्: come (you two)!
• गन्तम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)

• अवसे: for help; for aid
• अवसे: सम्प्रदान (purpose/benefit)
• Type: Noun
• Root: अवस् (प्रातिपदिक)

• प्र: forth; forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग)

• अस्मै: to him; for him
• अस्मै: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• यच्छतम्: grant (you two)!
• यच्छतम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: यम् (धातु)

• अवृकम्: wolf-free; without wolves/dangers
• अवृकम्: कर्म (of यच्छतम्)
• Type: Adjective
• Root: अ-वृक (प्रातिपदिक; नञ्-समास)

• पृथु: broad; wide
• पृथु: कर्म (of यच्छतम्)
• Type: Adjective
• Root: पृथु (प्रातिपदिक)

• छर्दिः: shelter; protection
• छर्दिः: कर्म (of यच्छतम्)
• Type: Noun
• Root: छर्दिस् (प्रातिपदिक)

• युयुतम्: ward off; keep away (you two)!
• युयुतम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: यु (धातु; ‘to separate/keep away’)

• याः: which; those (f.)
• याः: कर्तृ (of implied ‘are’ / apposition) / सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अरा॑तयः: non-givers; hostile ones; enemies
• अरा॑तयः: कर्तृ (of ‘to be kept away’) / अपादान (to be repelled) संदर्भतः
• Type: Noun
• Root: अ-राति (प्रातिपदिक; नञ्-समास) / अराति

Attribution

Rishi: RV-derived; associated with narratives of Vatsa in RV tradition; exact r̥ṣi requires anukramaṇī confirmation.

Devata: The Aśvins (dual)

Chandas: RV meter; requires scan.

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"karuna","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From urgent plea to calm containment and relief.","listener_experience":"Feeling held, protected, and less alone in crisis.","intensity":5}