Mantra 1

Sukta 138

Sanskrit (Devanagari)

महाँ इन्द्रो य ओजसा पर्जन्यो वृष्टिमाँ इव । स्तोमैर्वत्सस्य वावृधे

IAST Transliteration

mahā́n índro yá ójasā parjányo vṛṣṭimā́n iva | stómair vatsásya vāvṛdhe

English Translation (Griffith/Whitney)

Great is Indra, who in might is like Parjanya rich in rain: by praises he hath waxed, as doth the calf.

Translation

મહાન છે ઇન્દ્ર—જે પોતાની ઓજસ્ (શક્તિ) વડે, વરસાદથી સમૃદ્ધ પર્જન્ય સમાન છે. સ્તોત્રો દ્વારા તે વધ્યો છે, જેમ વાછરડો વધે તેમ.

Word by Word

• महान्: great
• महान्: विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: कर्तृ (य-सम्बन्धी उपवाक्ये)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ओजसा: by/with strength
• ओजसा: करण
• Type: Noun
• Root: ओजस् (प्रातिपदिक)

• पर्जन्यः: Parjanya (rain-god)
• पर्जन्यः: कर्तृ (उपमान-रूपेण)
• Type: Noun
• Root: पर्जन्य (प्रातिपदिक)

• वृष्टिमान्: possessing rain; rain-laden
• वृष्टिमान्: विशेषण (पर्जन्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: वृष्टि + मतुप् → वृष्टिमत् (प्रातिपदिक)

• इव: like, as
• इव: उपमान-निर्देशक
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• स्तोमैः: with praises/hymns
• स्तोमैः: करण
• Type: Noun
• Root: स्तोम (प्रातिपदिक)

• वत्सस्य: of the calf
• वत्सस्य: सम्बन्ध (यस्य वावृधे)
• Type: Noun
• Root: वत्स (प्रातिपदिक)

• वावृधे: has grown; has increased
• वावृधे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वृध् (धातु) — परस्मैपद; लिट् (परिप्रयोगे परोक्ष/परिणामार्थ)

Attribution

Rishi: RV-derived; likely Kāṇva lineage for parts of this cluster (see 20.138.3); exact r̥ṣi for 20.138.1 requires anukramaṇī confirmation.

Devata: Indra (with Parjanya as simile)

Chandas: Likely Anuṣṭubh/Triṣṭubh depending on RV original; requires scan.

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"Awe at greatness → trust in nourishing power → quiet confidence in increase.","listener_experience":"Uplift and reassurance; sense of being supported by a mighty yet accessible benefactor.","intensity":5}