Mantra 5

Sukta 134

Sanskrit (Devanagari)

इहेत्थ प्रागपागुदगधराग् – आष्टे लाहणि लीशाथी

IAST Transliteration

ihéttha prā́g apā́g údág adharā́g — ā́ṣṭe lā́haṇi lī́śāthī

English Translation (Griffith/Whitney)

Here, even thus—eastward, westward, northward, southward—he takes his seat; ‘Lāhaṇi’ performs the sliding act.

Translation

અહીં પણ આ રીતે—પૂર્વ તરફ, પશ્ચિમ તરફ, ઉત્તર તરફ, દક્ષિણ તરફ—તે આસન ગ્રહણ કરે છે; ‘લાહણિ’ (Lāhaṇi) સરકવાની ક્રિયા કરે છે.

Word by Word

• इह: here
• इह: अधिकारण
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)

• इत्थ: thus; in this manner
• इत्थ: अधिकारण
• Type: Indeclinable
• Root: इत्थ (अव्यय)

• प्राक्: eastward; to the front
• प्राक्: अधिकारण
• Type: Indeclinable
• Root: प्राक् (अव्यय)

• अपाक्: westward; away
• अपाक्: अधिकारण
• Type: Indeclinable
• Root: अपाक् (अव्यय)

• उदक्: northward
• उदक्: अधिकारण
• Type: Indeclinable
• Root: उदक् (अव्यय)

• अधराक्: downward; to the lower region
• अधराक्: अधिकारण
• Type: Indeclinable
• Root: अधराक् (अव्यय)

• आष्टे: sits; remains
• आष्टे: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √आस् (आसँ उपवेशने/स्थितौ)

• लाहणि: Lāhaṇi (name/epithet; exact sense uncertain)
• लाहणि: कर्तृ (सम्भाव्यः) / संबोधन (सम्भाव्यः)
• Type: Noun (proper/epithet?)
• Root: लाहणि (प्रातिपदिक; अनिश्चित/दुर्लभ शब्द)

• लीशाथी: Līśāthī (name/epithet; exact sense uncertain)
• लीशाथी: विशेषण (सम्भाव्यः) / संबोधन (सम्भाव्यः)
• Type: Noun/Adjective (uncertain)
• Root: लीशाथी (प्रातिपदिक; अनिश्चित/दुर्लभ शब्द)

Attribution

Rishi: Anukta/late

Devata: Dik / technical mantra-speech

Chandas: Irregular (formulaic)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"Spatial activation → settling into centered stillness → subtle slipping transformation.","listener_experience":"Grounded yet nimble; a sense of quiet control.","intensity":5}