Mantra 1

Sukta 62

Sanskrit (Devanagari)

सर्वप्रियत्वम्। प्रियं मा कृणु देवेषु प्रियं राजसु मा कृणु । प्रियं सर्वस्य पश्यत उत शूद्र उतार्ये

IAST Transliteration

sarvápriyatvam | priyáṃ mā kṛṇu devéṣu priyáṃ rā́jasu mā kṛṇu | priyáṃ sárvasya páśyata utá śūdrá utā́rye

English Translation (Griffith/Whitney)

Universal dearness! Make me dear among the gods; make me dear among kings. Make me dear to all that look on—both Śūdra and Ārya.

Translation

સર્વપ્રિયત્વ. હે દેવો, મને તમામાં પ્રિય કરો; હે રાજાઓ, મને તમામાં પ્રિય કરો. જે કોઈ જુએ છે તે સર્વને હું પ્રિય થાઉં—શૂદ્રને પણ અને આર્યને પણ.

Word by Word

• प्रियम्: dear, pleasing
• प्रियम्: कर्म (कृणु इत्यस्य कर्मपदम्)
• Type: Adjective
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक) अथवा प्रि (धातु) + यत् (कृत्)

• मा: me
• मा: कर्म (कृणु इत्यस्य कर्म/उद्देश्यः—‘make me’)
• Type: Pronoun
• Root: अव्यय (अस्मद्-प्रथमैकवचनस्य एनक्लिटिक रूपम्)

• कृणु: make! / render!
• कृणु: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ

• देवेषु: among the gods
• देवेषु: अधिकरण (येषु—‘among/in’)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• प्रियम्: dear, pleasing
• प्रियम्: कर्म (कृणु इत्यस्य कर्मपदम्)
• Type: Adjective
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक) अथवा प्रि (धातु) + यत् (कृत्)

• राजसु: among kings
• राजसु: अधिकरण (येषु—‘among’)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)

• मा: me
• मा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: अव्यय (अस्मद्-प्रथमैकवचनस्य एनक्लिटिक रूपम्)

• कृणु: make! / render!
• कृणु: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ

• प्रियम्: dear, pleasing
• प्रियम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक) अथवा प्रि (धातु) + यत् (कृत्)

• सर्वस्य: of everyone
• सर्वस्य: सम्बन्ध (genitive: ‘of everyone’)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)

• पश्यतः: who sees / seeing
• पश्यतः: सम्बन्ध
• Type: Participle (present active)
• Root: पश्यत् (√पश् ‘to see’ का शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त)

• उत: and also
• उत: (समुच्चय/विकल्प सूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: उत (अव्यय)

• शूद्रः: the Śūdra
• शूद्रः: कर्तृ/विषय (अध्याहृत ‘पश्यति/भवति’ इत्यादौ—‘even the Śūdra’)
• Type: Noun
• Root: शूद्र (प्रातिपदिक)

• उत: and also
• उत: (समुच्चय/विकल्प सूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: उत (अव्यय)

• आर्ये: among the Arya / in the noble (one)
• आर्ये: अधिकरण (यत्र/येषु—‘among/in’)
• Type: Noun/Adjective (used substantively)
• Root: आर्य (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (late book; specific ṛṣi attribution varies by anukramaṇī)

Devata: Priya/Prīti (personified favour); also implicitly Devas and Rājas as spheres of power

Chandas: Anuṣṭubh-like

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"shringara","emotional_arc":"From petition to assured belonging.","listener_experience":"Calm confidence; warmth toward all classes and authorities.","intensity":3}