Mantra 4

Sukta 8

Sanskrit (Devanagari)

अनुहवं परिहवं परिवादं परिक्षवम्। सर्वैर्मे रिक्तकुम्भान् परा तान् सवितः सुव

IAST Transliteration

anuhaváṃ parihaváṃ parivādáṃ parikṣavám | sárvair me riktakúmbhān parā́ tā́n savitaḥ suva

English Translation (Griffith/Whitney)

The after-call, the roaming call, the circling slander, the recurrent sneeze—these all, and the empty pots besides—drive thou them far away from me, O Savitar; impel them hence.

Translation

અનુહવ (પાછળથી આવતો બોલાવ), પરિહવ (ભટકતો બોલાવ), પરિવાદ (ચારે તરફ ફરતી નિંદા), પરિક્ષવ (વારંવાર આવતી છીંક)—આ બધું, અને મારા ખાલી કુંભો પણ—હે સવિતૃ, તેમને મારી પાસેથી દૂર હાંકી દે; તેમને અહીંથી આગળ ધપાવી દે.

Word by Word

• अनुहवम्: (one who) calls after / a follower-invoker (a kind of hostile caller)
• अनुहवम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अनु-हव (√ह्वे/√हू ‘आह्वाने’) → अनुहव- (प्रातिपदिक)

• परिहवम्: an encircling/harassing caller (a kind of hostile invoker)
• परिहवम्: Karma
• Type: Noun
• Root: परि-हव (√ह्वे/√हू ‘आह्वाने’) → परिहव- (प्रातिपदिक)

• परिवादम्: slander, reviling speech
• परिवादम्: Karma
• Type: Noun
• Root: परि-वाद (√वद् ‘वचने’) → परिवाद- (प्रातिपदिक)

• परिक्षवम्: spitting/sneezing around; a harmful spittle/contagion (as a charm-term)
• परिक्षवम्: Karma
• Type: Noun
• Root: परि-क्षव (√क्षु/√क्षव् ‘क्षवणे/छर्दने’ ‘to sneeze/spit’) → परिक्षव- (प्रातिपदिक)

• सर्वैः: with all (of them)
• सर्वैः: Karaṇa
• Type: Adjective (pronominal)
• Root: सर्व (सर्व- सर्वनाम/विशेषण-प्रातिपदिक)

• मे: of me / my
• मे: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (अहम्-प्रातिपदिक)

• रिक्तकुम्भान्: empty pots (as a term for worthless/inauspicious persons or vessels)
• रिक्तकुम्भान्: Karma
• Type: Noun (compound)
• Root: रिक्त (विशेषण-प्रातिपदिक) + कुम्भ (कुम्भ-प्रातिपदिक) → रिक्तकुम्भ- (समास)

• परा: away, forth
• परा: —
• Type: Indeclinable
• Root: परा (उपसर्ग/अव्यय)

• तान्: those
• तान्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सवितः: O Savitṛ (impeller, Sun-god)
• सवितः: —
• Type: Noun (vocative)
• Root: सवितृ (सवितृ-प्रातिपदिक)

• सुव: impel! drive (them) away!
• सुव: —
• Type: Verb
• Root: √सू (प्रसवे/प्रेरणे) ; वैदिक आज्ञार्थ/लोट् 2एकवचन ‘सुव’

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (late Saunaka śānti corpus; r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī)

Devata: Savitar (as expeller/impeller of disorder)

Chandas: Anuṣṭubh (approx.; late Atharvanic śānti style)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"bhayankara","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From apprehension about omens to firm expulsion and relief.","listener_experience":"Recognition of disturbances, then cathartic pushing-away; restored calm.","intensity":6}