Mantra 45

Sukta 4

Sanskrit (Devanagari)

नमस्ते अस्तु नारदानुष्ठु विदुषे वशा। कतमासां भीमतमा यामदत्त्वा पराभवेत्

IAST Transliteration

námas te astu nā́radānuṣṭhú vidúṣe vaśā́ | katamā́sāṃ bhī́matamā yā́m ádat tvā parābhávet ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Homage be to thee, O Nārada, who knowest in due order, O Vashā. Which of them is the most dreadful—she whom, if one eat, would bring him to overthrow?

Translation

હે નારદ, ક્રમપૂર્વક જાણનારા, હે વશા—તને નમસ્કાર. એમનીમાંથી કઈ સૌથી ભયંકર છે—જેને ખાધા પછી મનુષ્ય પરાભવ (પતન) પામે?

Word by Word

• नमः: salutation, homage
• नमः: Karma
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)

• ते: to you
• ते: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्तु: may it be
• अस्तु: —
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• नारद: O Nārada
• नारद: —
• Type: Noun (proper name)
• Root: नारद (प्रातिपदिक)

• अनुष्ठु: O Anuṣṭubh (metre)
• अनुष्ठु: —
• Type: Noun
• Root: अनुष्ठु (प्रातिपदिक; छन्दोनाम)

• विदुषे: to the wise/knowing one
• विदुषे: Sampradāna
• Type: Adjective/Noun
• Root: विद्वस् (प्रातिपदिक; ‘विद्’ धातोः क्तवतु-प्रत्ययान्त)

• वशा: the Vashā (a cow/ritual animal; name of a cow)
• वशा: Kartā
• Type: Noun
• Root: वशा (प्रातिपदिक)

• कतमासाम्: of which (among them)
• कतमासाम्: —
• Type: Pronoun (interrogative)
• Root: कतम (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• भीमतमा: most terrible
• भीमतमा: Kartā
• Type: Adjective
• Root: भीम (प्रातिपदिक) + तमप् (अतिशयार्थ)

• याम: whom/which
• याम: Karma
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अदत्त्वा: without giving
• अदत्त्वा: —
• Type: Verb (absolutive)
• Root: दा (धातु) + नञ् (अ-) + त्वा (क्त्वा)

• पराभवेत्: would be defeated / would perish
• पराभवेत्: —
• Type: Verb
• Root: पराभू (धातु; परा-उपसर्ग + भू)

Attribution

Rishi: Nārada (invoked as knower)

Devata: Nārada / Vashā (personified potency)

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"bhayankara","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From reverent salutation to fear-based inquiry, ending in sober caution.","listener_experience":"A felt tightening of restraint—prompting carefulness, consultation, and avoidance.","intensity":6}