Sukta 2

Mantra 1

(१६ ककुम्मती पराबृहती, १८ निचृत् ४० पुरस्तात् ककुम्मती), ३ आस्तारपङ्क्तिः, ६ भुरिगार्षी पङ्क्तिः, न॒डमा रो॑ह॒ न ते॒ अत्र॑ लो॒क इ॒दं सीसं॑ भाग॒धेयं॑ त॒ एहि॑ । यो गोषु॒ यक्ष्मः॒ पुरु॑षेषु॒ यक्ष्म॒स्तेन॒ त्वं सा॒कम॑ध॒राङ् परे॑हि

નડ પર ચઢ; અહીં તારો લોક નથી. આ સીસું તારો ભાગધેય છે—આ, આવીને લઈ જા. ગાયોમાં જે યક્ષ્મ છે, પુરુષોમાં જે યક્ષ્મ છે—તે સાથે તું એકસાથે અધરાંગ (નીચે તરફ) જઈ દૂર પરે થઈ જા.

Mantra 2

अ॒घ॒शं॒स॒दुः॒शं॒साभ्यां॑ क॒रेणा॑नुक॒रेण॑ च । यक्ष्मं॑ च॒ सर्वं॒ तेने॒तो मृ॒त्युं च॒ निर॑जामसि

અઘશંસ અને દુઃશંસથી, હાથથી અને પ્રતિહાથ (અનુકરે)થી—તે જ દ્વારા અહીંથી અમે તારો સર્વ યક્ષ્મ અને મૃત્યુ પણ હાંકી કાઢીએ છીએ.

Mantra 3

निरि॒तो मृ॒त्युं निरृ॑तिं॒ निररा॑तिमजामसि । यो नो॒ द्वेष्टि॒ तम॑द्ध्यग्ने अक्रव्या॒द् यमु॑ द्वि॒ष्मस्तमु॑ ते॒ प्र सु॑वामसि

અહીંથી અમે મૃત્યુને હાંકી કાઢીએ છીએ; નિરૃતિને હાંકી કાઢીએ છીએ; શત્રુજન્ય અનિષ્ટને હાંકી કાઢીએ છીએ. જે અમારો દ્વેષ કરે છે—હે અગ્નિ, અક્રવ્યાદ (માંસ ન ખાવનાર) તું તેને ભસ્મ કરી દે; અને જેને અમે દ્વેષ કરીએ છીએ, તેને પણ નિશ્ચયે તારી પાસે મોકલીએ છીએ.

Mantra 4

यद्य॒ग्निः क्र॒व्याद् यदि॑ वा व्या॒घ्र इ॒मं गो॒ष्ठं प्र॑वि॒वेशान्यो॑काः । तं माषा॑ज्यं कृ॒त्वा प्र हि॑णोमि दू॒रं स ग॑च्छत्वप्सु॒षदोऽप्य॒ग्नीन्

જો ક્રવ્યાદ (માંસભક્ષક) અગ્નિ, અથવા વાઘ—અન્ય નિવાસવાળો—આ ગોશાળામાં પ્રવેશ્યો હોય, તો તેને માષા-આજ્ય (અડદ/માષ અને ઘી) બનાવીને હું દૂર હાંકી કાઢું છું; તે અપ્સુષદ (જળમાં સ્થિત) અગ્નિઓ તરફ ચાલ્યો જાય.

Mantra 5

यत् त्वा॑ क्रु॒द्धाः प्र॑च॒क्रुर्म॒न्युना॒ पुरु॑षे मृ॒ते। सु॒कल्प॑मग्ने॒ तत् त्व॒या पुन॒स्त्वोद् दी॑पयामसि

મૃત પુરુષના વિષયમાં, ક્રોધિત થઈ, મન્યુ (ક્રોધ) વડે મનુષ્યોએ તારા વિરુદ્ધ જે કર્યું છે—હે અગ્નિ, તે બધું તારી સહાયથી સુકલ્પ (યોગ્ય વ્યવસ્થા/સુવ્યવસ્થા)માં ફરી ગોઠવીએ છીએ, અને તને ફરીથી પ્રજ્વલિત કરીએ છીએ.

Mantra 6

पुन॑स्त्वादि॒त्या रु॒द्रा वस॑वः॒ पुन॑र्ब्र॒ह्मा वसु॑नीतिरग्ने । पुन॑स्त्वा॒ ब्रह्म॑ण॒स्पति॒राधा॑द् दीर्घायु॒त्वाय॑ श॒तशा॑रदाय

પુનઃ આદિત્યો, રુદ્રો અને વસુઓ તને સ્થાપે છે; પુનઃ સારા માર્ગદર્શન આપનાર બ્રહ્મા, હે અગ્નિ, તને સ્થાપે છે. પુનઃ બ્રહ્મણસ્પતિએ તને દૃઢ કર્યો છે—દીર્ઘ આયુષ્ય માટે, સો શરદઋતુઓ (સો વર્ષ) સુધી.

Mantra 7

यो अ॒ग्निः क्र॒व्यात् प्र॑वि॒वेश॑ नो गृ॒हमि॒मं पश्य॒न्नित॑रं जा॒तवे॑दसम्। तं ह॑रामि पितृय॒ज्ञाय॑ दू॒रं स घ॒र्ममि॑न्धां पर॒मे स॒धस्थे॑

જે અગ્નિ ક્રવ્યાદ—શવભક્ષી—અમારા આ ઘરમાં પ્રવેશ્યો છે, બીજા જાતવેદસને જોતો; તેને હું પિતૃયજ્ઞ માટે દૂર લઈ જાઉં છું. તે પરમ સધસ્થમાં ઘર્મ (તાપ) પ્રજ્વલિત કરે.

Mantra 8

क्र॒व्याद॑म॒ग्निं प्र हि॑णोमि दू॒रं य॒मरा॑ज्ञो गच्छतु रिप्रवा॒हः । इ॒हायमित॑रो जा॒तवे॑दा दे॒वो दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्यं व॑हतु प्रजा॒नन्

માંસભક્ષક અગ્નિને હું દૂર હાંકી દઉં છું; કલંક/અશુદ્ધિ દૂર કરનાર તે યમરાજ પાસે જતો રહે. અહીં આ બીજો જાતવેદા દેવ, જાણકાર મનથી, દેવો માટે હવ્ય (આહુતિ) વહન કરે.

Mantra 9

क्र॒व्याद॑म॒ग्निमि॑षि॒तो ह॑रामि॒ जना॑न् दृं॒हन्तं॒ वज्रे॑ण मृ॒त्युम्। नि तं शा॑स्मि॒ गार्ह॑पत्येन वि॒द्वान् पि॑तृ॒णां लो॒केऽपि॑ भा॒गो अ॑स्तु

પ્રેરિત થયેલા માંસભક્ષક અગ્નિને હું દૂર લઈ જાઉં છું; અને મનુષ્યોને જડબેસલાક બાંધનાર મૃત્યુને વજ્રથી પ્રહાર કરું છું. ગાર્હપત્ય અગ્નિ દ્વારા, જાણીને, હું તેને રોકું છું; પિતૃલોકમાં પણ તેનું ભાગ/હિસ્સો રહે.

Mantra 10

क्र॒व्याद॑म॒ग्निं श॑शमा॒नमु॒क्थ्यं॑१ हि॑णोमि प॒थिभिः॑ पितृ॒याणैः॑ । मा दे॑व॒यानैः॒ पुन॒रा गा॒ अत्रै॒वैधि॑ पि॒तृषु॑ जागृहि॒ त्वम्

ક્રવ્યાદ (માંસભક્ષક) અગ્નિ—હવે શમિત, સ્તુતિયોગ્ય—હું તેને પિતૃયાણ માર્ગોથી મોકલું છું. દેવયાણ માર્ગોથી તું ફરી અહીં પાછો ન આવ; અહિં જ, એ જ સ્થાને, પિતૃઓમાં તું પ્રજ્વલિત થા; પિતૃઓમાં જાગૃત રહીને રક્ષા કર.

Mantra 11

समि॑न्धते॒ संक॑सुकं स्व॒स्तये॑ शु॒द्धा भव॑न्तः॒ शुच॑यः पाव॒काः । जहा॑ति रि॒प्रमत्येन॑ एति॒ समि॑द्धो अ॒ग्निः सु॒पुना॑ पुनाति

સ્વસ્તિ માટે તેઓ સંકસુકને પ્રજ્વલિત કરે છે; શુદ્ધ બનીને, તેજસ્વી પાવકાઓ. તે કલંકને પાછળ છોડીને આગળ વધે છે; પ્રજ્વલિત અગ્નિ સારા શુદ્ધિકરણથી શુદ્ધ કરે છે.

Mantra 12

दे॒वो अ॒ग्निः संक॑सुको दि॒वस्पृ॒ष्ठान्यारु॑हत्। मु॒च्यमा॑नो॒ निरेण॒सोऽमो॑ग॒स्मां अश॑स्त्याः

દેવ અગ્નિ, સંકસુક, દિવ્ય પૃષ્ઠો પર આરોહણ કર્યો છે. દોષમાંથી મુક્ત થતો, અચૂક, તે અમને દુષ્ટ નિંદાથી છોડાવે છે.

Mantra 13

अ॒स्मिन् व॒यं संक॑सुके अ॒ग्नौ रि॒प्राणि॑ मृज्महे । अभू॑म य॒ज्ञियाः॑ शु॒द्धाः प्र ण॒ आयूं॑षि तारिषत्

આ સંકસુક અગ્નિમાં, અગ્નિમાં જ, અમે અમારા રિપ્રાણિ (દોષ-મલ) ઘસી કાઢીએ છીએ. અમે શુદ્ધ થઈ યજ્ઞયોગ્ય બન્યા છીએ; તે (અગ્નિ) અમારા આયુષ્યોને સુરક્ષિત રીતે આગળ પાર કરાવે.

Mantra 14

संक॑सुको॒ विक॑सुको निरृ॒थो यश्च॑ निस्व॒रः । ते ते॒ यक्ष्मं॒ सवे॑दसो दू॒राद् दू॒रम॑नीनशन्

સંકસુક, વિકસુક, નિરૃથ અને નિસ્વર—એ એ જ્ઞાનીજનોએ યક્ષ્માને દૂરથી પણ વધુ દૂર હાંકી કાઢ્યો.

Mantra 15

यो नो॒ अश्वे॑षु वी॒रेषु॒ यो नो॒ गोष्व॑जा॒विषु॑ । क्र॒व्यादं॒ निर्णु॑दामसि॒ यो अ॒ग्निर्ज॑न॒योप॑नः

અમારા અશ્વોમાં અને વીર પુરુષોમાં, અમારા ગાયોમાં તથા બકરા-ઘેટાંમાં—જે કોઈ ક્રવ્યાદ (માંસાહારી) હોય, તેને અમે દૂર ઠેલીએ છીએ; એ તો અગ્નિ છે—જનસમૂહનો ઉપકારક, જે અમારી પાસે નજીક આવે છે.

Mantra 16

अन्ये॑भ्यस्त्वा॒ पुरु॑षेभ्यो॒ गोभ्यो॒ अश्वे॑भ्यस्त्वा । निः क्र॒व्यादं॑ नुदामसि॒ यो अ॒ग्निर्जी॑वित॒योप॑नः

અન્ય પુરુષોથી, ગાયોથી, અશ્વોથી—તેમનાથી તને અમે રક્ષીએ છીએ; ક્રવ્યાદ (માંસાહારી) ને અમે બહાર હાંકી કાઢીએ છીએ; એ તો અગ્નિ છે—જીવન સાથે નજીક આવનાર.

Mantra 17

यस्मि॑न् दे॒वा अमृ॑जत॒ यस्मि॑न् मनु॒ष्याऽ उ॒त। तस्मि॑न् घृत॒स्तावो॑ मृ॒ष्ट्वा त्वम॑ग्ने॒ दिवं॑ रुह

જેમાં દેવોએ તેમને શુદ્ધ કર્યા છે, જેમાં મનુષ્યો પણ શુદ્ધ કરે છે—તેમાં ઘી-ધારાથી તું શુદ્ધિ કરીને, હે અગ્નિ, સ્વર્ગે ચઢી જા.

Mantra 18

समि॑द्धो अग्न आहुत॒ स नो॒ माभ्यप॑क्रमीः । अत्रै॒व दी॑दिहि॒ द्यवि॒ ज्योक् च॒ सूर्यं॑ दृ॒शे

હે અગ્નિ, તું સમિદ્ધ છે અને આહુતિથી આહ્વાનિત થયો છે; અમાથી દૂર ન જા, પાછો ન હટ. અત્રે જ દીદીહિ—અહીં જ પ્રજ્વલિત થા; દ્યૌમાં જ્યોક્ દીપ્ત રહેજે અને અમને સૂર્યના દર્શન કરાવ.

Mantra 19

सीसे॑ मृड्ढ्वं न॒डे मृ॑ड्ढ्वम॒ग्नौ संक॑सुके च॒ यत्। अथो॒ अव्यां॑ रा॒मायां॑ शी॒र्षक्तिमु॑प॒बर्ह॑णे

સીંસામાં કૃપાળુ રહો; નળમાં કૃપાળુ રહો; અગ્નિમાં અને સંકસુકમાં જે છે તેમાં પણ (કૃપાળુ રહો). તેમજ ભેંડીની નરમ ઊનમાં, શીર્ષપટ્ટામાં, અને તકીયાના આધાર પર પણ (કૃપા રહો).

Mantra 20

सीसे॒ मलं॑ सादयि॒त्वा शी॑र्ष॒क्तिमु॑प॒बर्ह॑णे । अव्या॒मसि॑क्न्यां मृ॒ष्ट्वा शु॒द्धा भ॑वत य॒ज्ञियाः॑

સીંસામાં મલિનતા બેસાડી, અને તકીયે શીર્ષપટ્ટો (રાખી); ભેંડીની કાળી ઊનથી પુંછીને—તમે શુદ્ધ બનો, યજ્ઞયોગ્ય બનો.

Mantra 21

परं॑ मृत्यो॒ अनु॒ परे॑हि॒ पन्थां॒ यस्त॑ ए॒ष इत॑रो देव॒याना॑त्। चक्षु॑ष्मते शृण्व॒ते ते॑ ब्रवीमी॒हेमे वी॒रा ब॒हवो॑ भवन्तु

મૃત્યુથી દૂર—તું તારા માર્ગે આગળ વધ; દેવયાનથી જુદો, તારા માટેનો આ બીજો માર્ગ છે. જે જોઈ શકે છે અને સાંભળી શકે છે તેને હું કહું છું: અહીં આ વીરાઓ રહે; અને તેઓ ઘણા થાય.

Mantra 22

इ॒मे जी॒वा वि मृ॒तैराव॑वृत्र॒न्नभू॑द् भ॒द्रा दे॒वहु॑तिर्नो अ॒द्य। प्राञ्चो॑ अगाम नृ॒तये॒ हसा॑य सु॒वीरा॑सो वि॒दथ॒मा व॑देम

આ જીવતા લોકોએ મૃતકોને દૂર હાંકી દીધા છે; આજે દેવો માટે અમારી હુતિ શુભ બની છે. અમે આગળ વધ્યા છીએ—નૃત્ય કરવા, હસવા; વીરસંતાનોથી સમૃદ્ધ રહી, ફરી સભામાં (વિદથમાં) વાણી ઉચ્ચારી શકીએ.

Mantra 23

इ॒मं जी॒वेभ्यः॑ परि॒धिं द॑धामि॒ मैषां॒ नु गा॒दप॑रो॒ अर्थ॑मे॒तम्। श॒तं जीव॑न्तः श॒रदः॑ पुरू॒चीस्ति॒रो मृ॒त्युं द॑धतां॒ पर्व॑तेन

જીવતાં માટે હું આ પરિધિ (રક્ષણ-વાડ) સ્થાપું છું; એમને માટે હવે પણ આ પરનો અંત—આ નિર્ધારિત દંડ—ન આવે. તેઓ જીવતાં રહી સો શરદો, અનેક શરદો સુધી પહોંચે; પર્વત જેવી અડચણથી જેમ, તેમ મૃત્યુને પાર કરી પોતાને સ્થિર કરે.

Mantra 24

आ रो॑ह॒तायु॑र्ज॒रसं॑ वृणा॒ना अ॑नुपू॒र्वं यत॑माना॒ यति॒ स्थ। तान् व॒स्त्वष्टा॑ सु॒जनि॑मा स॒जोषाः॒ सर्व॒मायु॑र्नयतु॒ जीव॑नाय

જીવન તરફ ચઢો; જરા (વૃદ્ધાવસ્થા) પસંદ કરો; ક્રમશઃ પ્રયત્ન કરતાં, જેમ તમે ચાલો તેમ સ્થિર રહો. તેમને વાસ્તુ-ત્વષ્ટૃ, સુજન્મ (સારી સંતતિ) સાથે, એકમત થઈ, સમગ્ર આયુષ્ય સુધી—જીવવા માટે—આગળ લઈ જાય.

Mantra 25

यथाहा॑न्यनुपूर्वं भव॑न्ति॒ यथ॒र्तव॑ ऋ॒तुभि॒र्यन्ति॑ सा॒कम्। यथा॒ न पूर्व॒मप॑रो॒ जहा॑त्ये॒वा धा॑त॒रायूं॑षि कल्पयै॒षाम्

જેમ દિવસો ક્રમમાં આવે છે; જેમ ઋતુઓ ઋતુઓ સાથે મળીને ચાલે છે; જેમ પરનો (પછીનો) પહેલાને છોડતો નથી—એમ, હે ધાતૃ, એમના આયુષ્યોને ગોઠવી આપ.

Mantra 26

अश्म॑न्वती रीयते॒ सं र॑भध्वं वी॒रय॑ध्वं॒ प्र त॑रता सखायः । अत्रा॑ जहीत॒ ये अस॑न् दु॒रेवा॑ अनमी॒वानुत्त॑रेमा॒भि वाजा॑न्

પથ્થરોથી ભરેલી તે વહે છે; સાથે મળીને પકડી લો; તમારું વીરત્વ પ્રગટ કરો; આગળ ધપો, સખાઓ—પાર ઉતરો! અહીં જે જે દુષ્ટતાઓ રહી હોય તે બધું પાછળ મૂકી દો; રોગરહિત રહીને અમે ઉપર ચડી પાર જઈએ, વિજય-ઇનામો સુધી પહોંચીએ.

Mantra 27

उत् ति॑ष्ठता॒ प्र त॑रता सखा॒योऽश्म॑न्वती न॒दी स्य॑न्दत इ॒यम्। अत्रा॑ जहीत॒ ये अस॒न्नशि॑वाः शि॒वान्त्स्यो॒नानुत्त॑रेमा॒भि वाजा॑न्

ઉઠો, ઊભા થાઓ; આગળ પાર ઉતરો, સખાઓ: આ પથ્થરી નદી અહીં વહે છે. અહીં જે જે અશુભ હતું તે પાછળ મૂકી દો; શુભ, સુરક્ષિત નિવાસસ્થાનો સુધી અમે ઉપર ચડી પાર જઈએ, વિજય-ઇનામો સુધી પહોંચીએ.

Mantra 28

वै॒श्व॒दे॒वीं वर्च॑स॒ आ र॑भध्वं शु॒द्धा भव॑न्तः॒ शुच॑यः पाव॒काः । अ॒ति॒क्राम॑न्तो दुरि॒ता प॒दानि॑ श॒तं हिमाः॒ सर्व॑वीरा मदेम

વૈશ્વદેવી (Vaiśvadeva) મહિમા અને તેજને પકડી લો; તમે શુદ્ધ બનો—હે શુચિજન, હે પાવક (શુદ્ધિકર્તા) જન. દુષ્ટ પગલાં અને ભયંકર પડાવોને વટાવીને, સર્વવીર બની, સો હિમ (વર્ષ) સુધી અમે આનંદ કરીએ.

Mantra 29

उ॒दी॒चीनैः॑ प॒थिभि॑र्वायु॒मद्भि॑रति॒क्राम॒न्तोऽव॑रान् प॑रेभिः । त्रिः स॒प्त कृत्व॒ ऋष॑यः॒ परे॑ता मृ॒त्युं प्रत्यौ॑हन् पद॒योप॑नेन

ઉત્તર દિશાના માર્ગોથી, પવનયુક્ત પથોથી, નીચાને ઊંચાથી વટાવીને—ઋષિઓ પાર ગયા. ત્રણ વાર સાત કૃત્ય કરીને, પગ-આગે-લાવવાની વિધિ (padayopana) દ્વારા તેમણે મૃત્યુને પાછું હાંકી દીધું.

Mantra 30

मृ॒त्योः प॒दं यो॒पय॑न्त॒ एत॒ द्राघी॑य॒ आयुः॑ प्रत॒रं दधा॑नाः । आसी॑ना मृ॒त्युं नु॑दता स॒धस्थेऽथ॑ जी॒वासो॑ वि॒दथ॒मा व॑देम

મૃત્યુના આ પગચિહ્નને છુપાવીને, વધુ દીર્ઘ અને આગળ વધતું આયુષ્ય સ્થાપિત કરતાં—સામૂહિક આસનમાં બેસીને, મૃત્યુને હાંકો; પછી અમે, જીવતા, સભામાં (વિદથ) વાણી ઉચ્ચારીએ.

Mantra 31

इ॒मा नारी॑रविध॒वाः सु॒पत्नी॒राञ्ज॑नेन स॒र्पिषा॒ सं स्पृ॑शन्ताम्। अ॒न॒श्रवो॑ अनमी॒वाः सु॒रत्ना॒ आ रो॑हन्तु॒ जन॑यो॒ योनि॒मग्रे॑

આ સ્ત્રીઓ—અવિધવા, સુપત્ની—અંજન (કાજળ) અને સર્પિષા (ઘી) વડે પોતાને સ્પર્શ કરે. અપયશ વિનાની, રોગ વિનાની, સારા ધન-રત્નોથી સમૃદ્ધ—પત્નીઓ પ્રથમ તો યોનિ (ગર્ભાશય) તરફ આરોહણ કરે.

Mantra 32

व्याक॑रोमि ह॒विषा॒हमे॒तौ तौ ब्रह्म॑णा॒ व्य॑१हं क॑ल्पयामि । स्व॒धां पि॒तृभ्यो॑ अ॒जरां॑ कृ॒णोमि॑ दी॒र्घेणायु॑षा॒ समि॒मान्त्सृ॑जामि

હવિષા (આહુતિ) વડે હું આ બેને વ્યવસ્થિત કરું છું; બ્રહ્મણા (પવિત્ર મંત્રબળ) વડે હું તેમને યોગ્ય રીતે ઘડું છું. પિતૃઓ માટે સ્વધા અજર (અવિનાશી) કરું છું; દીર્ઘ આયુષ્ય વડે હું તેમને અહીં પૂર્ણતામાં મોકલું છું.

Mantra 33

यो नो॑ अ॒ग्निः पि॑तरो हृ॒त्स्व॑१न्तरा॑वि॒वेशा॒मृतो॒ मर्त्ये॑षु । मय्य॒हं तं परि॑ गृह्णामि दे॒वं मा सो अ॒स्मान् द्वि॑क्षत॒ मा व॒यं तम्

હે પિતૃઓ, અમારો જે અગ્નિ—અમૃત, મર્ત્યોના હૃદયોમાં પ્રવેશેલો—તે દેવને હું મને ચારે તરફથી આવરીને ગ્રહણ કરું છું. તે અમારો દ્વેષ ન કરે, અને અમે પણ તેનો વિરોધી ન બનીએ.

Mantra 34

अ॒पा॒वृत्य॒ गार्ह॑पत्यात् क्र॒व्यादा॒ प्रेत॑ दक्षि॒णा। प्रि॒यं पि॒तृभ्य॑ आ॒त्मने॑ ब्र॒ह्मभ्यः॑ कृणुता प्रि॒यम्

ગાર્હપત્ય અગ્નિથી મોં ફેરવી, ક્રવ્યાદ (માંસાહારી) શક્તિને દૂર કરો; જમણી દિશામાં આગળ વધો. પિતૃઓને પ્રિય એવું, પોતાના આત્માને પ્રિય એવું, અને બ્રાહ્મણોને પ્રિય એવું કાર્ય કરો.

Mantra 35

द्वि॒भा॒ग॒ध॒नमा॒दाय॒ प्र क्षि॑णा॒त्यव॑र्त्या । अ॒ग्निः पु॒त्रस्य॑ ज्ये॒ष्ठस्य॒ यः क्र॒व्यादनि॑राहितः

ધનનો દ્વિભાગ હિસ્સો લઈને, ફરી પાછો વળવાથી તે તેને સંપૂર્ણ રીતે ક્ષીણ કરે છે. એવો અગ્નિ—ક્રવ્યાદ (માંસાહારી), યોગ્ય રીતે સ્થાપિત ન કરાયેલ—જ્યેષ્ઠ પુત્ર પર આક્રમણ કરે છે.

Mantra 36

यत् कृ॒षते॒ यद् व॑नु॒ते यच्च॑ व॒स्नेन॑ वि॒न्दते॑ । सर्वं॒ मर्त्य॑स्य॒ तन्नास्ति॑ क्र॒व्याच्चेदनि॑राहितः

જે તે ખેડાણથી મેળવે છે, જે તે જીતે છે, અને જે તે ખરીદીથી શોધી મેળવે છે—મર્ત્યનું તે બધું સુરક્ષિત રહેતું નથી, જો ક્રવ્યાદ (માંસાહારી) અગ્નિ યથાવિધિ સ્થાપિત ન હોય.

Mantra 37

अ॒य॒ज्ञि॒यो ह॒तव॑र्चा भवति॒ नैने॑न ह॒विरत्त॑वे । छि॒नत्ति॑ कृ॒ष्या गोर्धना॒द् यं क्र॒व्याद॑नु॒वर्त॑ते

અયજ્ઞિય—યજ્ઞ માટે અયોગ્ય—તે તેજથી હણાયેલો બની જાય છે; તેના દ્વારા હવિષ ભોજન માટે યોગ્ય રહેતું નથી. જેની પાછળ ક્રવ્યાદ (માંસાહારી/શવભક્ષક) અનુવર્તે છે, તે તેને ખેતીમાંથી અને ગોધન (ગાય-ધન)માંથી કાપી નાખે છે.

Mantra 38

मुहु॒र्गृध्यैः॒ प्र व॑द॒त्यार्तिं मर्त्यो॒ नीत्य॑ । क्र॒व्याद् यान॒ग्निर॑न्ति॒काद॑नुवि॒द्वान् वि॒ताव॑ति

વારંવાર, જાણે ખેંચાઈને લઈ જવાતો હોય તેમ, મર્ત્ય મનુષ્ય લોભી-ભક્ષક ટોળાં વચ્ચે પોતાની પીડા પોકારે છે; પરંતુ અગ્નિ નજીકથી તેમનો પીછો કરીને, તે ક્રવ્યાદો—માંસાહારીઓને હાંકી દૂર કરે છે.

Mantra 39

ग्राह्या॑ गृ॒हाः सं सृ॑ज्यन्ते स्त्रि॒या यन्म्रि॒यते॒ पतिः॑ । ब्र॒ह्मैव वि॒द्वाने॒ष्यो॒३ यः क्र॒व्यादं॑ निरा॒दध॑त्

સ્ત્રીનો પતિ મરે ત્યારે ઘરોએ પકડમાં આવતાં, અવ્યવસ્થિત બની જાય છે; પરંતુ જે બ્રાહ્મણ જાણકાર છે—એ જ શોધવા યોગ્ય છે—જેણે ક્રવ્યાદને બહાર કાઢી દૂર હાંકી દીધો છે.

Mantra 40

यद् रि॒प्रं शम॑लं चकृ॒म यच्च॑ दुष्कृ॒तम्। आपो॑ मा॒ तस्मा॑च्छुम्भन्त्व॒ग्नेः संक॑सुकाच्च॒ यत्

અમે જે કલંક અને મલિનતા કરી છે, અને જે કંઈ દુષ્કૃત્ય કર્યું છે—તેમાંથી જળો મને શુદ્ધ કરે; અગ્નિ સાથે સંબંધિત જે કંઈ હોય તેમાંથી પણ, અને જે કંઈ ‘સંકસુક’ હોય તેમાંથી પણ.

Mantra 41

ता अ॑ध॒रादुदी॑ची॒राव॑वृत्रन् प्रजान॒तीः प॒थिभि॑र्देव॒यानैः॑ । पर्व॑तस्य वृष॒भस्याधि॑ पृ॒ष्ठे नवा॑श्चरन्ति स॒रितः॑ पुरा॒णीः

તે જળધારાઓ જાણતાં જાણતાં નીચેમાંથી ઉત્તર દિશામાં વળી નીકળી છે, દેવયાન માર્ગોથી. વૃષભ-પર્વતના પીઠ પર પ્રાચીન નદીઓ ચાલે છે—નવજાત, ફરી ફરી નવી થતી.

Mantra 42

अग्ने॑ अक्रव्या॒न्निः क्र॒व्यादं॑ नु॒दा दे॑व॒यज॑नं वह

હે અગ્નિ, તું અક્રવ્યાદ (માંસ-ભક્ષક નહિ), ક્રવ્યાદ (માંસ-ભક્ષક) ને દૂર હાંકી દે; દેવયજન—દેવોની ઉપાસનાને આગળ વહેંચી લઈ જા.

Mantra 43

इ॒मं क्र॒व्यादा वि॑वेशा॒यं क्र॒व्याद॒मन्व॑गात्। व्या॒ग्रौ कृ॒त्वा ना॑ना॒नं तं ह॑रामि शिवाप॒रम्

આ ક્રવ્યાદ (માંસભક્ષક) અહીં પ્રવેશ્યો છે; આ ક્રવ્યાદને હું અનુસરી ગયો છું. વ્યાઘ્ર-ક્રોધ ધારણ કરીને, હું તે અનેકરૂપને પકડી લઈ જાઉં છું—શિવ, પર પાર સુધી.

Mantra 44

अ॒न्त॒र्धिर्दे॒वानां॑ परि॒धिर्म॑नु॒ष्याऽणाम॒ग्निर्गार्ह॑पत्य उ॒भया॑नन्त॒रा श्रि॒तः

દેવો માટે આવરણ, મનુષ્યો માટે વાડ—અગ્નિ, ગાર્હપત્ય અગ્નિ છે; બંને વચ્ચે તે મધ્યસ્થ આધારરૂપે સ્થિત છે.

Mantra 45

जी॒वाना॒मायुः॒ प्र ति॑र॒ त्वम॑ग्ने पितॄ॒णां लो॒कमपि॑ गच्छन्तु॒ ये मृ॒ताः । सु॒गा॒र्ह॒प॒त्यो वि॒तप॒न्नरा॑तिमुषामु॑षां॒ श्रेय॑सीं धेह्य॒स्मै

હે અગ્ને, જીવતા મનુષ્યોનું આયુષ્ય તું પૂર્ણ રીતે આગળ વધાર; અને જે મૃતાં છે તેઓ પિતૃઓના લોકમાં જઈ પહોંચે. હે સુગાર્હપત્ય, દુષ્ટતા દહન કરીને દૂર કરનાર, પ્રત્યેક ઉષાથી ઉષા સુધી આને વધુ શ્રેયસ્કર, ઊંચું કલ્યાણ પ્રદાન કર.

Mantra 46

सर्वा॑नग्ने॒ सह॑मानः स॒पत्ना॒नैषा॒मूर्जं॑ र॒यिम॒स्मासु॑ धेहि

હે અગ્ને, અમારા સર્વ સપત્નોને દબાવીને, તેમની ઊર્જા, દ્રવ્ય અને ધન—આ બધું અમારામાં સ્થાપિત કર.

Mantra 47

इ॒ममिन्द्रं॒ वह्निं॒ पप्रि॑म॒न्वार॑भध्वं॒ स वो॒ निर्व॑क्षद् दुरि॒ताद॑व॒द्यात्। तेनाप॑ हत॒ शरु॑मा॒पत॑न्तं॒ तेन॑ रु॒द्रस्य॒ परि॑ पाता॒स्ताम्

આ ઇન્દ્રને—વહ્નિ (વાહક) અને રક્ષકને—પકડીને આશ્રય લો; તે તમને દુષ્ટતા અને અપવાદ/દોષારોપણથી બહાર કાઢી આગળ લઈ જશે. તેના દ્વારા તમારી તરફ ઉડી આવતું બાણ કાપી નાખો; તેના દ્વારા રુદ્રની શક્તિથી ચારે તરફથી તમારું રક્ષણ થાઓ—તથા જ થાઓ.

Mantra 48

अ॒न॒ड्वाहं॑ प्ल॒वम॒न्वार॑भध्वं॒ स वो॒ निर्व॑क्षद् दुरि॒ताद॑व॒द्यात्। आ रो॑हत सवि॒तुर्नाव॑मे॒तां ष॒ड्भिरु॒र्वीभि॒रम॑तिं तरेम

અનડ્વાહ (જોતનો બળદ) — આ પ્લવ (તરાપ/ફ્લોટ) ને પકડી રાખો; તે તમને દુઃખ અને દોષારોપણથી બહાર કાઢે. સવિતૃની આ નાવમાં ચઢો; છ વિશાળ આધારોથી અમે અમતિ (અવિવેક/અજ્ઞાન) ને પાર કરીએ.

Mantra 49

अ॒हो॒रा॒त्रे अन्वे॑षि॒ बिभ्र॑त् क्षे॒म्यस्तिष्ठ॑न् प्र॒तर॑णः सु॒वीरः॑ । अना॑तुरान्त्सु॒मन॑सस्तल्प॒ बिभ्र॒ज्ज्योगे॒व नः॒ पुरु॑षगन्धिरेधि

અહોરાત્રે તું શોધે છે, ક્ષેમ (સુરક્ષા) ધારણ કરીને; સ્થિર ઊભો રહી, પાર ઉતારનાર, સુવીર (સારા વીરોવાળો) છે. અતુર (અશાંત) ન હોય એવા, સુમનસ (સદ્મન) લોકો માટે અમારા માટે શય્યા ધારણ કરતો—જોગ (જોડાણ) જેવી રીતે—તું પુરુષગંધિ (માનવસુગંધ) સાથે ફૂલેફાલે.

Mantra 50

ते दे॒वेभ्य॒ आ वृ॑श्चन्ते पा॒पं जी॑वन्ति सर्व॒दा। क्र॒व्याद् यान॒ग्निर॑न्ति॒कादश्व॑ इवानु॒वप॑ते न॒डम्

તે દેવો માટે પોતાનું પાપ કાપી નાખે છે; તેઓ સર્વદા જીવંત રહે છે. ક્રવ્યાદો—જેનને અગ્નિ નજીકથી જ આઘાત કરે છે—તેને તે નળ (રીડ)ને ઘોડો જેમ ચગદે તેમ ચગદી નાખે છે.

Mantra 51

येऽश्र॒द्धा ध॑नका॒म्या क्र॒व्यादा॑ स॒मास॑ते । ते वा अ॒न्येषां॑ कु॒म्भीं प॒र्याद॑धति सर्व॒दा

જે અશ્રદ્ધાળુ, ધનકામ્ય, ક્રવ્યાદ બનીને સભામાં બેસે છે—તે જ તો સર્વદા અન્ય લોકોની આસપાસ કુંભી (હાંડી) ગોઠવે છે, એટલે કે તેમને બંધનમાં મૂકે છે.

Mantra 52

प्रेव॑ पिपतिषति॒ मन॑सा॒ मुहु॒रा व॑र्तते॒ पुनः॑ । क्र॒व्याद् यान॒ग्निर॑न्ति॒काद॑नुवि॒द्वान् वि॒ताव॑ति

જાણે આગળ ધસી જવું હોય તેમ—મનથી તે ફફડે છે; ફરી ફરી તે પાછો વળી જાય છે. ક્રવ્યાદો—જેનને અગ્નિ નજીકથી અનુવિદ્વાન (પાછો પાડી શોધી કાઢીને) વિખેરી નાખે છે અને ચારે તરફ છૂટા પાડી દે છે.

Mantra 53

अविः॑ कृ॒ष्णा भा॑ग॒धेयं पशू॒नां सीसं॑ क्रव्या॒दपि॑ च॒न्द्रं त॑ आहुः । माषाः॑ पि॒ष्टा भा॑ग॒धेयं॑ ते ह॒व्यम॑रण्या॒न्या गह्व॑रं सचस्व

કાળી ભેંડી (અવિઃ કૃષ્ણા) પશુઓમાં તારો યોગ્ય ભાગ છે; અને સીસું પણ, એમ લોકો કહે છે, હે ક્રવ્યાદ (માંસાહારી) — હા, ચમકતો ભાગ પણ તારો જ છે. પીસેલા માષ (ઉડદ) તારો નિર્ધારિત હિસ્સો છે, હવ્યરૂપ અર્પણ માટે યોગ્ય. હે અરણ્યાની, તું ગહ્વર—ઘન જંગલના ઊંડા ખોળામાં જોડાઈ રહે.

Mantra 54

इ॒षीकां॒ जर॑तीमि॒ष्ट्वा ति॒ल्पिञ्जं॒ दण्ड॑नं न॒डम्। तमिन्द्र॑ इ॒ध्मं कृ॒त्वा य॒मस्या॒ग्निं नि॒राद॑धौ

સૂકાઈ ગયેલી ઇષીકા (રીડ) ને તેણે પૂજી; અને તિલ્પિઞ્જ ઘાસને, અને નળના ડાંઠને દંડરૂપે. તેને ઇન્દ્રએ ઇંધણ બનાવી, યમનો અગ્નિ તરીકે પ્રગટ કર્યો અને વિધિપૂર્વક સ્થાપિત કર્યો.

Mantra 55

प्र॒त्यञ्च॑म॒र्कं प्र॑त्यर्पयि॒त्वा प्र॑वि॒द्वान् पन्थां॒ वि ह्याऽवि॒वेश॑ । परा॒मीषा॒मसू॑न् दि॒देश॑ दी॒र्घेणायु॑षा॒ समि॒मान्त्सृ॑जामि

પ્રત્યંચ (વિપરીત દિશામાં આવતો) અર્ક-કિરણ પાછું ફેરવીને, વિદ્વાન પુરુષે નિશ્ચયે માર્ગમાં પ્રવેશ કર્યો. તેણે વિરોધીઓના પ્રાણોને દૂર દોરી દીધા; દીર્ઘ આયુષ્ય વડે હું આ લોકોને અહીં સર્વથા મુક્ત કરું છું—હા, પ્રાણસહિત તેમને આગળ મોકલું છું.