Sutra 1
Devanagari script
लोकयात्राविद् राजानमात्मद्रव्यप्रकृतिसंपन्नं प्रियहितद्वारेणाश्रयेत ॥ कZ_०५.४.०१ ॥
Transliteration
lokayātrāvid rājānam ātmadravyaprakṛtisaṃpannaṃ priyahitadvāreṇāśrayeta
Translation
જે લોકવ્યવહાર જાણે છે, તેણે પ્રિય અને હિતકર માર્ગ દ્વારા, વ્યક્તિગત ગુણ, સંપત્તિ અને રાજ્યના અંગોથી સંપન્ન રાજાનો આશ્રય લેવો જોઈએ.
Word by Word
लोकयात्रावित्one who knows the ways and livelihood of the people (a practical statesman)
लोकयात्रावित्:
TypeNoun
Rootविद्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; 'वित्' (विद् धातु से) = 'जानने वाला'
राजानम्the king
राजानम्:
TypeNoun
Rootराजन्
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
आत्मद्रव्यप्रकृतिसंपन्नम्endowed with his own resources and with the constituents of the state
आत्मद्रव्यप्रकृतिसंपन्नम्:
TypeAdjective (Past participle used adjectivally)
Rootसम्-पद् (संपन्न)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; 'संपन्न' = सम्पन्न/युक्त; राजानम् इति विशेषणम्
प्रियहितद्वारेणthrough the means of what is pleasing and beneficial (by agreeable and salutary approach)
प्रियहितद्वारेण:
TypeNoun (instrumental phrase)
Rootद्वार
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया-एकवचन; करण-कारक; 'द्वारेण' = माध्यमेन
आश्रयेतshould take refuge with / attach oneself to / seek patronage of
आश्रयेत:
TypeVerb
Rootआ-श्रि
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथम-पुरुष; एकवचन; आत्मनेपद-रूप 'आश्रयेत' भी प्रचलित—यहाँ अर्थ: 'आश्रय ले/सेवेत/निकट जाए'
Entities Mentioned
R
rājā (king)P
prakṛti (elements of the state)FAQs
Personal excellence (ātma), material resources (dravya), and robust state-elements (prakṛtis).
Gain entry and influence by framing counsel/actions as both pleasing and advantageous—soft access paired with utility.