Sutra 13
Devanagari script
उपरुद्धपरिक्षिप्तयोरुपरुद्धमन्यतो निष्क्रम्योपरोद्धारं प्रतियुध्येत न परिक्षिप्तं सर्वतः प्रतिरुद्धम् ॥ कZ_०८.५.१३ ॥
Transliteration
uparuddhaparikṣiptayor uparuddham anyato niṣkramyoparoddhāraṃ pratiyudhyeta na parikṣiptaṃ sarvataḥ pratiruddham
Translation
અવરોધિત (બ્લોકેડમાં અટકેલો) અને સંપૂર્ણ રીતે ઘેરાયેલો—એમાં, જે માત્ર અવરોધિત હોય તેના વિષે બીજી બાજુથી બહાર નીકળી અવરોધક સામે પ્રતિયુદ્ધ કરવું; જે સર્વ તરફથી ઘેરાઈને અવરોધિત હોય તેના વિષે એવું ન કરવું.
Word by Word
उपरुद्धblocked; besieged
उपरुद्ध:
TypeParticiple (verbal adjective)
Root√रुध् (रुणद्धि)
Formकृदन्त; भूतकर्मणि/भूतकृदन्त (क्त); पुं/नपुं? प्रथमा/द्वितीया एकवचन (सन्दर्भानुसार विशेषणरूपेण)
परिक्षिप्तयोःof the (two): the besieged and the encircled
परिक्षिप्तयोः:
TypeParticiple used as noun/adjective
Rootpari-√क्षिप् (क्षिपति)
Formकृदन्त; भूतकर्मणि (क्त); षष्ठी/सप्तमी? द्विवचन—‘of the two (cases): besieged and encircled’ (द्वन्द्व-समाहारार्थे द्वयोः)
उपरुद्धम्the besieged (one)
उपरुद्धम्:
TypeParticiple (verbal adjective)
Root√रुध् (रुणद्धि)
Formकृदन्त; क्त; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन (कर्मरूपेण)
अन्यतःfrom another side; elsewhere
अन्यतः:
TypeIndeclinable (adverb)
Rootअन्य
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त; ‘from elsewhere/another side’
निष्क्रम्यhaving gone out; after sallying out
निष्क्रम्य:
TypeGerund (absolutive)
Rootnis-√क्रम् (क्रमते)
Formक्त्वान्त अव्यय; ‘having gone out/after sallying out’
उपरोद्धारम्the besieger; the blockader
उपरोद्धारम्:
TypeAgent noun
Rootupa-√रुध् (रुणद्धि)
Formतृच्-प्रत्ययान्त (उपरोद्धृ); पुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; ‘the besieger/blockader’
प्रतियुध्येतshould fight back; should engage in combat
प्रतियुध्येत:
TypeVerb
Rootprati-√युध् (युध्यते)
Formलिङ् (विधिलिङ्); आत्मनेपद; प्रथमपुरुष एकवचन; ‘should fight/engage’
नnot
न:
TypeParticle
Rootन
Formनिषेधार्थक अव्यय
परिक्षिप्तम्the encircled (one)
परिक्षिप्तम्:
TypeParticiple used as noun/adjective
Rootpari-√क्षिप् (क्षिपति)
Formकृदन्त; क्त; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; ‘the encircled (one)’
सर्वतःon all sides; from every direction
सर्वतः:
TypeIndeclinable (adverb)
Rootसर्व
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त; ‘from all sides’
प्रतिरुद्धम्blocked in opposition; hemmed in
प्रतिरुद्धम्:
TypeParticiple (verbal adjective)
Rootprati-√रुध् (रुणद्धि)
Formकृदन्त; क्त; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; ‘blocked/hemmed in’
Entities Mentioned
K
kingB
besiegerD
defenderFAQs
Counteraction is advised only when there is an unblocked axis for maneuver; total encirclement removes that option.