Sutra 9
Devanagari script
तत्र पूर्वे दिवसस्याष्टभागे रक्षाविधानमायव्ययौ च शृणुयात् ॥ कZ_०१.१९.०९ ॥
Transliteration
tatra pūrve divasasyāṣṭabhāge rakṣāvidhānamāyavyayau ca śṛṇuyāt
Translation
ત્યાં, દિવસના પ્રથમ અષ્ટમાંશમાં, તે સુરક્ષા-વ્યવસ્થા તથા આવક-ખર્ચ અંગેના અહેવાલો સાંભળે।
Word by Word
तत्रthere; in that context
तत्र:
TypeIndeclinable
Rootतत्र
Formअव्यय (देश/प्रसङ्ग-सूचक)
पूर्वेin the earlier (part)
पूर्वे:
TypeAdjective
Rootपूर्व
Formसप्तमी-एकवचन, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; विशेषण (दिवसस्य इति षष्ठीसम्बन्धेन)
दिवसस्यof the day
दिवसस्य:
TypeNoun
Rootदिवस
Formषष्ठी-एकवचन, पुंलिङ्ग
अष्टभागेin the one-eighth division (of the day)
अष्टभागे:
TypeNoun
Rootअष्टभाग
Formसप्तमी-एकवचन, पुंलिङ्ग; ‘अष्टानां भागः’ इति षष्ठी-तत्पुरुष
रक्षाविधानम्the arrangement of protection; security procedures
रक्षाविधानम्:
TypeNoun
Rootरक्षा-विधान
Formप्रथमा/द्वितीया-एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; ‘रक्षायाः विधानम्’ इति षष्ठी-तत्पुरुष
आयव्ययौincome and expenditure
आयव्ययौ:
TypeNoun
Rootआय-व्यय
Formद्वितीया-द्विवचन, पुंलिङ्ग; इतरेतर-द्वन्द्व (आयः च व्ययः च)
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
Formअव्यय (समुच्चयार्थक)
शृणुयात्should hear; should listen to
शृणुयात्:
TypeVerb
Rootश्रु
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; लोट्/विध्यर्थ-भावः ‘should hear’
Entities Mentioned
R
rakṣā (security)Ā
āya (revenue)V
vyaya (expenditure)FAQs
They are core state survival functions; early review enables same-day corrective orders and reduces window for threats and leakage.
Rakṣā + kośa (security and treasury) are foundational; routine oversight prevents strategic surprise and fiscal drift.