Sutra 2

Devanagari script

पक्षौ कक्षाव् उरस्य्म् प्रतिग्रह इति बार्हस्प्त्यः ॥ कZ_१०.६.०२ ॥

Transliteration

pakṣau kakṣāv urasym pratigraha iti bārhaspatyaḥ

Translation

બાર્હસ્પત્ય મુજબ (વ્યૂહમાં) બે પક્ષ, બે ‘કક્ષા’ (રક્ષાત્મક બાજુ-પટ્ટા/સહાયક બાજુઓ), ઉરસ્ય (મધ્ય), અને પ્રતિગ્રહ (રિઝર્વ) હોય છે.

Word by Word

• पक्षौ: the two sides/flanks (of the body)
• Type: Noun
• Root: पक्ष
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-द्विवचन (या द्वितीया-द्विवचन); अकारान्त

• कक्षौ: the two armpits
• Type: Noun
• Root: कक्षा
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-द्विवचन (या द्वितीया-द्विवचन); आकारान्त

• उरस्यम्: the chest-region (that which pertains to the chest)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: उरस्य
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (या द्वितीया-एकवचन); अकारान्त; 'उरस्' (छाती) सम्बन्धी

• प्रतिग्रहः: receiving; acceptance
• Type: Noun
• Root: प्रतिग्रह
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; अकारान्त

• इति: thus; as follows (quotative)
• Type: Particle
• Root: इति
• Form: निपात; उद्धरण/परिसमाप्त्यर्थक

• बार्हस्पत्यः: according to Bṛhaspati (the Bārhaspatya authority)
• Type: Noun (proper/attributive)
• Root: बार्हस्पत्य
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; अकारान्त; 'बृहस्पति'सम्बन्धी/बृहस्पतेः मतम्

Entities Mentioned

• Bārhaspatya
• pakṣa
• kakṣā
• urasya
• pratigraha

More Details

FAQs

What is the practical difference between Auśanasa and Bārhaspatya here?

Bārhaspatya adds ‘kakṣā’ as an intermediate protective layer, implying greater depth and side-security beyond simple wing-and-centre.