Sutra 4
Devanagari script
शुश्रूषाश्रवणग्रहणधारणविज्ञानोहापोहतत्त्वाभिनिवेशाः प्रज्ञागुणाः ॥ कZ_०६.१.०४ ॥
Transliteration
śuśrūṣāśravaṇagrahaṇadhāraṇavijñānohāpohatattvābhiniveśāḥ prajñāguṇāḥ
Translation
ઉપદેશ પ્રત્યે શિસ્તબદ્ધ સેવા/આજ્ઞાપાલન, શ્રવણ, ગ્રહણ (સમજ), ધારણ (સ્મરણ), વિજ્ઞાન (વૈજ્ઞાનિક/તકનીકી સમજ), ઊહાપોહ (તર્કપૂર્વક છટણી-પસંદગી), તત્ત્વગ્રહણ, અને સત્યમાં દૃઢ નિષ્ઠા—આ પ્રજ્ઞાના ગુણો છે.
Word by Word
शुश्रूषाattentive service; willingness to learn/serve
शुश्रूषा:
TypeNoun
Rootश्रु (सेवा/श्रवण) → शुश्रूषा (इच्छा/सेवा)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन (समाहार-गणना में गुण-शब्दों की सूची)
श्रवणम्hearing (listening)
श्रवणम्:
TypeNoun (verbal noun)
Rootश्रु
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन (सूची-गुण)
ग्रहणम्grasping; comprehension
ग्रहणम्:
TypeNoun (verbal noun)
Rootग्रह्
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन
धारणम्retention; holding in mind
धारणम्:
TypeNoun (verbal noun)
Rootधृ
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन
विज्ञानम्discriminative knowledge; understanding
विज्ञानम्:
TypeNoun (verbal noun)
Rootज्ञा (वि + ज्ञा)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन
ऊहःinference; reasoning
ऊहः:
TypeNoun
Rootऊह्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन (एकवचन-रूप ‘ऊहः’ का बहुवचनार्थक प्रयोग सूची में)
अपोहःelimination; refutation (excluding alternatives)
अपोहः:
TypeNoun
Rootअप + ऊह् (अपोह)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन
तत्त्वम्truth; principle; reality
तत्त्वम्:
TypeNoun
Rootतत् + त्व (तत्त्व)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन
अभिनिवेशाःfirm conviction; steadfast commitment
अभिनिवेशाः:
TypeNoun
Rootनि + विश् (अभि + नि + विश्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन
प्रज्ञा-गुणाःqualities of wisdom/intellect
प्रज्ञा-गुणाः:
TypeNoun
Rootगुण (प्रज्ञा + गुण)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; ‘प्रज्ञायाः गुणाः’ = प्रज्ञा के गुण
Entities Mentioned
S
svāmin (ruler)FAQs
It is the ruler’s disciplined capacity to infer, test, and discard weak options—essential for policy choice under uncertainty.