Sutra 25
Devanagari script
प्ररूढांश्चाशुष्ककटुमत्स्यांश्च स्नुहिक्षीरेण पाययेत् ॥ कZ_०२.२४.२५ ॥
Transliteration
prarūḍhāṃścāśuṣkakaṭumatsyāṃśca snuhikṣīreṇa pāyayet
Translation
તે અંકુરિત છોડોને તેમજ સુકાઈ જવું અને ‘કટુ-મત્સ્ય’ (રોગ/કીટની સ્થિતિ)થી પીડિત છોડોને સ્નુહીના દૂધિયા રસથી ભીંજવી/સિંચન કરે.
Word by Word
प्ररूढान्(plants/creepers) that are fully grown/overgrown
प्ररूढान्:
TypeAdjective (used substantively)
Root√रुह् (रुहँ)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-बहुवचन; विशेषण/कर्मपद (प्ररूढ = fully grown/overgrown)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
अशुष्ककटुमत्स्यान्undried pungent fish
अशुष्ककटुमत्स्यान्:
TypeNoun phrase (compound)
Rootअशुष्क + कटु + मत्स्य
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-बहुवचन; कर्मपद; अशुष्क = not dried, कटु = pungent, मत्स्य = fish
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
स्नुहिक्षीरेणwith the latex (milk) of the snuhī plant
स्नुहिक्षीरेण:
TypeNoun (compound)
Rootस्नुहि + क्षीर
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया-एकवचन; करण/हेतौ; ‘स्नुहेः क्षीरम्’ = latex/milk of euphorbia
पाययेत्he should make (them) drink / administer (it) to drink
पाययेत्:
TypeVerb
Root√पा (पा पाने) [causative: पायय-]
Formलोट् (विधिलिङ्/आज्ञार्थे); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन; causative; ‘he should cause to drink / administer to drink’
Entities Mentioned
S
snuhī (Euphorbia)FAQs
It includes practical plant-protection prescriptions, implying the state maintained or disseminated technical knowledge to protect yields.