Sutra 25
Devanagari script
काष्ठतुला अष्टहस्ता पदवती प्रतिमानवती मयूरपदाधिष्ठिता ॥ कZ_०२.१९.२५ ॥
Transliteration
kāṣṭhatulā aṣṭahastā padavatī pratimānavatī mayūrapadādhiṣṭhitā
Translation
કાષ્ઠ-તુલા આઠ હસ્ત લાંબી હોવી જોઈએ; તેમાં પદ (ચિહ્નો/વિભાગો) હોવા જોઈએ, પ્રમાણ પ્રતિમાન (વજન-બાટ) લગાવેલા હોવા જોઈએ, અને તે ‘મયૂર-પદ’ (મોરપગ) આધાર પર સ્થાપિત હોવી જોઈએ।
Word by Word
काष्ठतुलाa wooden balance/scale
काष्ठतुला:
TypeNoun
Rootतुला
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (विशेष्य-रूपेण)
अष्टहस्ताeight-hasta (eight cubits) long
अष्टहस्ता:
TypeAdjective (Noun-compound used adjectivally)
Rootहस्त
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘काष्ठतुला’ इत्यस्य विशेषणम्; अष्ट = संख्या-पूर्वपद
पदवतीprovided with foot-marks/steps (graduations)
पदवती:
TypeAdjective
Rootपद
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘काष्ठतुला’ इत्यस्य विशेषणम्; -वत् प्रत्यय (मतुप्-समर्थ)
प्रतिमानवतीhaving a standard measure/markings (with a reference standard)
प्रतिमानवती:
TypeAdjective
Rootप्रतिमान
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘काष्ठतुला’ इत्यस्य विशेषणम्; -वत् प्रत्यय
मयूरपदाधिष्ठिताset/placed on a ‘peacock-foot’ base (peacock-foot pattern support)
मयूरपदाधिष्ठिता:
TypeParticiple (Verbal adjective)
Rootअधि-स्था
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘अधिष्ठित’ = ‘placed/standing on’; ‘मयूरपद’ = मयूरस्य पदम् (peacock-foot pattern)
Entities Mentioned
T
tulā (balance)H
hasta (unit of length)P
pratimāna (standard weights)M
mayūrapada (type of stand/base)FAQs
A stable, standardized mounting reduces measurement error and tampering, improving reliability in official weighments.