Sutra 34

Devanagari script

कोद्रववरकोदारकप्रियङ्गूणां त्रिगुणमन्नं चतुर्गुणं व्रीहीणाम् पञ्चगुणं शालीनाम् ॥ कZ_०२.१५.३४ ॥

Transliteration

kodrava-varaka-udāraka-priyaṅgūṇāṃ triguṇam annaṃ caturguṇaṃ vrīhīṇām pañcaguṇaṃ śālīnām

Translation

કોદ્રવ, વરક, ઉદારક અને પ્રિયંગુ માટે રાંધેલું અન્ન ત્રણગણું; વ્રીહિ માટે ચારગણું; શાલી માટે પાંચગણું ગણવું.

Word by Word

• कोद्रव-वरक-उदारक-प्रियङ्गूणाम्: of kodrava, varaka, udāraka and priyaṅgu (types of grains)
• Type: Noun
• Root: कोद्रव/वरक/उदारक/प्रियङ्गु
• Form: षष्ठी-बहुवचनम् (genitive plural); समाहार-गणना: ‘of kodrava, varaka, udāraka, and priyaṅgu’

• त्रिगुणम्: threefold; three times
• Type: Adjective
• Root: गुण
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम्; ‘threefold / three times’ (agreeing with अन्नम्)

• अन्नम्: food; grain-ration
• Type: Noun
• Root: अन्न
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम्; कर्म/प्रमाणवाच्यं (the quantity of food)

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम्; links the successive multipliers

• चतुर्गुणम्: fourfold; four times
• Type: Adjective
• Root: गुण
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम्; ‘fourfold / four times’ (elliptically with अन्नम्)

• व्रीहीणाम्: of rice (paddy)
• Type: Noun
• Root: व्रीहि
• Form: षष्ठी-बहुवचनम् (genitive plural); ‘of rice (paddy)’

• पञ्चगुणम्: fivefold; five times
• Type: Adjective
• Root: गुण
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम्; ‘fivefold / five times’ (elliptically with अन्नम्)

• शालीनाम्: of śāli rice (fine rice)
• Type: Noun
• Root: शालि
• Form: षष्ठी-बहुवचनम् (genitive plural); ‘of śāli-rice (fine rice)’

Entities Mentioned

• kodrava
• varaka
• udāraka
• priyaṅgu
• anna (cooked meal)
• vrīhi (rice)
• śāli (fine rice)

More Details

FAQs

Why would śāli (fine rice) have a higher cooked multiplier than general vrīhi?

Fine rice typically yields more desirable/expanded cooked output per unit input (and is costlier); the state fixes multipliers to standardize issue and valuation by quality.