Sutra 23

Devanagari script

लोहाध्यक्षस्ताम्रसीसत्रपुवैकृन्तकारकूटवृत्तकंसताललोहकर्मान्तान् कारयेत् लोहभाण्डव्यवहारं च ॥ कZ_०२.१२.२३ ॥

Transliteration

lohādhyakṣas tāmra-sīsa-trapu-vaikṛntaka-ārakūṭa-vṛttakaṃsa-tāla-lohakarmāntān kārayet lohabhāṇḍavyavahāraṃ ca

Translation

ધાતુઓનો અધ્યક્ષ તાંબું, સીસું, ટિન, વૈકૃંતક, આરકૂટ, વૃત્ત-કંસ, તાલ (ઘંટાધાતુ/કાંસ્ય) અને લોખંડના કારખાનાં ચલાવડાવે; તેમજ ધાતુનાં વાસણો/વસ્તુઓના વેપારને પણ નિયંત્રિત કરે।

Word by Word

• लोहाध्यक्षः: the Superintendent of Metals
• Type: Noun
• Root: लोह + अध्यक्ष
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• ताम्र: copper
• Type: Noun
• Root: ताम्र
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (समाहार-द्वन्द्व/समुच्चय में प्रथम पद)

• सीस: lead
• Type: Noun
• Root: सीस
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (समुच्चय में)

• त्रपु: tin
• Type: Noun
• Root: त्रपु
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (समुच्चय में)

• वैकृन्त: metal-cutter / cutting worker
• Type: Noun
• Root: विकृन्त (वि + कृन्त्)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (समुच्चय में)

• कारकूट: a specific class of metal artisan (technical term)
• Type: Noun
• Root: कारकूट
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (समुच्चय में)

• वृत्त: rounded/turned work (circular items)
• Type: Noun
• Root: वृत्त
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (समुच्चय में)

• कंस: bell-metal / bronze
• Type: Noun
• Root: कंस
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (समुच्चय में)

• ताल: tāla metal (a technical metal/alloy, often identified with brass)
• Type: Noun
• Root: ताल
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (समुच्चय में)

• लोहकर्मान्तान्: metal workshops / metal-working establishments
• Type: Noun
• Root: लोह + कर्मान्त
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• कारयेत्: should cause (them) to be made/done; should have (them) operated
• Type: Verb
• Root: कृ (णिच्)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच्-प्रयोग (causative)

• लोहभाण्डव्यवहारम्: trade/transactions in metal vessels
• Type: Noun
• Root: लोह + भाण्ड + व्यवहार
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

Entities Mentioned

• Lohādhyakṣa (Superintendent of Metals)
• State metal workshops
• Metal-goods traders

More Details

FAQs

Why combine workshop control and trade regulation under one officer?

To link production, quality, and market release—preventing adulteration, theft, and price manipulation across the metal supply chain.