Sutra 22

Devanagari script

व्ययक्रियाभारिकमाअकरं भागेन प्रक्रयेण वा दद्यात् लाघविकमात्मना कारयेत् ॥ कZ_०२.१२.२२ ॥

Transliteration

vyayakriyābhārikam ākaram bhāgena prakrayeṇa vā dadyāt lāghavikam ātmanā kārayet

Translation

જે ખાણ ખર્ચ અને કામગીરીમાં ભારે હોય તેને હિસ્સેદારી પર અથવા નિશ્ચિત ફી પર આપવી જોઈએ; જે ખાણ ચલાવવામાં સહેલી હોય તેને રાજ્યએ જાતે ચલાવવી જોઈએ।

Word by Word

• व्ययक्रियाभारिकम्: (a task) involving heavy expenditure and operational burden
• Type: Adjective
• Root: व्यय/क्रिया/भार
• Form: नपुंसकलिङ्गे एकवचनम्, द्वितीया (कर्मपदम्); विशेषणम् (अकरम् इति विशेष्यस्य)

• अकरम्: the work/undertaking (to be executed)
• Type: Noun (action-noun)
• Root: कृ (करणे)
• Form: नपुंसकलिङ्गे एकवचनम्, द्वितीया; ‘अकर’ = अकार्य/अकरणीय/अकरणम् (करने योग्य कार्य/उपक्रम) — यहाँ ‘कार्य’/‘उपक्रम’ अर्थे

• भागेन: by a share/portion (i.e., on a share basis)
• Type: Noun
• Root: भाग
• Form: पुंलिङ्गे एकवचनम्, तृतीया; करण/उपाय-भावे

• प्रक्रयेण: by the contracting/undertaking method (procedure)
• Type: Noun
• Root: प्रक्रिया
• Form: स्त्रीलिङ्गे एकवचनम्, तृतीया; करण/उपाय-भावे

• वा: or
• Type: Particle
• Root: वा
• Form: विकल्पार्थक अव्यय

• दद्यात्: should assign/give (it)
• Type: Verb
• Root: दा (दाने)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; ‘(राजा/अधिकारी) दद्यात्’ = नियुक्त करे/दे

• लाघविकम्: (a task) that is light/easy (low-burden)
• Type: Adjective
• Root: लाघविक
• Form: नपुंसकलिङ्गे एकवचनम्, द्वितीया; विशेषणम् (अकरम् इति)

• आत्मना: by oneself (personally)
• Type: Noun
• Root: आत्मन्
• Form: पुंलिङ्गे एकवचनम्, तृतीया; करण-भावे

• कारयेत्: should have it done / should cause it to be executed
• Type: Verb (Causative)
• Root: कृ (करणे)
• Form: णिच्-प्रत्ययान्त (causative) ‘कारयति’; विधिलिङ्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; ‘करवाए/सम्पादयेत्’

Entities Mentioned

• State mining administration
• Leaseholders/contractors

More Details

FAQs

What is the underlying economic principle in this verse?

Risk allocation: costly/uncertain mines are outsourced via revenue-share or lease, while low-cost/high-control mines are kept as state-run enterprises.

How does this reduce corruption or loss?

Direct operation is reserved for manageable mines; complex mines are contracted with clear payment structures, making accountability measurable.