Adhyaya 186
Daśamī-vrata (Observance for the Tenth Lunar Day)
નવમી-વ્રતો પૂર્ણ થયા પછી વ્રતખંડની તિથિ-આધારિત ક્રમબદ્ધ પરંપરામાં ભગવાન અગ્નિ દશમી-વ્રતનું વર્ણન કરે છે. તેનાં ફળ પુરુષાર્થની ભાષામાં—ધર્મ, કામ અને સંબંધિત લક્ષ્યો—રૂપે જણાવાઈ, વિધિ-નિયમને નૈતિક-આધ્યાત્મિક પુણ્ય સાથે સુવ્યવસ્થિત લૌકિક સમૃદ્ધિનું સાધન દર્શાવવામાં આવે છે. દશમી તિથિએ એકભક્ત (એક વખત ભોજન) કરવાનું વિધાન છે; નિયંત્રિત આહારને શુદ્ધિનો ઉપાય કહેવામાં આવ્યો છે. વ્રતનું સમાપન દાનથી થાય છે—દસ ગાયનું દાન—જેથી વ્યક્તિગત તપ જાહેર કલ્યાણથી પૂર્ણ થાય. વધુ એક પ્રતિષ્ઠાસૂચક દાન: સોનાથી રચાયેલ અષ્ટદિશાઓ (દિક્)નું અર્પણ; તેનાથી દાતા બ્રાહ્મણોમાં પ્રભુત્વસમાન માન પામે છે એમ કહેવામાં આવ્યું છે. આમ નિયમ, તિથિ અને દાન એક જ ધાર્મિક કાર્યક્રમમાં જોડાય છે।
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
The practitioner observes ekabhakta on Daśamī—taking a single meal—establishing dietary restraint as the vow’s primary discipline.
Upon completion of the vow, one should gift ten cows (daśa-dhenu-dāna), making dana the culminating act that externalizes the merit of the observance.
The text states that gifting the directions (dik) fashioned in gold results in becoming a lord among Brāhmaṇas, indicating social-spiritual elevation linked to high-value symbolic dana.
By combining tithi-discipline (Daśamī), bodily restraint (ekabhakta), and compassionate redistribution (dana), the vrata trains self-control and generosity—core dharmic virtues that support both worldly order and inner purification.