Adhyaya 179
Caturthī-vratāni (Vows of the Fourth Lunar Day)
ભગવાન અગ્નિ ચતુર્થી આધારિત વ્રતોનું ક્રમબદ્ધ વર્ણન કરે છે અને સ્પષ્ટ કરે છે કે આ વ્રતો ભુક્તિ તથા મુક્તિ—બંને ફળ આપનારી સાધના છે. આરંભે પાઠ/હસ્તપ્રત-ભેદની ટૂંકી નોંધ, પછી માસ અને તિથિ મુજબના નિયમો. માઘ શુક્લ ચતુર્થીએ ઉપવાસ અને પૂજન, જેમાં દેવના ‘ગુણ’ને પૂજાનું કેન્દ્ર માનવામાં આવ્યું છે. પંચમી સુધી તલ-ભાતનો નૈવેદ્ય આપી વર્ષભર નિર્વિઘ્ન કલ્યાણની પ્રાપ્તિ; મૂળમંત્ર “ગં સ્વાહા” અને “ગામ્” વગેરે દ્વારા હૃદયાદિ અંગન્યાસ. “આગચ્છ ઉલ્કા”થી આવાહન અને “ગચ્છ ઉલ્કા”થી વિસર્જન, ગુગ્ગુલુ સુગંધ અને મોદક નૈવેદ્ય, તેમજ ગણેશ-ગાયત્રી શૈલીનો વધારાનો મંત્ર. અંતે ભાદ્રપદ ચતુર્થી કૃચ્છ્ર, ફાલ્ગુન ચતુર્થી રાત્રિ-ઉપવાસ ‘અવિઘ્ના’, અને ચૈત્ર ચતુર્થીએ દમન/દૂર્વા સાથે ગણપૂજા—આ વિશેષ વ્રતોને મંગળ અને શુદ્ધિના ઉપાય તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યા છે।
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
It specifies mantra-technology and ritual sequencing: the mūla-mantra “gaṁ svāhā,” its gāmādi application as hṛdaya and aṅga-mantras for nyāsa, and the precise āvāhana–visarjana formulas (“āgaccha ulkā” / “gaccha ulkā”) alongside prescribed offerings.
By presenting Caturthī vratas as disciplined, time-bound sādhana that removes obstacles (Avighnā), cultivates restraint (fasting/kṛcchra), and aligns ritual action with inner purification—thereby supporting both worldly stability (Bhukti) and liberation-oriented refinement (Mukti).