Adhyaya 89
Teaching of the One-Principle (Ekatattva) Initiation (एकतत्त्वदीक्षाकथनम्)
ભગવાન અગ્નિ વસિષ્ઠ ઋષિને ‘એકતત્ત્વ-દીક્ષા’ નામની સંક્ષિપ્ત દીક્ષા-પદ્ધતિ સમજાવે છે, જે ઈશાન-કલ્પ અને પ્રતિષ્ઠા-વિધિના પરિપ્રેક્ષ્યમાં સરળ માર્ગ ગણાય છે. સાધકે પ્રથમ પોતે ક્રમસર સૂત્રબંધ વગેરે પૂર્વકર્મો પૂર્ણ કરવા. પછી કાલાગ્નિથી શિવ સુધીની સમગ્ર તત્ત્વ-શ્રેણીને એક જ સમ પરમ સત્યમાં અંતઃસ્થ કરવી—જેમ એક દોરામાં મણકા ગૂંથાયેલા હોય. શિવતત્ત્વથી દેવતાનું આવાહન કરીને, પૂર્વોક્ત ગર્ભાધાનાદિ સંસ્કારો મૂળમંત્રના બળથી કરવાના અને વિધિપૂર્ણતા માટે શુલ્ક/દક્ષિણા સહિત સર્વ દેવું અર્પણ કરવું. અંતે તત્ત્વ-વાતયુક્ત ‘પૂર્ણ’ દીક્ષા આપી કહે છે કે એક જ રીતથી શિષ્યને નિર્વાણસિદ્ધિ પૂરતી થાય. ઉપસંહારમાં યોજના અને સ્થિરત્વ માટે નિર્દિષ્ટ કલશો દ્વારા શિવ-કુંભાભિષેક થાય છે.
Shlokas
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये निर्वाणदीक्षासमापनं नाम अष्टाशीतितमो ऽध्यायः अथोननवतितमो ऽध्यायः एकतत्त्वदीक्षाकथनं ईश्वर उवाच अथैकतात्त्विकी दीक्षा लघुत्वादुपदिश्यते सूत्रबन्धादि कुर्वीत यथायोगं निजात्मना
આ રીતે આદિમહાપુરાણ અગ્નિપુરાણમાં ‘નિર્વાણ-દીક્ષા-સમાપન’ નામનો અઠ્ઠ્યાસીવો અધ્યાય પૂર્ણ થયો. હવે ઓગણનવ્વદમો અધ્યાય—‘એકતત્ત્વ-દીક્ષા-કથન’ આરંભે છે. ઈશ્વર બોલ્યા—હવે સંક્ષિપ્ત હોવાથી ‘એકતત્ત્વિક’ દીક્ષા ઉપદેશાય છે. યથાયોગ્ય પોતે જ સૂત્રબંધ વગેરે પૂર્વકર્મો કરવાં।
Verse 2
कालाग्न्यादिशिवान्तानि तत्त्वानि परभावयेत् समतत्त्वे समग्राणि सूत्रे मणिगणानिव
કાલાગ્નિથી આરંભ કરીને શિવપર્યંતનાં તત્ત્વોનું પરમ ભાવથી ધ્યાન કરવું. તે સર્વ સમતત્ત્વમાં સંપૂર્ણ રીતે એમ ગૂંથાયેલાં છે, જેમ સૂત્રમાં મણિઓના સમૂહ।
Verse 3
आवाह्य शिवतत्त्वादि गर्भाधानादि पूर्ववत् मूलेन किन्तु कुर्वीत सर्वशुल्कसमर्पणं
શિવતત્ત્વાદિ દેવતાનું આવાહન કરીને, ગર્ભાધાનાદિ ક્રિયાઓ પૂર્વોક્ત વિધિ મુજબ—પરંતુ મૂળમંત્રથી—કરવી; તેમજ સર્વ શુલ્ક/દક્ષિણા વગેરે દેવતાને સમર્પિત કરવી।
Verse 4
प्रददीत ततः पूर्णां तत्त्ववातोपगर्भितां एकयैव यया शिष्यो निर्वाणमधिगच्छति
ત્યારબાદ તત્ત્વના પ્રાણવાયુથી પરિપૂર્ણ એવી સંપૂર્ણ વિદ્યા/ઉપદેશ તે એક જ પદ્ધતિથી આપવો, જેના દ્વારા શિષ્ય નિર્વાણ પ્રાપ્ત કરે છે।
Verse 5
योजनायै शिवे चान्यां स्थिरत्वापादनाय च दत्वा पूर्णां प्रकुर्वीत शिवकुम्भाभिषेचनं
યોજનાવિધિ માટે શિવાને એક કુંભ અને સ્થિરત્વ પ્રદાન માટે શિવને બીજો કુંભ અર્પણ કરીને, પછી પૂર્ણ કુંભ સમર્પિત કરી શિવકુંભાભિષેક કરવો।
Frequently Asked Questions
Its concision and unifying method: the entire tattva-series (Kālāgni through Śiva) is contemplated as held within one equal Reality, enabling a complete transmission through a single streamlined procedure.
By framing correct preliminaries, tattva-contemplation, mūla-mantra-based rites, and Śiva-kumbha abhiṣeka as a complete initiatory transmission (pūrṇā) through which the disciple is said to attain nirvāṇa.