Adhyaya 80

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये पवित्रारोहणं नाम एकोनाशीतितमो ऽध्यायः अथ अशीतितमो ऽध्यायः दमनकारोहणविधिः ईश्वर उवाच वक्ष्ये दमनकारोहविधिं पूर्ववदाचरेत् हरकोपात् पुरा जातो भैरवो दमिताः सुराः

આ રીતે આદિમહાપુરાણ અગ્નિપુરાણમાં ‘પવિત્રારોહણ’ નામનો એકોણએંશીતમ અધ્યાય પૂર્ણ થયો. હવે એંશીતમ અધ્યાય—‘દમનક-આરોહણવિધિ’ આરંભે છે. ઈશ્વર બોલ્યા—હું દમનક-આરોહણની વિધિ કહું છું; તે પૂર્વવત્ આચરવી. પૂર્વે હરનાં કોપથી ભૈરવ ઉત્પન્ન થયો; તેણે દેવોને દમિત કર્યા.

Verse 2

तेनाथ शप्तो विटपो भवेति त्रिपुरारिणा प्रसन्नेनेरितं चेदं पूजयिष्यन्ति ये नराः

ત્યારે તે વૃક્ષ જાણે શાપિત થયું—પ્રસન્ન ત્રિપુરારિ (શિવ)એ એમ કહ્યું: ‘જે મનુષ્યો આ (પવિત્ર તત્ત્વ)ની પૂજા કરશે…’

Verse 3

परिपूर्णफलं तेषां नान्यथा ते भविष्यति सप्तम्यां वा त्रयोदश्यां दमनं संहितात्मभिः

તેમનું ફળ પરિપૂર્ણ થશે; અન્યથા નહીં. સપ્તમી અથવા ત્રયોદશીએ સંયમી અને સમાહિત ચિત્તવાળા લોકોએ દમન (પવિત્ર તૃણ/અર્પણ) કરવું જોઈએ.

Verse 4

सम्पूज्य बोधयेद्वृक्षं भववाक्येन मन्त्रवित् हरप्रसादसंभूत त्वमत्र सन्निधीभव

યથાવિધી પૂજા કરીને મંત્રજ્ઞે શિવવાક્યથી વૃક્ષને બોધન (આહ્વાન) કરવું: ‘હરપ્રસાદથી ઉત્પન્ન થયેલ, તું અહીં સન્નિધિ થા.’

Verse 5

शिवकार्यं समुद्दिश्य नेतव्यो ऽसि शिवाज्ञया गृहे ऽप्यामन्त्रणं कुर्यात् सायाह्ने चाधिवासनं

‘શિવકાર્યને ઉદ્દેશીને તું શિવની આજ્ઞાથી અહીં લાવવામાં આવનાર છે. ઘરમાં પણ ઔપચારિક આમંત્રણ કરવું, અને સાંજ સમયે અધિવાસન (પૂર્વ-પ્રતિષ્ઠા) કરવી.’

Verse 6

यथाविधि समभ्यर्च्य सूर्यशङ्करपावकान् देवस्य पश्चिमे मूलं दद्यात्तस्य मृदा युतं

વિધિપૂર્વક સૂર્ય, શંકર અને પાવક (અગ્નિ)ની પૂજા કરીને, દેવના પશ્ચિમ ભાગે અભિમંત્રિત માટી સાથે મૂળ સ્થાપિત કરવું।

Verse 7

वामेन शिरसा वाथ नालं धात्रीं तथोत्तरे दक्षिणे भग्नपत्रञ्च प्राच्यां पुष्पञ्च धारणं

ડાબી બાજુએ શિર (મસ્તક) ધારણ કરવું; નાલ અને ધાત્રીને ઉત્તર દિશામાં રાખવું; ભગ્નપત્રને દક્ષિણમાં; અને પુષ્પને પૂર્વમાં—આ ધारणવિધિ છે।

Verse 8

पुटिकास्थं फलं मूलमथैशान्यां यजेच्छिवं पञ्चाङ्गमञ्जलौ कृत्वा आमन्त्र्य शिरसि न्यसेत्

ઈશાન (ઉત્તર-પૂર્વ) દિશામાં શિવની પૂજા કરવી. પુટિકામાં રહેલું ફળ અને મૂળ અંજલિમાં લઈને, આવાહન કરીને, તેને મસ્તક પર સ્થાપિત કરવું।

Verse 9

आमन्त्रितो ऽसि देवेश प्रातःकाले मया प्रभो कर्तव्यस्तपसो लाभः पूर्णं सर्वं तवाज्ञया

હે દેવેશ, હે પ્રભુ! પ્રાતઃકાળે મેં તમને આવાહન કર્યું છે. હવે તપસ્યાનો લાભ પ્રાપ્ત કરવો જોઈએ; તમારી આજ્ઞાથી સર્વ પૂર્ણ થાય છે।

Verse 10

मूलेन शेषं पात्रस्थं पिधायाथ पवित्रकं प्रातः स्नात्वा जगन्नाथं गन्धपुष्पादिभिर्यजेत्

મૂલમંત્રથી પાત્રમાં રહેલું શેષ ઢાંકીને, પછી પવિત્રક (કુશવલય) ધારણ કરીને, પ્રાતઃસ્નાન બાદ જગન્નાથની ગંધ, પુષ્પ વગેરે વડે પૂજા કરવી।

Verse 11

नित्यं नैमित्तिकं कृत्वा दमनैः पूजयेत्ततः शेषमञ्जलिमादाय आत्मविद्याशिवात्मभिः

નિત્ય અને નૈમિત્તિક કર્મો કરીને, પછી દમનક અર્પણોથી પૂજા કરવી. ત્યારબાદ બાકી રહેલા પુષ્પો અંજલિમાં લઈને આત્મવિદ્યા અને શિવાત્મ મંત્રો સાથે અર્પણ કરવું.

Verse 12

मूलाद्यैर् ईश्वरान्तैश् च चतुर्थाञ्जलिना ततः ॐ हौं मखेश्वराय मखं पूरय शूलपाणये नमः देवेश पूजाकाले इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः गन्धपुष्पादिनार्चयेदिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः शिवं वह्निं च सम्पूज्य गुरुं प्रार्च्याथ बोधयेत्

પછી મૂળમંત્રથી લઈને ઈશ્વરાંત મંત્રો સુધી, ચોથા અંજલિ-સમર્પણ સાથે આ જપ કરવો—“ઓં હૌં મખેશ્વરાય; મખં પૂરય; શૂલપાણયે નમઃ; દેવેશ, પૂજાકાલે.” (એક પાઠ). (બીજા પાઠમાં) “ગંધ, પુષ્પ વગેરે દ્વારા અર્ચના કરવી.” શિવ અને પવિત્ર અગ્નિની સમ્યક પૂજા કરીને, પ્રથમ ગુરુની આરાધના કરી, પછી દેવતાનું બોધન/આવાહન કરવું.

Verse 13

भगवन्नतिरिक्तं वा हीनं वा यन्मया कृतं सर्वं तदस्तु सम्पूर्णं यच्च दामनकं मम सकलं चैत्रमासोत्थं फलं प्राप्य दिवं व्रजेत्

હે ભગવન્! મારા દ્વારા જે કંઈ કરવામાં આવ્યું છે—વધારે હોય કે ઓછું—તે બધું પૂર્ણ થાઓ. અને મારું આ સમગ્ર દમનક અર્પણ ચૈત્રમાસથી ઉત્પન્ન પૂર્ણ ફળ પ્રાપ્ત કરીને મને સ્વર્ગે લઈ જાય.