Adhyaya 76

Verse 1

हः गणेभ्य उ इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः हां ऋपिभ्य इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः वायव्यामिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः नैरृत इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः अथ षट्सप्ततितमो ऽध्यायः चण्दपूजाकथनं ईश्वर उवाच ततः शिवान्तिकङ्गत्वा पूजाहोमादिकं मम गृहाण भगवन् पुण्यफलमित्यभिधाय च

“હઃ—ગણેભ્યઃ” એવો એક ચિહ્નિત પાઠ; “હાં—ઋષિભ્યઃ” એવો બીજો. “વાયવ્યામ્ (ઉત્તર-પશ્ચિમ) દિશામાં” એવો એક પાઠ; “નૈઋતે (દક્ષિણ-પશ્ચિમ) દિશામાં” એવો બીજો. હવે છોત્તેરમો અધ્યાય—ચંડપૂજાનું કથન. ઈશ્વર બોલ્યા: “પછી શિવની નજીક જઈ, પૂજા, હોમ વગેરે કરીને કહો—‘હે ભગવન, મારી પૂજા-હોમાદિ સ્વીકારો; આ પુણ્યફળ છે,’”—એમ કહી…

Verse 2

अर्घ्योदकेन देवाय मुद्रयोद्भवसञ्ज्ञया हृद्वीजपूर्वमूलेन स्थिरचित्तो निवेदयेत्

અર્ઘ્ય-જળથી દેવને અર્ઘ્ય નિવેદન કરવું, “ઉદ્ભવ” નામની મુદ્રાનો પ્રયોગ કરીને; અને હૃદ્-બીજ પૂર્વક મૂળમંત્ર ઉચ્ચારી, ચિત્ત સ્થિર રાખવું।

Verse 3

ततः पूर्ववदभ्यर्च्य स्तुत्वा स्तोत्रैः प्रणम्य च अर्घ्यं पराङ्मुखं दत्वा क्षमस्वेत्यभिधाय च

પછી પૂર્વવત્ પૂજા કરીને, સ્તોત્રોથી સ્તુતિ કરીને, પ્રણામ કરીને; મુખ ફેરવી અર્ઘ્ય આપવું અને “ક્ષમસ્વ” (ક્ષમા કરો) એમ કહેવું।

Verse 4

नाराचमुद्रयास्त्रेण फडन्तेनात्मसञ्चयं संहृत्य दिव्यया लिङ्गं मूर्तिमन्त्रेण योजयेत्

નારાચમુદ્રાસહિત ‘ફટ્’ અંતવાળા અસ્ત્રમંત્રથી અંતરમાં સંચિત પ્રાણશક્તિને સંહરી, દિવ્ય મૂર્તિમંત્ર વડે લિંગનું યોજન/સંસ્કાર કરવો।

Verse 5

स्थण्डिले त्वर्चिते देवे मन्त्रसङ्घातमात्मनि नियोज्य विधिनोक्तेन विदध्याच्चण्डपूजनं

તૈયાર સ્થંડિલ પર દેવનું પૂજન થયા પછી, મંત્રસમૂહને પોતાના અંદર નિયોજિત/ન્યાસ કરીને, વિધિ મુજબ ચંડા (ઉગ્ર દેવીરૂપ)નું પૂજન કરવું।

Verse 6

ॐ चण्डेशानाय नमो मध्यतश् चण्डमूर्तये ॐ धूलिचण्डेश्वराय हूं फट् स्वाहा तमाह्णयेत्

“ૐ ચંડેશાનાય નમઃ; મધ્યમાં ચંડમૂર્તયે. ૐ ધૂળિ-ચંડેશ્વરાય હૂં ફટ્ સ્વાહા.” આ રીતે તેમનું આવાહન કરવું।

Verse 7

चण्डहृदयाय हूं फट् ॐ चण्डशिरसे तथा ॐ चण्डशिखायै हूं फट् चण्डायुः कवचाय च

“ચંડના હૃદય માટે—હૂં ફટ્; તેમ જ ચંડના શિર માટે—ૐ; ચંડની શિખા માટે—ૐ હૂં ફટ્; અને ચંડના આયુઃ-કવચ મંત્ર પણ।”

Verse 8

चण्डस्त्राय तथा हूं फट् चण्डं रुद्राग्निजं स्मरेत् शूलटङ्कधरं कृष्णं साक्षसूत्रकण्डलुं

“ચંડાસ્ત્રાય—હૂં ફટ્” આ મંત્રનો પ્રયોગ કરીને, રુદ્ર-અગ્નિજન્ય ચંડનું ધ્યાન કરવું—કૃષ્ણવર્ણ, શૂલ અને ટંક ધારણ કરનાર, તથા અક્ષસૂત્ર અને કમંડલુ ધારણ કરનાર।

Verse 9

टङ्काकरे ऽर्धचन्द्रे वा चतुर्वक्त्रं प्रपूजयेत् लिचण्डेश्वराय इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः क्रूं फडिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः हूं चण्डशिरसे स्वाहेति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः हूं फट् चण्दत इति ग, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः टङ्कारेणार्धचन्द्रे इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः यथाशक्ति जपं कुर्यादङ्गानान्तु दशांशतः

ટંક (છેની/કુહાડી)ના આકારમાં અથવા અર્ધચંદ્રના રૂપમાં ચતુર્મુખ દેવતાનું વિધિવત્ પૂજન કરવું. કેટલાક પાઠભેદોમાં મંત્રભેદ છે—“લિ ચંડેશ્વરાય”, “ક્રૂં ફડ્”, “હૂં ચંડશિરસે સ્વાહા”, “હૂં ફટ્ ચંડાય” વગેરે. ત્યારબાદ યથાશક્તિ જપ કરવો; અને અંગમંત્રોની સંખ્યા મુખ્ય જપના દશમાંશ જેટલી રાખવી.

Verse 10

गोभूहिरण्यवस्त्रादिमणिहेमादिभूषणं विहाय शेसनिर्माल्यं चण्डेशाय निवेदयेत्

ગાય, જમીન, સોનું, વસ્ત્ર, મણિ તથા સ્વર્ણાભૂષણ વગેરે દાન તેને અર્પણ ન કરીને, બાકી રહેલું નિર્માલ્ય (પૂજાનું પવિત્ર અવશેષ) ચંડેશને નિવેદન કરવું.

Verse 11

लेह्यचोष्याद्यनुवरं ताम्बूलं स्रग्विलेपनं निर्माल्यं भोजनं तुभ्यं प्रदत्तन्तु शिवाज्ञया

લેહ્ય-ચોષ્ય વગેરે ભક્ષ્ય, અનૂવર, તાંબૂલ, માળા અને લેપન, નિર્માલ્ય તથા ભોજન—આ બધું શિવની આજ્ઞાથી તમને અર્પિત કરવામાં આવ્યું છે.

Verse 12

सर्वमेतत् क्रियाकाण्डं मया चण्ड तवाज्ञया न्यूनाधिकं कृतं मोहात् परिपूर्णं सदास्तु मे

હે ચંડ! તમારી આજ્ઞાથી મેં આ સમગ્ર ક્રિયાકાંડ કર્યો છે. મોહવશ જો તેમાં કંઈ ઓછું-વધું થયું હોય, તો તે સદૈવ મારા માટે પરિપૂર્ણ બની રહે.

Verse 13

इति विज्ञाप्य देवेशं दत्वार्घ्यं तस्य संस्मरन् संहारमूर्तिमन्त्रेण शनैः संहारमुद्रया

આ રીતે દેવેશને નિવેદન કરીને, તેને અર્ઘ્ય અર્પણ કરી અને તેનું સ્મરણ કરતાં, સંહારમૂર્તિના મંત્રથી તથા સંહારમુદ્રા સાથે ધીમે ધીમે સંહારવિધિ કરવી.

Verse 14

पूरकान्वितमूलेन मन्त्रानात्मनि योजयेत् निर्माल्यापनयस्थानं लिम्पेद्गोमयवारिणा प्रोक्ष्यार्घ्यादि विसृज्याथ आचान्तो ऽन्यत्समाचरेत्

પૂરકસહિત મૂળમંત્ર વડે મંત્રોને પોતાના આત્મામાં યોજવા. જ્યાં નિર્માલ્ય દૂર કરવામાં આવે તે સ્થાન ગોમયમિશ્રિત જળથી લિપવું; પછી પ્રોક્ષણ કરીને અર્ઘ્યાદિ શેષને વિસર્જિત કરવું. આચમન કરીને બાકી વિધિઓ કરવી.