Adhyaya 105

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे सामान्यप्रासादलक्षणं नाम चतुरधिकशततमो ऽध्यायः अथ पञ्चाधिकशततमो ऽध्यायः नगरादिवास्तुकथनं ईश्वर उवाच नगरग्रामदुर्गाद्या गृहप्रासादवृद्धये च द्वारे श्वभ्रबिद्धे इति ख , घ , ङ च मार्गवेधैश् च इति छ चुल्लीबिद्धे इति ख , ङ च शिलाबिद्धेन मूढतां इति ग , ज च नगरग्रामदुर्गादौ इति ख , छ , ज च नगरग्रामदुर्गाख्यमिति घ एकाशीतिपदैर् वस्तुं पूजयेत् सिद्धये ध्रुवं

આ રીતે અગ્નિ મહાપુરાણમાં ‘સામાન્ય પ્રાસાદ-લક્ષણ’ નામનો ૧૦૪મો અધ્યાય પૂર્ણ થયો. હવે ૧૦૫મો અધ્યાય ‘નગરાદિ વાસ્તુ-કથન’ આરંભે છે. ઈશ્વરે કહ્યું—નગર, ગ્રામ, દુર્ગ વગેરેમાં ગૃહ અને પ્રાસાદની વૃદ્ધિ-સમૃદ્ધિ માટે ૯×૯ વાસ્તુ-મંડળના એક્યાસી પદોથી વાસ્તુ-પુરુષની વિધિપૂર્વક પૂજા કરવી; તેથી નિશ્ચિત અચૂક સિદ્ધિ મળે છે.

Verse 2

प्रागास्या दशधा नाड्यास्तासां नामानि च ब्रुवे शान्ता यशोवती कान्ता विशाला प्राणवाहिनी

પૂર્વ દિશામાં દસ પ્રકારની નાડીઓ છે; તેમના નામ હું કહું છું—શાન્તા, યશોવતી, કાન્તા, વિશાલા અને પ્રાણવાહિની।

Verse 3

सती वसुमती नन्दा सुभद्राथ मनोरमा उत्तरा द्वादशान्याश् च एकाशीत्यङ्घ्रिकारिका

સતી, વસુમતી, નંદા, સુભદ્રા, મનોરમા, ઉત્તરાઃ તેમજ અન્ય બાર નામો પણ—આ રીતે એક્યાસી ‘અઙ્ઘ્રિ-કારિકા’ (પદ-નામાવલી)નો સમૂહ બને છે।

Verse 4

हरिणी सुप्रभा लक्ष्मीर्विभूतिर्विमला प्रिया जया ज्वाला विशोका च स्मृतास्तत्रपादतः

તેણાના ચરણોમાં આ નામો સ્મરાય છે—હરિણી, સુપ્રભા, લક્ષ્મી, વિભૂતિ, વિમલા, પ્રિયા, જયા, જ્વાલા અને વિશોકા।

Verse 5

ईशाद्यष्टाष्टकं दिक्षु यजेदीशं धनञ्जयं शक्रमर्कं तथा सत्यं भृशं व्योम च पूर्वतः

દિશાઓમાં ઈશ આદિ અષ્ટક-સમૂહની પૂજા કરવી—ઈશ, ધનંજય, શક્ર, અર્ક, સત્ય, ભૃશ અને વ્યોમ; અને પૂર્વ દિશાથી ક્રમશઃ સ્થાપન/આરાધના કરવી।

Verse 6

हव्यवाहञ्च पूर्वाणि वितथं भौममेव च कृतान्तमथ गन्धर्वं भृगं मृगञ्च दक्षिणे

પૂર્વ દિશામાં હવ્યવાહ (અગ્નિ), પૂર્વાણી, વિતથ અને ભૌમ (મંગળ)ને સ્થાપિત કરવો; તથા દક્ષિણમાં કૃતાંત (યમ), ગંધર્વ, ભૃગુ અને મૃગને નિયોજિત કરવો।

Verse 7

पितरं द्वारपालञ्च सुग्रीवं पुष्पदन्तकं वरुणं दैत्यशेषौ च यक्ष्माणं पश्चिमे सदा

પશ્ચિમ દિશામાં સદા પિતૃઓ, દ્વારપાલ, સુગ્રીવ, પુષ્પદંતક, વરુણ, બાકી દૈત્યો તથા યક્ષ્માણને સ્થાપિત કરવું જોઈએ।

Verse 8

रोगाहिमुख्यो भल्लाटः सौभाग्यमदितिर्दितिः नवान्तः पदगो ब्रह्मा पूज्योर्धे च षडङ्घिगाः

‘રોગ’, ‘અહિમુખ્ય’ (નાગોના મુખ્ય), ‘ભલ્લાટ’, ‘સૌભાગ્ય’, ‘અદિતિ’, ‘દિતિ’, ‘નવાન્ત’, ‘પદગ’, ‘બ્રહ્મા’ અને ‘પૂજ્ય’—આ (સ્થાપ્ય) છે; તેમજ ઉપરના ભાગમાં ‘ષડઙ્ઘિગાઃ’ (છ પગવાળા જીવ) પણ છે।

Verse 9

ब्रह्मेशान्तरकोष्ठस्थ मायाख्यान्तु पद्द्वये तदधश्चापवत्साख्यं केन्द्रन्तरेषु षट्पदे

બ્રહ્મા અને ઈશના આંતરિક કોષ્ઠમાં, બે કમળદળોના યુગ્મમાં ‘માયા’ નામક (આસન/બીજ) સ્થાપિત કરવો; અને તેની નીચે, કેન્દ્રો વચ્ચે આવેલા છ દળોમાં ‘આપવત્સ’ નામકને સ્થાપિત કરવો।

Verse 10

या दशान्याश्चेति ख , ग , घ , ङ , ज च सूत्रपादत इति ग सूत्रपातत इति छ शक्रमेकं तथापत्यमिति झ रोगाहिमोक्षेति ख , छ च सोमरूप्यदितौ दितिमिति ख षडङ्गका इति ग गोष्ठस्थ इति छ मरीचिकाग्निमध्ये तु सविता द्विपदस्थितः सावित्री तदधो द्व्यंशे विवस्वान् षट्पदे त्वधः

“યા દશાન્યાશ્ચેતિ”—ખ, ગ, ઘ, ઙ અને જ હસ્તપ્રતોનો પાઠ. “સૂત્રપાદત ઇતિ”—ગનો પાઠ; “સૂત્રપાતત ઇતિ”—છનો પાઠ. “શક્રમેકં તથા અપત્યમિતિ”—ઝનો પાઠ. “રોગાહિમોક્ષેતિ”—ખ અને છના પાઠ. “સોમરૂપ્યદિતૌ દિતિમિતિ”—ખનો પાઠ. “ષડઙ્ગકા ઇતિ”—ગનો પાઠ. “ગોષ્ઠસ્થ ઇતિ”—છનો પાઠ. મરીચિકાગ્નિના મધ્યમાં સવિતા દ્વિપદ-સ્થિતિમાં સ્થિત છે; તેના નીચે દ્વ્યંશે સાવિત્રી; અને વધુ નીચે ષટ્પદ-સ્થિતિમાં વિવસ્વાન છે।

Verse 11

पितृब्रह्मान्तरे विष्णुमिन्दुमिन्द्रं त्वधो जयं वरुणब्रह्मणोर्मध्ये मित्राख्यं षट्पदे यजेत्

પિતૃ-દેવતા અને બ્રહ્મા વચ્ચેના સ્થાને વિષ્ણુની પૂજા કરવી; અન્ય સ્થાને ચંદ્ર અને ઇન્દ્રની; અને નીચે જયાની. વરુણ અને બ્રહ્મા વચ્ચે ‘મિત્ર’ નામક દેવનું ષટ્પદ (છ પાંખડી) યંત્રમાં યજન કરવું।

Verse 12

रोगब्रह्मान्तरे नित्यं द्विपञ्च रुद्रदासकम् तदधो द्व्यङ्घ्रिगं यक्ष्म षट्सौम्येषु धराधरं

‘રોગ’ પદ અને ‘બ્રહ્મા’ પદ વચ્ચે નિત્ય ‘દ્વિ-પંચ’ સંખ્યાનુસાર ‘રુદ્ર-દાસક’ સમૂહનું વિન્યાસ/જપ કરવું. તેના નીચે ‘દ્વ્યઙ્ઘ્રિ’ રૂપે યક્ષ્મા; અને છ ‘સૌમ્ય’ પદોમાં ‘ધરાધર’નું વિન્યાસ કરવું।

Verse 13

चरकीं स्कन्दविकटं विदारीं पूतनां क्रमात् जम्मं पापं पिलिपिच्छं यजेदीशादिवाह्यतः

ક્રમશઃ ચરકી, સ્કંદ-વિકટ, વિદારી, પૂતના—એમને; પછી જમ્મ, પાપ અને પિલિપિચ્છ—એમને યજન/હોમ કરવો. ઈશ આદિથી આરંભ કરીને બાહ્ય પરિધિમાં, ઉપદ્રવો દૂર કરવા માટે આ કર્મ કરવું।

Verse 14

एकाशीपदं वेश्म मण्डपश् च शताङ्घ्रिकः पूर्ववद्देवताः पूज्या ब्रह्मा तु षोडशांशके

વેશ્મ (મંદિર) એકાશીપદ (81 ખાણા) વિન્યાસે કરવું અને મંડપ શતાઙ્ઘ્રિક (100 એકમ) પ્રમાણનો રાખવો. દેવતાઓની પૂજા પૂર્વવત્ કરવી; અને બ્રહ્માને ષોડશાંશ (સોળમા ભાગ) માં પ્રતિષ્ઠિત/પૂજિત કરવો।

Verse 15

मरीचिश् च विवस्वांश् च मित्रं पृथ्वीधरस् तथा दशकोष्ठस्थिता दिक्षु त्वन्ये बेशादिकोणगाः

મરીચિ, વિવસ્વાન (સૂર્ય), મિત્ર અને પૃથ્વીધર—આ દિશાઓના દસ કોષ્ઠોમાં સ્થિત છે. અન્ય દેવતાઓ વેશ આદિથી આરંભ કરીને મધ્યવર્તી કોણોમાં (ઉપદિશાઓમાં) સ્થિત થાય છે।

Verse 16

दैत्यमाता तथेशाग्नी मृगाख्यौ पितरौ तथा पापयक्ष्मानिलौ देवाः सर्वे सार्धांशके स्थिताः

દૈત્યોની માતા, તેમજ ઈશ અને અગ્નિ, ‘મૃગ’ નામની જોડ અને પિતૃગણ; તથા પાપ, યક્ષ્મા અને અનિલ—આ સર્વ દેવો સાર્થાંશક વિભાગમાં સ્થિત છે.

Verse 17

यत्पाद्योकः प्रवक्ष्यामि सङ्क्षेपेण क्रमाद् गुह इति ख , छ च ब्रह्मान्ताः षोडशांशके इति ग , ज च पृथ्वीधरन्तथेति ख त्वन्येवेशादिके गणा इति ख , छ च दैत्यमाता भवेशाग्नी इति ख दैत्यमाता हरेशाग्नी इति घ , ज च यज्ञाद्योक इति ङ सदिग्विंशत्करैर् दैर्घ्यादष्टाविंशति विस्तरात्

હવે હું ક્રમસર સંક્ષેપમાં ‘ગુહા’ વર્ગથી શરૂ થતા સ્થાપત્ય-નિયમો કહું છું—કેટલાક પાઠોમાં ‘બ્રહ્મા’ સુધી, ષોડશાંશ (૧૬ ભાગ) વિભાજન સાથે; તેમજ ‘પૃથ્વીધર’ વગેરે; અને ‘વેષ’ વગેરે થી શરૂ થતા ગણસમૂહો. પાઠભેદે ‘દૈત્યમાતા–ભવેશ–અગ્નિ’ અથવા ‘દૈત્યમાતા–હરેશ–અગ્નિ’ કહેવાય છે; અને ‘યજ્ઞ’ વગેરે થી શરૂ થતો સમૂહ પણ છે. લંબાઈ ૧૨૦ હસ્ત અને પહોળાઈ ૨૮ હસ્ત છે.

Verse 18

शिशिराश्रयः शिवाख्यश् च रुद्रहीनः सदोभयोः रुद्रद्विगुणिता नाहाः पृथुष्णोभिर्विना त्रिभिः

‘શિશિરાશ્રય’ તથા ‘શિવાખ્ય’, ‘રુદ્રહીન’ અને ‘સદોભય’; તેમજ ‘નાહા’ સમૂહની સંખ્યા ‘રુદ્ર’ની દ્વિગુણી ગણાય છે; ‘પૃથુષ্ণુ’ નામના ત્રણને બાદ કરીને (ગણતરી થાય છે).

Verse 19

स्याद्ग्रहद्विगुणं दैर्घ्यात्तिथिभिश् चैव विस्तरात् सावित्रः सालयः कुड्या अन्येषां पृथक्स्त्रिंशांशतः

ગર્ભગૃહ (ગ્રહ)ની લંબાઈ (માનની) દ્વિગુણી હોવી જોઈએ; અને પહોળાઈ તિથિઓ અનુસાર વિસ્તરવી જોઈએ. સાવિત્ર-પ્રકારનું સાલય (મંડપ/હોલ) અને તેની કુડ્યા (આવરણ દિવાલ) ગોઠવવી; અન્ય પ્રકારોમાં દરેકનું માપ ત્રિંશાંશ (ત્રીસમા ભાગ) વિભાજનથી અલગ અલગ નક્કી કરવું.

Verse 20

कुड्यपृथुपजङ्घोच्चात् कुड्यन्तु त्रिगुणोच्छयं कुड्यसूत्रसमा पृथ्वी वीथी भेदादनेकधा

ભીંતની જાડાઈ અને તેની પજઙ્ઘા (આધાર પટ્ટી) ઊંચાઈ પરથી ભીંતનું ઊંચાણ ત્રિગુણ કરવું. ભૂમિસ્તર ભીંત-સૂત્ર (દોરી/રેખા) સમાન રાખવું. વીથીઓ (માર્ગ/કોરિડોર) ભેદ અનુસાર અનેક પ્રકારની છે.

Verse 21

भद्रे तुल्यञ्च वीथीभिर्द्वारवीथी विनाग्रतः श्रीजयं पृष्ठतो हीनं भद्रोयं पार्श् चयोर्विना

ભદ્રા રચનામાં દ્વાર-વીથી અન્ય તમામ વીથીઓ જેટલી સમાન રાખવી, પરંતુ આગળ તરફ અગ્ર-પ્રક્ષેપ (ઉભારો) વિના. શ્રીજય રચના પીઠભાગે હીન હોય છે; આ ભદ્રા સ્વરૂપ બંને પાર्श્વે પાર्श્વ-વિસ્તાર વિના છે.

Verse 22

गर्भपृथुसमा वीथी तदर्धार्धेन वा क्वचित् वीथ्यर्धेनोपवीथ्याद्यमेकद्वित्रिपुरान्वितम्

મુખ્ય વીથીની પહોળાઈ ગર્ભ (અંતઃકೇಂದ್ರ) જેટલી રાખવી; ક્યાંક ક્યાંક તેનું અડધું પણ કરી શકાય. ઉપવીથી વગેરેને વીથીની અડધી પહોળાઈથી ગોઠવવા; અને વિન્યાસ એક, બે અથવા ત્રણ પુરા (નગર-ખંડ) સાથે કરી શકાય.

Verse 23

सामान्यानाथ गृहं वक्ष्ये सर्वेषां सर्वकामदं एकद्वित्रिचतुःशालमष्टशालं यथाक्रमात्

હવે હું સામાન્ય (સર્વોપયોગી) ગૃહ-વિન્યાસ વર્ણવું છું, જે સર્વ માટે સર્વકામપ્રદ કહેવાય છે—એકશાળા, દ્વિશાળા, ત્રિશાળા, ચતુઃશાળા અને અષ્ટશાળા, યથાક્રમે.

Verse 24

एकं याम्ये च सौमास्यं द्वे चेत् पश्चात् पुरोमुखम् चतुःशालन्तु साम्मुख्यात्तयोरिन्द्रेन्द्रमुक्तयोः

યામ્ય (દક્ષિણ) દિશામાં એક મુખ/દ્વાર હોવું જોઈએ અને સૌમ્ય (ઉત્તર) દિશામાં ઉત્તરાભિમુખ હોવું જોઈએ. જો બે મુખ હોય તો એક પશ્ચિમાભિમુખ અને એક પૂર્વાભિમુખ (પશ્ચાત્-પુરઃ) ગોઠવવા. પરંતુ ચતુઃશાળામાં તે સામસામે રહે; ત્યારે ઇન્દ્રસંબંધિત ઐશ્વર્ય અને ઇન્દ્ર-મુક્તિ (મોક્ષ) ફળ કહેવાય છે.

Verse 25

शिवास्यमम्बुपास्यैष इन्द्रास्ये यमसूर्यकं र इत्य् आदिः, त्रिगुणोच्छ्रयमित्यन्तः पाठो झ पुस्तके नास्ति गर्भपीठसमा इति ख , घ , झ च सौम्यास्यं द्वे द्वे पश्चात्पुरोमुखमिति ख सौम्याख्यं द्वे च पश्चादधोमुखमिति झ सावित्रः सालयः कोटीनां तपसा प्राक्सौम्यस्थे च दण्दाख्यं प्राग्याम्ये वातसञ्ज्ञकं

અહીં મુખ (આસ્ય) અને સ્થાન-ન્યાસ અંગે પાઠાંતરો નોંધાયા છે—“શિવાસ્ય… અંબુપાસ્ય…” તથા ઇન્દ્રાસ્ય માટે “યમસૂર્યક…” (આરંભ ‘ર’ અક્ષરથી). “ત્રિગુણોચ્છ્રયમ્” પર સમાપ્ત થતો પાઠ ઝ પ્રતિમાં નથી. “ગર્ભપીઠસમા” વાક્ય ખ, ઘ અને ઝ પ્રતિઓમાં પ્રમાણિત છે. ‘સૌમ્ય’ મુખ વિષે—ખ પાઠમાં “બે-બે, પાછળ, પુરોમુખ”; જ્યારે ઝ પાઠમાં “સૌમ્યાખ્ય બે, પાછળ, અધોમુખ” છે. આગળ—‘સાવિત્ર’ને ‘સાલય’ કહે છે, કરોડ તપસ્યાથી; અને સૌમ્યના પૂર્વે ‘દંડ’ નામક, તથા યામ્યના પૂર્વે (આગ્નેય) ‘વાત’ સંજ્ઞક સ્થાન દર્શાવાયું છે.

Verse 26

आप्येन्दौ गृहवल्याख्यं त्रिशूलं तद्विनर्धिकृत् पूर्वशलाविहीनं स्यात् सुक्षेत्रं वृद्धिदायकं

આપ્ય અને ઇન્દુ દિશાના વિભાગમાં ‘ગૃહવલી’ નામનું ચિહ્ન તથા ‘ત્રિશૂલ’નું લક્ષણ જો નિર્દોષ (અર્ધભાગથી હીન ન) બનેલું હોય અને પૂર્વની ‘શાલા’ દોષરહિત હોય, તો તે ભૂમિ ઉત્તમ ગણાય અને વૃદ્ધિ‑સમૃદ્ધિ આપે।

Verse 27

याम्ये हीने भवेच्छूली त्रिशालं वृद्धिकृत् परं यक्षघ्नं जलहीनौकः सुतघ्नं बहुशत्रुकृत्

યામ્ય (દક્ષિણ) દિશા હીન/અશુભ હોય તો શૂલનું પ્રાદુર્ભાવ સૂચવે છે. ‘ત્રિશાલ’ પરમ વૃદ્ધિકારક કહેવાય છે. તે યક્ષનાશ, જળહીન ગૃહ, પુત્રહાનિ અને અનેક શત્રુઓની વૃદ્ધિ કરાવે છે।

Verse 28

र्नास्ति प्रकरणान्तरीयपाथोयमत्र लेखकभ्रमात् समागत इति भाति गृहशल्याख्यमिति ख पूर्वशाखाविहीनमिति ङ याम्ये हीने भवेच्चुल्ली त्रिशास्त्रं दितितत्परमिति झ याम्ये हीने भवेच्छत्री त्रिशालं वित्तहृत्परमिति ग इन्द्रादिक्रमतो वच्मि ध्वजाद्यष्टौ गृहाण्यहं प्रक्षालानुस्रगावासमग्नौ तस्य महानसं

અહીં લેખકભ્રમથી બીજા પ્રકરણનો પાઠ આવી ગયો છે—એવું જણાય છે. (પાઠાંતર:) ‘ગૃહશલ્ય’ નામનો ગૃહદોષ (ખ); ‘પૂર્વશાખાવિહીન’ (ઙ). ‘યામ્યે હીને ભવેચ્ચુલ્લી, ત્રિશાસ્ત્રં દિતિતત્પરમ્’ (ઝ); અથવા ‘યામ્યે હીને ભવેચ્છત્રી, ત્રિશાલં વિત્તહૃત્પરમ્’ (ગ). હવે ઇન્દ્રાદિ ક્રમે ધ્વજાદિ આઠ પ્રકારના ગૃહ કહું છું—પ્રક્ષાલ, અનુસ્રગ, આવાસ, અગ્નિ; અને તે (અગ્નિગૃહ)નું મહાનસ એટલે રસોડું।

Verse 29

याम्ये रसक्रिया शय्या धनुःशस्त्राणि रक्षसि धनमुक्त्यम्वुपेशाख्ये सम्यगन्धौ च मारुते

યામ્ય (દક્ષિણ) દિશામાં રસક્રિયા (ભોજન‑તૈયારી) અને શય્યા નિર્ધારિત છે. રાક્ષસી દિશામાં ધનુષ્ય‑શસ્ત્રો રાખવા. ઉપેશા નામના ભાગમાં ધન‑મુક્તા વગેરે સુરક્ષિત રાખવા. મારુત (વાયુ) દિશામાં યોગ્ય સુગંધ (ધૂપ‑ઇત્ર) સ્થાપિત કરવી।

Verse 30

सौम्ये धनपशू कुर्यादीशे दीक्षावरालयं स्वामिहस्तमितं वेश्म विस्तारायामपिण्डिकं

સૌમ્ય (ઉત્તર) દિશામાં ધન‑પશુઓનું સ્થાન કરવું. ઈશ (ઈશાન/ઉત્તર‑પૂર્વ) દિશામાં દીક્ષા‑મંડપ અને વરાલય (આવરણ/ઢાંકેલો માર્ગ) નિર્ધારિત છે. ગૃહનું માપ સ્વામીના હસ્ત‑પ્રમાણથી કરવું; અને તેની પહોળાઈ‑લંબાઈમાં પિંડિકા જેવી ઊભરાટ (અપિંડિક) ન હોવી જોઈએ।

Verse 31

त्रिगुणं हस्तसंयुक्तं कृत्वाष्टांशैहृतं तथा तच्छेषोयं स्थितस्तेन वायसान्तं ध्वजादिकं

આપેલ સંખ્યાને ત્રિગુણી કરીને તેમાં ‘હસ્ત’નું મૂલ્ય ઉમેરી, પછી તેને આઠથી ભાગો. જે શેષ રહે તે પ્રમાણે ‘વાયસ’થી શરૂ કરીને ‘ધ્વજ’ વગેરે વર્ગ નક્કી થાય છે.

Verse 32

त्रयः पक्षाग्निवेदेषु रसर्षिवसुतो भवेत् सर्वनाशकरं वेश्म मध्ये चान्ते च संस्थितं

ત્રિપક્ષની પદ્ધતિમાં તથા અગ્નિ અને વેદોની ગણતરીમાં સંખ્યા ‘રસ–ઋષિ–વસુ’ (અર્થાત્ ૬–૭–૮) થાય છે. આ ગોઠવણી જો ઘરના મધ્યમાં કે અંતમાં હોય તો તે સર્વનાશનું કારણ બને છે.

Verse 33

तस्माच्च नवमे भागे शुभकृन्निलयो मतः तन्मधे मण्डपः शस्तः समो वा द्विगुणायतः

અતએવ નવમા વિભાગમાં ‘શુભકૃત્’નું નિવાસસ્થાન માનવામાં આવ્યું છે. તેના મધ્યમાં મંડપ શુભ છે—તે સમ (ચોરસ) અથવા દ્વિગુણ આયત (લંબાઈ બે ગણી) હોવો જોઈએ.

Verse 34

प्रत्यगाप्ये चेन्दुयमे हट्ट एव गृहावली एकैकभवनाख्यानि दिक्ष्वष्टाष्टकसङ्ख्यया

પશ્ચિમ અને વાયવ્ય દિશામાં ‘હટ્ટ’ (બજાર-ગલી)ને જ ઘરોની પંક્તિરૂપે ગોઠવવી. તેમજ દિશાઓમાં આઠ-આઠની સંખ્યાનુસાર દરેક મકાનનાં નામ નક્કી કરવાં.

Verse 35

ईशाद्यदितिकान्तानि फलान्येषां यथाक्रमं भयं नारी चलत्वं च जयो वृद्धिः प्रतापकः

‘ઈશ’થી શરૂ કરીને ‘અદિતિકાંત’ સુધી, એનાં ફળ ક્રમશઃ—ભય, સ્ત્રીપ્રાપ્તિ, ચંચળતા, જય, વૃદ્ધિ (સમૃદ્ધિ) અને પ્રતિાપ (તેજ) છે.

Verse 36

आङ्गैर् हतं तथेति घ , ज च कृत्वाष्टांशहतस्तथेति झ तस्मात्तु इति झ प्रागीशे चेन्दुयाम्ये वेति ख प्रागाप्ये चेन्दुयाम्ये इति छ , झ च सर्वनाशकरमित्यादिः, यथाक्रममित्यन्तः पाठो ज पुस्तके नास्ति धर्मः कलिश् च नैस्व्यञ्च प्राग्द्वारेष्वष्टसु ध्रुवं दाहो ऽसुखं सुहृन्नाशो धननाशो मृतिर्धनं

પૂર્વ દિશાના આઠ દ્વાર-સ્થાનોમાં ક્રમશઃ નિશ્ચિત ફળ થાય છે—ધર્મહાનિ, કલહ, દરિદ્રતા, દાહ/અગ્નિ, દુઃખ, સુહૃદ્-નાશ, ધન-નાશ અને મૃત્યુ।

Verse 37

शिल्पित्वं तनयः स्याच्च याम्यद्वारफलाष्टकम् आयुःप्राव्राज्यशस्यानि धनशान्त्यर्थसङ्क्षयाः

દક્ષિણ (યામ્ય) દ્વારનાં આઠ ફળ—શિલ્પકૌશલ્ય, પુત્રલાભ; દીર્ઘાયુ, પ્રવ્રજ્યા/પરિવ્રાજક જીવન, શસ્યસમૃદ્ધિ, ધન, શાંતિ, અર્થ/ઉદ્દેશ્યલાભ અને નુકસાનનો ક્ષય।

Verse 38

शोषं भोगं चापत्यञ्च जलद्वारफलानि च रोगो मदार्तिमुख्यत्वं चार्थायुः कृशता मतिः

જળ-સંબંધિત દ્વારનાં ફળ—શોષ/ક્ષય, ભોગ, સંતાનલાભ; તેમજ રોગ, મદ/નશાથી પીડા, મુખ્યત્વ, અર્થ/ધનલાભ, આયુષ્ય, કૃશતા અને મતિ/વિવેક।

Verse 39

मानश् च द्वारतः पूर्व ऊतरस्यान्दिशि क्रमात्

માન (માપ) દ્વારથી શરૂ કરીને પહેલાં પૂર્વ દિશામાં અને પછી ક્રમશઃ ઉત્તર દિશા તરફ ગોઠવવું જોઈએ।