Adhyaya 227

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे दण्डप्रणयनं नाम षड्विंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ सप्तविंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः युद्धयात्रा पुष्कर उवाच यदा मन्येत नृपतिराक्रन्देन बलीयसा पार्ष्णिग्राहो ऽभिभूतो मे तदा यात्रां प्रयोजयेत्

આ રીતે અગ્નિ મહાપુરાણમાં “દંડપ્રણયન” નામનો ૨૨૬મો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે. હવે ૨૨૭મો અધ્યાય “યુદ્ધયાત્રા” શરૂ થાય છે. પુષ્કરે કહ્યું—જ્યારે રાજા માને કે બળવાન શત્રુ યુદ્ધઘોષ સાથે તેને દબાવી રહ્યો છે અને પાછળથી ઘેરનાર પાર્ષ્ણિગ્રાહ તેને પરાજિત કરી ચૂક્યો છે, ત્યારે તેને સૈન્યયાત્રા આરંભવી જોઈએ।

Verse 2

पुष्ता योधा भृटा भृत्याः प्रभूतञ्च बलं मम मूलरक्षासमर्थो ऽस्मि तैर् गत्वा शिविरे व्रजेत्

મારા યોદ્ધાઓ સુસજ્જ અને સુપોષિત છે; ભાડાના સૈનિકો તથા સેવકો પણ યોગ્ય રીતે સંભાળવામાં આવ્યા છે; મારું બળ પ્રચુર છે. હું મુખ્ય આધારની રક્ષા કરવા સમર્થ છું; તેથી તેમની સાથે જઈને તેને સૈન્ય-શિબિરમાં પહોંચવું જોઈએ।

Verse 3

शत्रोर्वा व्यसने यायात् दैवाद्यैः पीडितं परं भूकम्पो यान्दिशं याति याञ्च केतुर्व्यदूषयत्

અથવા શત્રુ આપત્તિમાં પડી ગયો હોય—દૈવી વગેરે અણઘડ કારણોથી અત્યંત પીડિત. (આ) ભૂકંપ જે દિશામાં જાય છે અને કેતુ (ધૂમકેતુ) જે દિશાને દૂષિત કરે છે, તે પરથી જાણવું।

Verse 4

विद्विष्टनाशकं सैन्यं सम्भूतान्तःप्रकोपनं शरीरस्फुरणे धन्ये तथा सुस्वप्रदर्शने

દ્વેષ્ય શત્રુનો નાશ કરનારું સૈન્ય ઊભું થાય છે અને અંદરથી ઉદ્વેગ/ઉત્સાહ ઉત્પન્ન થાય છે. શરીરમાં શુભ સ્ફુરણ થવું અને સારા સ્વપ્નો દેખાવા—આ સંકેતો છે।

Verse 5

निमित्ते शकुने धन्ये जाते शत्रुपुरं व्रजेत् पुनर्जित्वेति ग , घ , ज च तैर् वृत्वा इति साधुः सम्भूतान्तःकोपदमिति ख , छ च पदातिनागबहुलां सेनां प्रावृषि योजयेत्

શુભ શકુન-નિમિત્ત થાય ત્યારે શત્રુપુર તરફ કૂચ કરવું; કેટલાક પાઠોમાં—જીત્યા પછી ફરી પાછા ફરવું—એવું છે. દળોને યથાયોગ્ય રીતે પસંદ/વ્યવસ્થિત કરીને આગળ વધવું શ્રેયસ્કર છે. વર્ષાઋતુમાં પદાતિ અને હાથીઓથી સમૃદ્ધ સૈન્ય ગોઠવવું જોઈએ।

Verse 6

हेमन्ते शिशिरे चैव रथवाजिसमाकुलां चतुरङ्गबलोपेतां वसन्ते वा शरन्म्मुखे

હેમંત અને શિશિર ઋતુમાં, અથવા વસંતમાં કે શરદઋતુના આરંભે, રથો અને અશ્વોથી ભરપૂર તથા ચતુરંગ બળથી યુક્ત સેના લઈને પ્રસ્થાન કરવું જોઈએ।

Verse 7

सेना पदातिबहुला शत्रून् जयति सर्वदा अङ्गसक्षिणभागे तु शस्तं प्रस्फुरणं भवेत्

પદાતિથી ભરપૂર સેના હંમેશા શત્રુઓને જીતે છે. તેમજ શરીરના જમણા ભાગે શસ્ત્ર (અથવા શસ્ત્રધારી ભુજા) સ્ફુરણ થવું શુભ લક્ષણ ગણાય છે।

Verse 8

न शस्तन्तु तथा वामे पृष्ठस्य हृदयस्य च लाञ्छनं पिटकञ्चैव विज्ञेयं स्फुरणं तथा

પરંતુ ડાબી બાજુએ, તેમજ પીઠ અને હૃદય પ્રદેશમાં દેખાતા ચિહ્નો શુભ ગણાતા નથી. એ જ રીતે પિટક (ફોડો) અને દેહનું સ્ફુરણ પણ અશુભ માનવું।

Verse 9

विपर्ययेणाभिहितं सव्ये स्त्रीणां शुभं भवेत्

પુરુષો માટે જે રીતે કહ્યું છે તેનું વિપરીત સ્ત્રીઓ માટે શુભ બને છે; એટલે સ્ત્રીઓ માટે ડાબી બાજુનું સૂચન શુભ માનવામાં આવે છે।