Adhyaya 305

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे पञ्चपञ्चाशद्विष्णुनामानि नाम चतुरधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ पञ्चाधिकत्रिशततमो ऽध्यायः नारसिंहादिमन्त्राः अग्निर् उवाच स्तम्भो विद्वेषणोच्चाट उत्सादो भ्रममारणे व्याधिश्चेति स्मृतं क्षुत्रं तन्मोक्षो वक्ष्यते शृणु

આ રીતે અગ્નિ મહાપુરાણમાં ‘વિષ્ણુના પંચપંચાશ નામ’ નામનો ૩૦૪મો અધ્યાય સમાપ્ત થયો. હવે ૩૦૫મો અધ્યાય—‘નારસિંહાદિ મંત્રો’ આરંભે છે. અગ્નિ બોલ્યા: સ્તંભ, વિદ્વેષણ, ઉચ્ચાટ, ઉત્સાદ, ભ્રમ, મારણ અને વ્યાધિ—આને ‘ક્ષુદ્ર’ કર્મ તરીકે સ્મૃત કરવામાં આવ્યા છે; તેમનો મોક્ષ/ઉપાય હું કહું છું, સાંભળો.

Verse 2

ॐ नमो भगवते उन्मत्तरुद्राय भ्रम भ्रामय अमुकं वित्रासय उद्भ्रामय रौद्रेण रूपेण हूं फठ् ठ श्मशाने निशि जप्तेन त्रिलक्षं मधुना हुनेत् चिताग्नौ धूर्तसमिदुभिर्भ्राम्यते सततं रिपुः

‘ૐ નમો ભગવતે ઉન્મત્તરૂદ્રાય...’ સ્મશાનમાં રાત્રે ત્રણ લાખ વાર આ મંત્રનો જાપ કરીને, ચિતાની અગ્નિમાં ધતૂરાના લાકડા વડે મધની આહુતિ આપવી જોઈએ; આનાથી શત્રુ સતત ભ્રમિત રહે છે.

Verse 3

हेमगैरिकया कृष्णा प्रतिमा हैमसूचिभिः जप्त्वा विध्येच्च तत्कण्ठे हृदि वा मियते रिपुः

મંત્ર જાપ કર્યા પછી, ગેરુથી રંગેલી કાળી પ્રતિમાને સોનાની સોય વડે શત્રુના ગળામાં અથવા હૃદયમાં વીંધવી જોઈએ; આનાથી શત્રુનું મૃત્યુ થાય છે.

Verse 4

खरबालचिताभस्म ब्रह्मदण्डी च मर्कटी गृहे वा मूर्ध्नि तच्चूर्णं जप्तमुत्सादकृत क्षिपेत्

ગધેડાના વાળ, ચિતાની ભસ્મ, બ્રહ્મદંડી અને કૌંચા - આના ચૂર્ણને મંત્રથી અભિમંત્રિત કરીને ઉચ્ચાટન માટે શત્રુના ઘરમાં અથવા માથા પર નાખવું જોઈએ.

Verse 5

भृग्वाकाशौ सदीप्ताग्निर्भृगुर्वह्निश् च वर्म फट् एवं सहस्रारे हूं फट् आचक्राय स्वाहा हृदयं विचक्राय शिवः शिखाचक्रायाथ कवचं विचक्रायाथ नेत्रकम्

‘ભૃગુ’ અને ‘આકાશ’: પ્રજ્વલિત અગ્નિ; ‘ભૃગુ’ અને ‘વહ્નિ’—(આ રીતે) કવચ મંત્ર: “ફટ્”. સહસ્રારમાં “હૂં ફટ્”; આ-ચક્ર માટે “સ્વાહા”. હૃદય માટે વિ-ચક્ર “શિવ” સાથે; પછી શિખા-ચક્ર; ત્યારબાદ વિ-ચક્ર માટે કવચ; અને ત્યારબાદ નેત્રોનો ન્યાસ કરવો.

Verse 6

सञ्चक्रायास्त्रमुदिष्टं ज्यालाचक्राय पूर्ववत् शार्ङ्गं सुदर्शनं क्षुद्रग्रहहृत् सर्वसाधनम्

સંચક્ર માટે અસ્ત્ર કહેવામાં આવ્યું છે; જ્વાલાચક્ર માટે તેનો પ્રયોગ પહેલાની જેમ જ કરવો. શાર્ઙ્ગ અને સુદર્શન ક્ષુદ્ર ગ્રહો (બાધાઓ) ને હરનારા અને સર્વ સાધનરૂપ છે.

Verse 7

मूर्धाक्षिमुखहृद्गुह्यपादे ह्य् अस्याक्षरान्न्यसेत् चक्राब्जासनमग्न्याभं दंष्ट्रणञ्च चतुर्भुजम्

આ મંત્રના અક્ષરોનું ન્યાસ મસ્તક, નેત્ર, મુખ, હૃદય, ગુહ્ય પ્રદેશ અને પાદ પર કરવો. ત્યારબાદ અગ્નિતેજથી દીપ્ત, પદ્માસનસ્થ, ચક્રધારી, દંષ્ટ્રાયુક્ત અને ચતુર્ભુજ દેવનું ધ્યાન કરવું.

Verse 8

शङ्खचक्रगदापद्मशलाकाङ्कुशपाणिनम् चापिनं पिङ्गकेशाक्षमरव्याप्तत्रिपिष्टपं

જેનાં હાથે શંખ, ચક્ર, ગદા, પદ્મ, શલાકા અને અંકુશ છે, જે ધનુષધારી છે, પિંગળ કેશ-નેત્રવાળો છે, ત્રિલોકમાં વ્યાપ્ત છે અને માર (મૃત્યુ)ને જીતનાર છે—એવા દેવનું ધ્યાન કરવું.

Verse 9

नाभिस्तेनाग्निना विद्धा नश्यन्ते व्याधयो ग्रहाः पीतञ्चक्रं गदा रक्ताः स्वराः श्याममवान्तरं

તે અગ્નિથી નાભિ-પ્રદેશને વિદ્ધ/ઉપચારિત કરવાથી રોગો અને ગ્રહદોષો નાશ પામે છે. આ વિધિમાં ચક્ર અને ગદા પીળાં, સ્વર/અક્ષરો લાલ, અને આંતરિક ભાગ શ્યામ (ઘાટો) હોય છે.

Verse 10

नेमिः श्वेता वहिः कृष्णवर्णरेखा च पार्थिवी मध्येतरेमरे वर्णानेवं चक्रद्वयं लिखेत्

નેમિ (પરિધિ) શ્વેત હોવી જોઈએ; બહાર પાર્થિવ સ્વભાવવાળી કૃષ્ણવર્ણ રેખા હોવી જોઈએ. મધ્યના અન્ય વલયમાં પણ ક્રમથી વર્ણો ભરી—આ રીતે ચક્રદ્વય દોરવું.

Verse 11

आदावानीय कुम्भोदं गोचरे सन्निधाय च दत्त्वा सुदर्शनं तत्र याम्ये चक्रे हुनेत् क्रमात्

પ્રથમ કુંભનું જળ લાવી યજ્ઞ-પરિસરમાં નજીક સ્થાપિત કરવું. પછી ત્યાં સુદર્શનનું પ્રતિષ્ઠાપન કરીને, ચક્રમંડળના દક્ષિણ (યામ્ય) વર્તુળમાં ક્રમથી હવન કરવું.

Verse 12

आज्यापामार्गसमिधो ह्य् अक्षतं तिलसर्षपौ पायसं गव्यमाज्यञ्च सहस्राष्टकसंख्यया

ઘી, અપામાર્ગની સમિધાઓ, અક્ષત, તલ અને સરસવ, પાયસ તથા ગવ્ય-ઘી—આ બધું સહસ્રાષ્ટક (૧૦૦૮) સંખ્યામાં અર્પણ/ઉપયોગ કરવું જોઈએ।

Verse 13

हुतशेषं क्षिप्तेत् कुम्भे प्रतिद्रव्यं विधानवित् प्रस्थानेन कृतं पिण्डं कुम्भे तस्मिन्निवेशयेत्

વિધાન જાણનાર વિધિવેત્તા હવન પછી બચેલો હુતશેષ દરેક દ્રવ્ય મુજબ અલગ રીતે કુંભમાં નાખે; અને એક પ્રસ્થ પ્રમાણથી બનાવેલો પિંડ પણ એ જ કુંભમાં સ્થાપે।

Verse 14

विष्णादि सर्वं तत्रैव न्यसेत् तत्रैव दक्षिणे नमो विष्णुजनेभ्यः सर्वशान्तिकरेभ्यः प्रतिगृह्णन्तु शान्तये नमः दद्यादनेन मन्त्रेण हुतशेषाम्भसा बलिं

ત્યાં જ વિષ્ણુ આદિ સર્વનો ન્યાસ કરવો અને દક્ષિણ તરફ પણ તેમ જ. પછી—“વિષ્ણુજનને નમઃ, સર્વશાંતિકરને નમઃ; શાંતિ માટે સ્વીકારો—નમઃ”—આ મંત્રથી હુતશેષ જળ વડે બલિ અર્પણ કરવી।

Verse 15

फलके कल्पिते पात्रे पलाशं क्षीरशाखिनः गव्यपूर्णे निवेश्यैव दिक्ष्वेवं होमयेद्द्विजैः

ફલક પર તૈયાર કરેલા પાત્રમાં ક્ષીરશાખી વૃક્ષનું પલાશ મૂકીને, ગવ્યદ્રવ્યોથી ભરપૂર કરીને, દ્વિજોએ આ રીતે દિશાઓમાં હોમ કરવો।

Verse 16

सदक्षिणमिदं होमद्वयं भूतादिनाशनम् वर्णद्वयमिति ख गव्याक्तपत्रलिखितैर् निष्पर्णैः क्षुद्रमुद्धृतम्

દક્ષિણાસહ આ દ્વિહોમ ભૂતાદિનો નાશ કરનાર છે. ‘ખ’ આદિ બે વર્ણ ગવ્યલેપિત પાંદડાં પર લખી, તે પર્ણખંડોથી ક્ષુદ્ર (લાજા/ભૂંજેલું ધાન્ય) ઉઠાવી હવિરૂપે આહુતિ આપવી।

Verse 17

दूर्वाभिरायुषे पद्मैः श्रिये पुत्रा उडुग्बरैः गोसिद्ध्यै सर्पिषा गोष्ठे मेधायै सर्वशाखिना

દૂર્વા વડે આયુષ્ય વધે છે, કમળથી શ્રી-સમૃદ્ધિ, ઉદુંબરથી પુત્રલાભ; ઘીથી ગો-સિદ્ધિ થાય છે, અને ગોષ્ઠમાં સર્વશાખી વૃક્ષ/કાષ્ઠથી મેધા પ્રાપ્ત થાય છે।

Verse 18

ॐ क्षौं नमो भगवते नारसिंहाय ज्वालामालिने दीप्तदंष्ट्रायाग्निनेत्राय सर्वरक्षोघ्नाय सर्वभूतविनाशाय सर्वज्वरविनाशाय दह पच रक्ष हूं फट् मन्त्रोयं नारसिंहस्य मकलाघ्निवारणः जप्यादिना हरेत् क्षुद्रग्रहमारीविषामयान् चूर्णमण्डूकवयसा जलाग्निस्तम्भकृद्भवेत्

“ઓં ક્ષૌં—જ્વાલામાલાધારી, દીપ્તદંષ્ટ્ર, અગ્નિનેત્ર એવા ભગવાન નરસિંહને નમસ્કાર; સર્વ રાક્ષસઘ્ન, સર્વ વૈરીભૂતવિનાશક, સર્વ જ્વરવિનાશક—‘દહ, પચ, રક્ષ’—હૂં ફટ્।” આ નરસિંહમંત્ર દુષ્ટ ઉપદ્રવોનું નિવારણ કરે છે; જપાદિ ક્રિયાથી ક્ષુદ્ર ગ્રહબાધા, મહામારી, વિષપીડા અને રોગ દૂર થાય છે। ‘મંડૂકવયસા’ના ચૂર્ણથી જળ અને અગ્નિનું સ્તંભન થાય છે એમ કહેવાય છે।