Adhyaya 172

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुरेणे रहस्यादिप्रायश्वित्तं नाम एकसप्तत्यधिकशततमो ऽध्यायः अथ द्विसप्तत्यधिकशततमो ऽध्यायः सर्वपापप्रायश्चित्तानि पुष्कर उवाच परदारपरद्रव्यजीवहिंसादिके यदा प्रवर्तते नृणां चित्तं प्रायश्चित्तं स्तुतिस्तदा

આ રીતે અગ્નિ મહાપુરાણમાં ‘રહસ્યાદિ-પ્રાયશ્ચિત્ત’ નામનો એકસો બહોતેરમો નહીં, એકસો બહોતેરમો નહીં; (સચોટ) એકસો બહોતેરમો નહીં; (સચોટ) એકસો બહોતેરમો નહીં; (સચોટ) એકસો બહોતેરમો નહીં;

Verse 2

विष्णवे विष्णवे नित्यं विष्णवे विष्णवे नमः नमामि विष्णुं चित्तस्थमहङ्कारगतिं हरिं

વિષ્ણુને, વિષ્ણુને—નિત્ય; વિષ્ણુને, વિષ્ણુને નમસ્કાર. ચિત્તમાં સ્થિત અને અહંકારની ગતિ/આધારરૂપ એવા વિષ્ણુ—હરિને હું નમું છું.

Verse 3

चित्तस्थमीशमव्यक्तमनन्तमपराजितं विष्णुमीड्यमशेषेण अनादिनिधनं विभुं

હું વિષ્ણુની સ્તુતિ કરું છું—ચિત્તમાં સ્થિત ઈશ્વર; અવ્યક્ત, અનંત, અપરાજિત; સર્વથા આરાધ્ય; સર્વવ્યાપી, અનાદિ અને અનંત વિભુ।

Verse 4

विष्णुश्चित्तगतो यन्मे विष्णुर्बुद्धिगतश् च यत् यच्चाहङ्कारगो विष्णुर्यद्विष्णुर्मयि संस्थितः

મારા ચિત્તમાં પ્રવેશેલ વિષ્ણુ, મારી બુદ્ધિમાં સ્થિત વિષ્ણુ, અને મારા અહંકારમાં રહેલ વિષ્ણુ—તથા જે વિષ્ણુ મારામાં પ્રતિષ્ઠિત છે—આ બધું તેમની જ ઉપસ્થિતિ છે।

Verse 5

करोति कर्मभूतो ऽसौ स्थवरस्य चरस्य च तत् पापन्नाशमायातु तस्मिन्नेव हि चिन्तिते

તે પોતે કર્મરૂપ બની સ્થાવર અને જંગમ—બન્નેના કર્મો કરાવે છે; તેને ચિંતન કરતાં જ પાપનો નાશ થાઓ।

Verse 6

ध्यातो हरति यत् पापं स्वप्ने दृष्टस्तु भावनात् तमुपेन्द्रमहं विष्णुं प्रणतार्तिहरं हरिं

જેનુ ધ્યાન કરતાં પાપ દૂર થાય છે, અને ભાવનાથી સ્વપ્નમાં દર્શન થાય તો પણ શુદ્ધિ મળે છે—તે ઉપેન્દ્ર, તે વિષ્ણુ, પ્રણતજનની આર્તિ હરનાર હરિને હું વંદન કરું છું।

Verse 7

जगत्यस्मिन्निराधारे मज्जमाने तमस्यधः हस्तावलम्बनं विष्णुं प्रणमामि परात् परं

આ આધારવિહિન જગત અંધકારમાં નીચે ડૂબી રહ્યું છે; ત્યારે હું વિષ્ણુને—હાથનો આધાર, તારક આશ્રય—પરાત્પર પરમને પ્રણામ કરું છું।

Verse 8

सर्वेश्वरेश्वर विभो परमात्मन्नधोक्षज हृषीकेश हृषीकेश हृषीकेश नमो ऽस्तु ते

હે સર્વેશ્વરોના ઈશ્વર, હે સર્વવ્યાપી વિભુ; હે પરમાત્મન્, હે અધોક્ષજ; હે હૃષીકેશ, હૃષીકેશ, હૃષીકેશ—તમને નમસ્કાર હો।

Verse 9

नृसिंहानन्त गोविन्द भूतभवन केशव विष्णवे विष्णवे इति ज , ञ च दुरुक्तं दुष्कृतं ध्यातं शमयाघन्नमो ऽस्तु ते

હે નૃસિંહ, અનંત, ગોવિંદ, ભૂત-ભવન, કેશવ; ‘વિષ્ણવે વિષ્ણવે’—આ નામો તથા ‘જ’ અને ‘ઞ’ અક્ષરોના ઉચ્ચારથી, દુર્વચન, દુષ્કર્મ અને પાપચિંતનથી ઉત્પન્ન પાપને શમાવો. તમને નમસ્કાર હો।

Verse 10

यन्मया चिन्तितं दुष्टं स्वचित्तवशवर्तिना अकार्यमहदत्युग्रन्तच्छमन्नय केशव

સ્વચિત્તના વશમાં રહેનારા મેં જે કોઈ દુષ્ટ વિચાર કર્યો હોય, જે અત્યંત અકાર્ય અને અતિ ઉગ્ર હોય—હે કેશવ, તેને શમાવી શાંતિ તરફ લઈ જા; ક્ષમા કરીને નિવાર।

Verse 11

ब्रह्मण्यदेव गोविन्द परमार्थपरायण जगन्नाथ जगद्धातः पापं प्रशमयाच्युत

હે બ્રાહ્મણ્યદેવ ગોવિંદ, હે પરમાર્થપરાયણ; હે જગન્નાથ, હે જગદ્ધાતા—હે અચ્યુત, મારું પાપ શમાવો।

Verse 12

यथापराह्णे सायाह्णे मध्याह्णे च तथा निशि कायेन मनसा वाचा कृतं पापमजानता

અપરાહ્ને, સાયાહ્ને, મધ્યાહ્ને તથા રાત્રિમાં પણ—દેહ, મન અને વાણી દ્વારા અજાણતાં જે પાપ કરવામાં આવ્યું છે (તે પ્રાયશ્ચિત્તાર્થે સ્વીકાર્ય છે).

Verse 13

जानता च हृषीकेश पुण्डरीकाक्ष माधव नामत्रयोच्चारणतः स्वप्ने यातु मम क्षयं

હૃષીકેશ, પુણ્ડરીકાક્ષ અને માધવ—આ ત્રણ નામો જાણીને ઉચ્ચારવાથી, સ્વપ્નમાં પણ મારો ક્ષય (ક્લેશ) નાશ પામે.

Verse 14

शारीरं मे हृषीकेश पुण्डरीकाक्ष माधव पापं प्रशमयाद्य त्वं बाक्कृतं मम माधव

હે હૃષીકેશ, હે પુણ્ડરીકાક્ષ, હે માધવ—આજે મારા શરીરના પાપને અને વાણીથી કરેલા પાપને શમાવી દો, હે માધવ.

Verse 15

यद्भुञ्जन्यत्स्वपंस्तिष्ठन् गच्छन् जाग्रद् यदास्थितः कृतवान् पापमद्याहं कायेन मनसा गिरा

ખાતાં, સૂતાં, ઊભાં રહી, ચાલતાં, જાગતાં અથવા કોઈપણ સ્થિતિમાં—મેં જે પાપ કર્યું છે, તે આજે દેહ, મન અને વાણી દ્વારા કરેલું હોવાનું સ્વીકારું છું.

Verse 16

यत् स्वल्पमपि यत् स्थूलं कुयोनिनरकाबहं तद्यातु प्रशमं सर्वं वासुदेवानुकीर्तनात्

પાપ નાનું હોય કે મોટું—જે દુર્જન્મ અને નરક તરફ લઈ જાય—તે બધું વાસુદેવના નામ-અનુકીર્તનથી શમન પામીને શાંત થઈ જાય.

Verse 17

परं ब्रह्म परं धाम पवित्रं परमञ्च यत् तस्मिन् प्रकीर्तिते विष्णौ यत् पापं तत् प्रणश्यतु

તે પરમ બ્રહ્મ, પરમ ધામ અને પરમ પવિત્ર છે. તે વિષ્ણુનું પ્રકીર્તન થતાં જે કંઈ પાપ હોય તે નાશ પામે.

Verse 18

यत् प्राप्य न निवर्तन्ते गन्धस्पर्शदिवर्जितं सूरयस्तत् पदं विष्णोस्तत् सर्वं शमयत्वघं

જેને પ્રાપ્ત કરીને જ્ઞાની ફરી પાછા ફરતા નથી, જે ગંધ અને સ્પર્શથી રહિત છે—તે વિષ્ણુનું પરમ પદ છે; તે સર્વ પાપને શમાવે.

Verse 19

पापप्रणाशनं स्तोत्रं यः पठेच्छृणुयादपि प्रशमात्यर्थमिति ख , घ , ज च अस्मिन्निति घ सर्वं गमयत्वघमिति झ यः पटेच्छ्रद्धया नर इति ज , झ च यः पठेच्छृणुयान्नर इति ञ शारीरैर् मानसैर् वाग्जैः कृतैः पपैः प्रमुच्यते

જે આ પાપનાશક સ્તોત્રનું પાઠ કરે—અથવા માત્ર સાંભળે પણ—તે શરીર, મન અને વાણીથી કરેલા પાપોથી મુક્ત થાય છે.

Verse 20

सर्वपापग्रहादिभ्यो याति विष्णोः परं पदं तस्मात् पापे कृते जप्यं स्तोत्रं सर्वाघमर्दनं

સર્વ પાપો તથા ગ્રહાદિ બાધાઓથી મુક્ત થઈ મનુષ્ય વિષ્ણુનું પરમ પદ પ્રાપ્ત કરે છે. તેથી પાપ થઈ જાય ત્યારે ‘સર્વાઘમર્દન’ સ્તોત્રનો જપ કરવો જોઈએ.

Verse 21

प्रायश्चित्तमघौघानां स्तोत्रं व्रतकृते वरं प्रायश्चित्तैः स्तोत्रजपैर् व्रतैर् नश्यति पातकं

પાપસમૂહ માટે પ્રાયશ્ચિત્ત ઉપાય છે, અને વ્રત કરનાર માટે સ્તોત્રજપ શ્રેષ્ઠ છે. પ્રાયશ્ચિત્ત, સ્તોત્રજપ અને વ્રતો દ્વારા પાતક નાશ પામે છે.

Verse 22

ततः कार्याणि संसिद्ध्यै तानि वै भुक्तिमुक्तये

અતએવ પૂર્ણ સિદ્ધિ માટે તે નિર્ધારિત આચરણો કરવા જોઈએ—નિશ્ચયે ભોગ અને મોક્ષ, બંનેની પ્રાપ્તિ માટે.