Adhyaya 168

Verse 1

इत्य् आग्नेये महपुराणे ऽयुतलक्षकोटिहोमा नाम सप्तषष्ट्यधिकशततमो ऽध्यायः अथाष्टषष्ट्यधिकशततमो ऽध्यायः महापातकादिकथनम् पुष्कर उवाच दण्डं कुर्यान्नृपो नॄणां प्रायश्चित्तमकुर्वतां कामतो ऽकामतो वापि प्रायश्चित्तं कृतं चरेत्

આ રીતે અગ્નિ મહાપુરાણમાં ‘અયુતલક્ષકોટિહોમ’ નામનો ૧૬૭મો અધ્યાય પૂર્ણ થયો. હવે ૧૬૮મો અધ્યાય—‘મહાપાતક આદિનું કથન’ આરંભે છે. પુષ્કર બોલ્યા—જે લોકો પ્રાયશ્ચિત્ત નથી કરતા તેમને રાજાએ દંડ આપવો. પાપ ઇચ્છાપૂર્વક કે અજાણતાં થયું હોય, વિહિત પ્રાયશ્ચિત્ત કરીને તેનું આચરણ કરવું જોઈએ.

Verse 2

जातवेदोमुखैः सौरैर् इति ख रिपुं हरेदिति ङ , ञ च मत्तक्रुद्धातुराणां च न भुञ्जीत कदाचन महापातकिनां स्पृष्टं यच्च स्पृष्टमुदक्यया

‘જાતવેદોમુખૈઃ સौरૈઃ’—આ ‘ખ’ વર્ણ છે; અને ‘રિપું હરેદ્’—આ ‘ઙ’ તથા ‘ઞ’ વર્ણો છે. મત્ત, ક્રોધિત અથવા રોગગ્રસ્ત લોકોનું અન્ન ક્યારેય ન ખાવું; તેમજ મહાપાતકી દ્વારા સ્પર્શાયેલું કે રજસ્વલા (ઉદક્યા) દ્વારા સ્પર્શાયેલું પણ ન ખાવું.

Verse 3

गणान्नं गणिकान्नं च वार्धुषेर्गायनस्य च अभिशप्तस्य षण्डस्य यस्याश्चोपपतिर्गृहे

ગણ (નીચ સંગત)નું અન્ન, ગણિકાનું અન્ન, વ્યાજખોર તથા વ્યાવસાયિક ગાયકનું અન્ન; તેમજ શાપિત, ષંડ (નપુંસક) અને જેના ઘરમાં ઉપપતિ (પરપુરુષ) રહે એવી સ્ત્રીનું અન્ન—વર્જ્ય છે.

Verse 4

रजकस्य नृशंसस्य वन्दिनः कितवस्य च मिथ्यातपस्विनश् चैव चौरदण्डिकयोस् तथा

તદ્રূপ રજક (ધોબી), નૃશંસ (ક્રૂર) પુરુષ, વંદિન (સ્તુતિકાર), કિતવ (જુગારી), મિથ્યાતપસ્વી (ઢોંગી તપસ્વી), તેમજ ચોર અને દંડિક (જલ્લાદ/દંડજીવી)—એમનું અન્ન પણ વર્જ્ય છે.

Verse 5

कुण्डगोलस्त्रीजितानां वेदविक्रयिणस् तथा शैलूषतन्त्रवायान्नं कृतघ्नस्यान्नमेव च

કુણ્ડ અથવા ગોલ (અવૈધ જન્મ) વ્યક્તિ, સ્ત્રીજિત (સ્ત્રીના વશમાં) પુરુષ, વેદવિક્રયી (વેદ વેચનાર), શૈલૂષ (નટ/અભિનેતા), તંત્રવાય (વિપથ તાંત્રિક)નું અન્ન, તેમજ કૃતઘ્ન (અકૃતજ્ઞ)નું અન્ન—આ બધું વર્જ્ય છે.

Verse 6

कर्मारस्य निषादस्य चेलनिर्णेजकस्य च मिथ्याप्रव्रजितस्यान्नम्पुंश् चल्यास्तैलिकस्य च

કર્માર (લોહાર), નિષાદ (શિકારી/વનવાસી), ચેલનિર્ણેજક (વસ્ત્ર ધોવનાર), મિથ્યાપ્રવ્રજિત (ઢોંગી સંન્યાસી)નું અન્ન; તેમજ પુંશ્ચલી (છલિની/વ્યભિચારિણી) અને તૈલિક (તેલી)નું અન્ન પણ વર્જ્ય છે.

Verse 7

आरूढपतितस्यान्नं विद्विष्टान्नं च वर्जयेत् तथैव ब्राह्मणस्यान्नं ब्राह्मणेनानिमन्त्रितः

પતિત (ધર્મચ્યૂત)નું અન્ન અને વિદ્વિષ્ટ (દ્વેષી)નું અન્ન ત્યજવું જોઈએ. તેમ જ આમંત્રણ વિના બ્રાહ્મણે બીજા બ્રાહ્મણનું અન્ન પણ ન લેવુ જોઈએ.

Verse 8

ब्राह्मणान्नञ्च शूद्रेण नाद्याच्चैव निमन्त्रितः एषामन्यतमस्यान्नममत्या वा त्र्यहं क्षपेत्

શૂદ્રને આમંત્રિત કર્યો હોય તોય બ્રાહ્મણનું અન્ન ન ખાવું જોઈએ. આ બંનેમાંથી કોઈનું અન્ન બીજાએ જાણીને કે બેદરકારીથી ખાધું હોય તો ત્રણ રાત્રિ (ત્રણ દિવસ) પ્રાયશ્ચિત્ત કરવું.

Verse 9

मत्या भुक्त्वा चरेत् कृच्छ्रं रेतोविण्मूत्रमेव च चण्डालश्वपचान्नन्तु भुक्त्वा चान्द्रायणं चरेत्

જાણીને માછલી ખાધી હોય તો કૃચ્છ્ર પ્રાયશ્ચિત્ત કરવું; તેમજ વીર્ય, મલ અને મૂત્રના સેવનમાં પણ એ જ નિયમ. પરંતુ ચાંડાલ અથવા શ્વપચનું અન્ન ખાધું હોય તો ચાન્દ્રાયણ વ્રત કરવું.

Verse 10

अनिर्दिशं च प्रेतान्नं गवाघ्रातं तथैव च शूद्रोच्छिष्टं शुनोच्छिष्टं पतितान्नं तथैव च

જે અન્નનો સ્ત્રોત/માલિકી નિર્ધારિત ન હોય, પ્રેતકર્મસંબંધિત અન્ન, ગાયે સૂંઘેલું અન્ન, શૂદ્રનું ઉચ્છિષ્ટ, કૂતરાનું ઉચ્છિષ્ટ અને પતિતનું અન્ન—આ બધું અપવિત્ર હોવાથી ત્યાજ્ય છે.

Verse 11

तप्तकृच्छ्रं प्रकुर्वीत अशौचे कृच्छ्रमाचरेत् अशौचे यस्य यो भुङ्क्ते सोप्यशुद्धस् तथा भवेत्

અશૌચની સ્થિતિમાં તપ્તકૃચ્છ્ર પ્રાયશ્ચિત્ત કરવું, અને (સામાન્ય) અશૌચમાં કૃચ્છ્રનું આચરણ કરવું. અશૌચવાળા વ્યક્તિનું અન્ન જે ખાય તે પણ અશુદ્ધ બને છે.

Verse 12

मृतपञ्चनखात् कूपादमेध्येन सकृद्युतात् गणानां गणिकानाञ्चेति ङ , ञ च चौरदाम्भिकयोस्तथेति ञ अपः पीत्वा त्र्यहं तिष्ठेत् सोपवासो द्विजोत्तमः

જો કૂવો એક વાર પણ અપવિત્ર કારણથી દૂષિત થયો હોય—જેમ કે પાંચ-નખવાળા મૃત પ્રાણીથી, અથવા બહિષ્કૃત ટોળાં અને ગણિકાઓ, કે ચોરો અને દાંભિક જેવા અપવિત્ર લોકોના સંસર્ગથી—તો શ્રેષ્ઠ દ્વિજ શુદ્ધિ માટે જળ પીીને ઉપવાસসহ ત્રણ દિવસ (ત્રણ રાત્રિ) રહે.

Verse 13

सर्वत्र शूद्रे पादः स्याद् द्वित्रयं वैश्यभूपयोः विड्वराहखरोष्ट्राणां गोमायोः कपिकाकयोः

આ સર્વ પ્રસંગોમાં શૂદ્ર માટે દંડ પ્રમાણનો ચોથો ભાગ; વૈશ્ય માટે બે ભાગ અને રાજા/ક્ષત્રિય માટે ત્રણ ભાગ. ડુક્કર, ગધેડા અને ઊંટના વિષ્ટા, ગોમૂત્ર તથા વાંદરા અને કાગડાની અશુચિ વિષયે આ નિયમ લાગુ પડે છે.

Verse 14

प्राश्य मूत्रपुरीषाणि द्विजश्चान्द्रायणं चरेत् शुष्काणि जग्ध्वा मांसानि प्रेतान्नं करकाणि च

જો કોઈ દ્વિજ મૂત્ર અથવા વિષ્ટા પી લે, અથવા સૂકું માંસ, પ્રેતોને અર્પિત અન્ન (પ્રેતાન્ન) કે કરક-પ્રકારના અવશેષ/અવયવ ખાઈ લે, તો તેને ચાન્દ્રાયણ પ્રાયશ્ચિત્ત-વ્રત કરવું જોઈએ.

Verse 15

क्रव्यादशूकरोष्ट्राणां गोमायोः कपिकाकयोः गोनराश्वखरोष्ट्राणां छत्राकं ग्रामकुक्कुटं

ક્રવ્યાદ (માંસાહારી) પ્રાણીઓનું માંસ, ડુક્કર અને ઊંટનું માંસ; તેમજ ગાય અને કૂતરો, વાંદરો અને કાગડોનું માંસ ન ખાવું. ઉપરાંત ગવય (વન્ય ગાય), નર (માનવ), ઘોડો, ગધેડો અને ઊંટનું માંસ, તેમજ છત્રાક (મશરૂમ) અને ગામનો કૂકડો પણ વર્જ્ય છે.

Verse 16

मांसं जग्ध्वा कुञ्जरस्य तप्तकृच्छ्रेण शुद्ध्यति आमश्राद्धे तथा भुक्त्वा ब्रह्मचारी मधु त्वदन्

હાથીનું માંસ ખાધા પછી તપ્તકૃચ્છ્ર નામની તપશ્ચર્યા દ્વારા શુદ્ધિ થાય છે. તેમ જ આમ-શ્રાદ્ધમાં ભોજન કરનાર બ્રહ્મચારી અને મધુ (મધ) ખાવનાર પણ નિર્ધારિત પ્રાયશ્ચિત્તથી શુદ્ધ થાય છે.

Verse 17

लशुनं गुञ्जनं चाद्यात् प्राजापत्यादिना शुचिः भुक्त्वा चान्द्रायणं कुर्यान् मांसञ्चात्मकृतन्तथा

લસણ અથવા ગુંજના ખાધા પછી પ્રાજાપત્ય વગેરે પ્રાયશ્ચિત્તથી શુદ્ધિ થાય છે. માંસ ખાધા પછી ચાન્દ્રાયણ વ્રત કરવું જોઈએ; અને પોતે બનાવેલું માંસ ખાધું હોય તોય એ જ નિયમ છે.

Verse 18

पेलुगव्यञ्च पेयूषं तथा श्लेष्मातकं मृदं वृथाकृशरसंयावपायसापूपशष्कुलीः

આ ઉપરાંત પેલુગવ્ય, પેયૂષ (પ્રથમ દૂધ), શ્લેષ્માતક (ફળ/વૃક્ષજન્ય પદાર્થ), મૃદ્ (માટી) તથા આગળ કૃશર, રસ, સંયાવ, પાયસ, આપૂપ અને શષ્કુલી જેવા પક્વ અન્ન અને મીઠાઈઓ પણ સમાવેશ પામે છે.

Verse 19

अनुपाकृटमांसानि देवान्नानि हवींषि च गवाञ्च महिषीणां च वर्जयित्वा तथाप्यजां

યોગ્ય રીતે ન પકાવેલું માંસ, દેવોને અર્પિત અન્ન અને હવિ (યજ્ઞાહુતિ) બર્જન કરવું; ગાય અને મહિષીનું માંસ પણ ત્યજ્ય—પરંતુ કેટલાક પ્રસંગોમાં અજા (બકરી) અનુમોદિત ગણાય છે.

Verse 20

सर्वक्षीराणि वर्ज्याणि तासाञ्चैवाप्यन्निर्दशं शशकः शल्यकी गोधा खड्गः कूर्मस्तथैव च

બધા પ્રકારનું દૂધ વર્જ્ય છે; અને તેમાં પણ અનિર્દિષ્ટ/અસ્પષ્ટ પ્રકારનું દૂધ પણ ત્યજ્ય—જેમ કે સસલું, સજારું, ગોધા, ગેંડો અને કાચબાનું દૂધ।

Verse 21

भक्ष्याः पञ्चनखाः प्रोक्ताः परिशेषाश् च वर्जिताः पाठीनरोहितान्मत्स्यान् सिंहतुण्डांश् च भक्षयेत्

પંચનખ (પાંચ નખવાળા) પ્રાણીઓમાં શાસ્ત્રે જેમને ભક્ષ્ય કહ્યું છે, તે જ ભક્ષ્ય; બાકીના વર્જિત. પાઠીન અને રોહિત માછલીઓ તથા ‘સિંહતુણ્ડ’ નામની માછલી પણ ખાઈ શકાય.

Verse 22

यवगोधूमजं सर्वं पयसश् चैव विक्रियाः वागषाड्गवचक्रादीन् सस्नेहमुषितं तथा

યવ અને ગોધૂમથી બનેલી બધી તૈયારી, તેમજ દૂધ અને તેના વિકારો; તેમજ વાગષાડ્ગવ, ગવ, ચક્ર વગેરે—જે ઘી/તેલ જેવી સ્નિગ્ધતા સાથે રાખીને ‘ઉષિત’ (સ્થાપિત/પરિપક્વ) કરેલા હોય—તેને યોગ્ય રીતે તે જ આહારવર્ગમાં ગણવામાં આવે છે.

Verse 23

द्वितीयं वैश्यशूद्रयोरेति क , ख , ङ , ञ च शुष्काणि दग्धमंसानि इति ङ प्राजापत्याद्द्विजः शुचिरिति ख अग्निहोत्रपरीद्धाग्निर्ब्राह्मणः कामचारतः चान्द्रायणं चरेन्मासं वीरवध्वासनं हितं

વૈશ્ય અને શૂદ્ર માટે દ્વિતીય (નીચો) પ્રાયશ્ચિત્ત-ભેદ નિર્ધારિત છે—ક, ખ, ઙ, ઞ પાઠભેદોમાં એમ વાંચાય છે. ઙ-પાઠમાં ‘શુષ્ક અથવા અગ્નિદગ્ધ માંસ’ લેવાનું કહેવાયું છે; ખ-પાઠમાં ‘પ્રાજાપત્ય વ્રતથી દ્વિજ શુદ્ધ થાય છે’ એમ છે. કામવશ અગ્નિહોત્ર માટે અગ્નિઓ પ્રજ્વલિત રાખનાર બ્રાહ્મણે એક માસ ચાન્દ્રાયણ વ્રત કરવું; તે ‘વીરવધ્વાસન’ નામે પણ ઉલ્લેખિત, હિતકારી પ્રાયશ્ચિત્ત છે।

Verse 24

ब्रह्महत्या सुरापानं स्तेयं गुर्वङ्गनागमः महान्ति पातकान्याहुः संयोगश् चैव तैः सह

બ્રાહ્મણહત્યા, સુરાપાન, ચોરી અને ગુરુપત્નીગમન—આને મહાપાતક કહે છે; તેમજ એ પાપો સાથે સંયોગ/સહભાગિતા (પાપ કે પાપીનો સંગ) પણ પાતક ગણાય છે।

Verse 25

अनृते च समुत्कर्षो राजगामि च पैशुनं गुरोश्चालीकनिर्बन्धः समानं ब्रह्महत्यया

અસત્ય આધારિત આત્મોત્કર્ષ, રાજદરબાર સુધી પહોંચતી ચાડી/પૈશુન્ય, દુષ્ટ પરનિંદા, અને ગુરુ પર ખોટો આરોપ હઠપૂર્વક ચોંટાડવો—આ બધાં બ્રહ્મહત્યાસમાન પાપ કહેવાય છે।

Verse 26

ब्रह्मोज्झ्यवेदनिन्दा च कौटसाक्ष्यं सुहृद्बधः गर्हितान्नाज्ययोर्जग्धिः सुरापानसमानि षट्

બ્રાહ્મણધર્મનો ત્યાગ, વેદનિંદા, કૂટસાક્ષ્ય (ખોટી સાક્ષી), મિત્રવધ, ગર્હિત/અશુચિ અન્નભક્ષણ અને (અનુચિત/અશુદ્ધ) ઘીનું સેવન—આ છ પાપો સુરાપાનસમાન કહેવાયા છે।

Verse 27

निक्षेपस्यापहरणं नराश्वरजतस्य च भूमिवज्रमणीनाञ्च रुक्मस्तेयसमं स्मृतं

નિક્ષેપ (સોંપેલી થાપણ) અપહરણ, મનુષ્ય, ઘોડો અથવા ચાંદીની ચોરી, તેમજ જમીન, હીરા અને મણિઓની ચોરી—આ બધું સોનાની ચોરી સમાન ગણાયું છે।

Verse 28

रेतःसेकः स्वयोन्याषु कुमारीष्वन्त्यजासु च सख्युः पुत्रस्य च स्त्रीषु गुरुतल्पसमं विदुः

પોતાના જ વંશની સ્ત્રીઓ, કુમારીઓ, અંત્યજ સ્ત્રીઓ તથા મિત્ર અથવા પુત્રની પત્ની સાથે રેતઃસેક (સંભોગ) કરવો ગુરુતલ્પભંગ સમાન અપરાધ કહેવાયો છે।

Verse 29

गोबधो ऽयाज्य संयाज्यं पारदार्यात्मविक्रियः गुरुमातृपितृत्यागः स्वाध्ययाग्न्योः सुतस्य च

ગૌહત્યા; અયાજ્ય માટે યાજન કરવું અથવા તેમાં ભાગ લેવો; પરસ્ત્રીગમન; આત્મવિક્રય (પોતાને વેચી દેવું); ગુરુ, માતા કે પિતાનો ત્યાગ; તથા સ્વાધ્યાય, પવિત્ર અગ્નિઓ અને પુત્રની અવગણના—આ નિંદ્ય કર્મો છે।

Verse 30

परिवित्तितानुजेन परिवेदनमेव च तयोर्दानञ्च कन्यायास्तयोरेव च याजनं

અવિવાહિત જેઠ ભાઈ (પરિવિત્ત) હોવા છતાં નાનો ભાઈ લગ્ન કરે તો ‘પરિવેદન’ (વિધિપૂર્વક નિવેદન/પ્રાયશ્ચિત્ત) કરવું; અને કન્યાદાન તથા યાજન—આ બે અધિકાર તે બંનેના જ ગણાય છે।

Verse 31

कन्याया दूषणञ्चैव वार्धुष्यं व्रतलोपनं तडागारामदाराणामपत्यस्य च विक्रियः

કન્યાનું દૂષણ/અપમાન; વાર್ಧુષ્ય (વ્યાજખોરી); વ્રતલોપ; તથા તળાવ, આરામ (ઉપવન), પત્ની અને સંતાનનો વિક્રય—આ પણ પાપકર્મ ગણાય છે।

Verse 32

व्रात्यता बान्धवत्यागो भृताध्यापनमेव च भृताच्चाध्ययनादानमविक्रेयस्य विक्रयः

વ્રાત્યતા (વૈદિક શિસ્તમાંથી પતન); બાંધવોનો ત્યાગ; વેતન લઈને અધ્યાપન; વેદાધ્યયન/પાઠ માટે પારિતોષિક લેવો; અને જે અવિક્રેય છે તેનું વિક્રય—આ અધર્મરૂપ નિંદ્ય કર્મો છે।

Verse 33

समानि ब्रह्महत्ययेति ख , ङ , ञ च गर्हितानामन्नजग्धिरिति ङ सख्युः सुतस्य चेति ङ सर्वाकारेष्वधीकारो महायन्त्रप्रवर्तनं हिंसौषधीनां स्त्र्याजीवः क्रियालङ्गनमेव च

“બ્રહ્મહત્યાસમાન” કર્મો—એવું ખ-, ઙ-, ઞ-પાઠોમાં કહેવાયું છે. “ગર્હિતોના છોડેલા અન્નનું ભક્ષણ”—આ ઙ-પાઠ; અને “મિત્રના પુત્રની પત્ની સાથે સંસર્ગ”—આ પણ ઙ-પાઠ. ઉપરાંત, અયોગ્ય હોવા છતાં સર્વ ક્ષેત્રે અધિકાર લેવું, મહાયંત્રનું પ્રવર્તન, હિંસક/વિષાળ ઔષધિઓનો પ્રયોગ, સ્ત્રીઓની કમાણી પર જીવિકા, અને વિધિનિર્ધારિત ક્રિયાનો લંઘન—આ બધું નિંદ્ય છે।

Verse 34

इन्धनार्थमशुष्काणां दुमाणाञ्चैव पातनं योषितां ग्रहणञ्चैव स्त्रीनिन्दकसमागमः

માત્ર ઇંધણ માટે લીલા/અશુષ્ક વૃક્ષો કાપવા, સ્ત્રીઓનું અપહરણ કરવું, અને સ્ત્રી-નિંદકોની સંગત કરવી—આ નિંદ્ય કર્મો છે।

Verse 35

आत्मार्थञ्च क्रियारम्भो निन्दितान्नदनन्तथा अनाहिताग्नितास्तेयमृणानाञ्चानपक्रिया

માત્ર સ્વલાભ માટે ક્રિયાનો આરંભ કરવો, નિંદિત અન્નનું દાન કરવું, સ્થાપિત પવિત્ર અગ્નિઓ વિના રહેવું, ચોરી, અને ઋણ ચૂકવવામાં નિષ્ફળતા—આ નিন্দ્ય દોષો ગણાય છે।

Verse 36

असच्छास्त्राधिगमनं दौःशील्यं व्यसनक्रिया धान्यकुप्यपशुस्तेयं मद्यपस्त्रीनिषेवणं

અસત્/કપટ શાસ્ત્રોનું અધ્યયન, દુશ્ચરિત્રતા, વ્યસનોનું આચરણ, ધાન્ય-મૂલ્યવાન વસ્તુઓ-અથવા પશુની ચોરી, મદ્યપાન, અને પરસ્ત્રીસેવન—આ વિનાશકારી દુષ્કર્મો છે।

Verse 37

स्त्रीशूद्रविट्क्षत्रबधो नास्तिक्यञ्चोपपातकं ब्राह्मणस्य रुजः कृत्यं घ्रातिरघ्रेयमद्ययोः

બ્રાહ્મણ માટે સ્ત્રી, શૂદ્ર, વૈશ્ય અથવા ક્ષત્રિયનો વધ, તેમજ નાસ્તિક્ય—આ ઉપપાતક (ગૌણ પાપ) છે। તેમ જ, પીડા પહોંચાડવી (રુજા), કૃત્યા (અભિચાર/કાળો કર્મ), અને જે સુઘંવાય નહીં તે તથા મદ્યની ગંધ સુઘંવી—આ પણ (ઉપપાતક) ગણાય છે।

Verse 38

जैंभं पुंसि च मैथुन्यं जातिभ्रंशकरं स्मृतं श्वखरोष्ट्रमृगेन्द्राणामजाव्योश् चैव मारणं

પુરુષ સાથે તથા (અમાનુષ) જૈંભ સાથે મૈથુન કરવું જાતિભ્રંશકારક તરીકે સ્મૃત છે. તેમ જ કૂતરો, ગધેડો, ઊંટ, સિંહ અને બકરા તથા ઘેટાંનું વધ પણ નિંદિત છે.

Verse 39

सङ्कीर्णकरणं ज्ञेयं मीनाहिनकुलस्य च निन्दितेभ्यो धनादानं बाणिज्यं शूद्रसेवनं

સંકીર્ણ (મિશ્રજાતિ) લોકોના વ્યવસાયોમાં માછલી પકડવી તથા માછલી અને નકુલ (મુંગૂસ) સંબંધિત ધંધો પણ જાણવો; નિંદિતોને ધનદાન, વાણિજ્ય અને શૂદ્રસેવા પણ તેમાં આવે છે.

Verse 40

अपात्रीकरणं ज्ञेयमसत्यस्य च भाषणं कृमिकीटवयोहत्या मद्यानुगतभोजनं

યોગ્ય વ્યક્તિને અપાત્ર બનાવવું, અસત્ય બોલવું, કૃમિ-કીટ તથા પક્ષીઓની હત્યા કરવી, અને મદ્યસંબંધિત ભોજન કરવું—આ પાપકર્મો તરીકે જાણવાં.

Verse 41

फलैधःकुसुमस्तेयमधैर् यञ्च मलावहं

ફળ, ઈંધણ-લાકડું અને ફૂલની ચોરી, તેમજ અધૈર્યથી/અપ્રામાણિક રીતે જે કંઈ હરણ થાય—આ બધું મલિનતા (અશૌચ) લાવે છે.