Adhyaya 167
Ayuta–Lakṣa–Koṭi Fire-offerings (अयुतलक्षकोटिहोमाः) — Graha-yajña Vidhi
ભગવાન અગ્નિ ધર્મશાસ્ત્રીય ‘ગ્રહ-યજ્ઞ’ની વિધિ ફરી ઉપદેશે છે—સમૃદ્ધિ, શાંતિ અને વિજય માટે. તે હોમના ત્રણ પ્રમાણ—અયુત (10,000), લક્ષ (100,000) અને કોટિ (10,000,000)—નક્કી કરીને અગ્નિકુંડમાંથી ગ્રહોનું આવાહન કરી મંડળમાં નિશ્ચિત વિભાગોમાં સ્થાપે છે; મધ્યમાં સૂર્યને પ્રતિષ્ઠિત કરે છે. અધિદેવતા અને પ્રત્યધિદેવતાની યાદીઓ, કાષ્ઠ-સમિધા-હવિષ્ય મિશ્રણો, 108 આહુતિઓ તથા 108 કુંભ, અને અંતે પૂર્ણાહુતિ, વસોધારા, દક્ષિણા અને અભિષેક મંત્રો—મહાદેવો, નવગ્રહો અને રક્ષક શક્તિઓનું આવાહન કરે છે. દાન—સુવર્ણ, ગાય, ભૂમિ, રત્ન, વસ્ત્ર, શય્યા—સાથે ફળસિદ્ધિ જોડાય છે; યુદ્ધવિજય, લગ્ન, ઉત્સવ અને પ્રતિષ્ઠા જેવા પ્રસંગોમાં પ્રયોગ જણાવ્યો છે. લક્ષ/કોટિ હોમ માટે કુંડના માપ, ઋત્વિજ સંખ્યા, મંત્ર વિકલ્પો, તેમજ ત્રિકોણ કુંડમાં પ્રતિમા-કર્મ સહિત અભિચાર/વિદ્વેષણની અલગ વિધિ પણ દર્શાવી, કર્મ અને ધર્મ-વ્યવસ્થાનો સમન્વય પ્રગટ કરે છે।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे वर्णधर्मादिर्नाम षट्षष्ट्यधिकशततमो ऽध्यायः अथ सप्तषष्ट्यधिकशततमो ऽध्यायः अयुतलक्षकोटिहोमाः अग्निर् उवाच श्रीशान्तिविजयाद्यर्थं ग्रहयज्ञं पुनर्वदे ग्रहयज्ञो ऽयुतहोमलक्षकोट्यात्मकस्त्रिधा
આ રીતે આગ્નેય મહાપુરાણમાં ‘વર્ણધર્માદિ’ નામનો એકસો છ્યાસઠમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો. હવે એકસો સડસઠમો અધ્યાય—‘અયુત-લક્ષ-કોટિ હોમ’ આરંભ થાય છે. અગ્નિએ કહ્યું—શ્રી, શાંતિ, વિજય વગેરે માટે હું ગ્રહયજ્ઞ ફરી વર્ણવું છું. ગ્રહયજ્ઞ ત્રણ પ્રકારનો છે—અયુત (દસ હજાર), લક્ષ (એક લાખ) અને કોટિ (એક કરોડ) હોમ-પરિમાણવાળો।
Verse 2
वेदेरैशे ह्य् अग्निकुण्डाद् ग्रहानावाह्य मण्डले सौम्ये गुरुर्बुधश् चैशे शुक्रः पूर्वदले शशी
વૈદિક મંત્રોથી અગ્નિકુંડમાંથી ગ્રહોનું આવાહન કરીને તેમને શુભ મંડળમાં સ્થાપિત કરવું. સૌમ્ય ભાગમાં ગુરુ અને બુધ; પૂર્વ દળમાં શુક્ર અને શશી (ચંદ્ર) રાખવા.
Verse 3
आग्नेये दक्षिणे भौमो मध्ये स्याद्भास्करस् तथा शनिराप्ये ऽथ नैरृत्ये राहुः केतुश् च वायवे
આગ્નેય અને દક્ષિણમાં ભૌમ (મંગળ) રાખવો; મધ્યમાં ભાસ્કર (સૂર્ય) રહે. પશ્ચિમમાં શનિ; પછી નૈઋત્યમાં રાહુ અને વાયવ્યમાં કેતુ સ્થાપિત કરવો.
Verse 4
ईशश्चोमा गुहो विष्णुर्ब्रह्मेन्द्रौ यमकालकौ चित्रगुप्तश्चाधिदेवा अग्निरापः क्षितिर्हरिः
ઈશ (શિવ) અને ઉમા, ગુહ (સ્કંદ), વિષ્ણુ, બ્રહ્મા અને ઇન્દ્ર, યમ અને કાળ, તથા ચિત્રગુપ્ત—આ અધિદેવતાઓ છે; તેમજ અગ્નિ, આપઃ (જળ), ક્ષિતિ (પૃથ્વી) અને હરિ પણ સ્મરણীয় છે.
Verse 5
इन्द्र ऐन्द्री देवता च प्रजेशो ऽहिर्विधिः क्रमात् एते प्रत्यधिदेवाश् च गणेशो दुर्गयानिलः
ઇન્દ્ર, ઐન્દ્રી દેવી, પ્રજેશ (બ્રહ્મા), અહિ (સર્પશક્તિ) અને વિધિ (વિધાતા—બ્રહ્મા) ક્રમશઃ જણાવ્યા છે. એ જ પ્રત્યધિદેવતાઓ છે; સાથે ગણેશ, દુર્ગા અને અનિલ (વાયુ) પણ સ્મરણীয় છે.
Verse 6
खमश्विनौ च सम्पूज्य यजेद्वीजैश् च वेदजैः अर्कः पलाशः खदिरो ह्य् अपामार्गश् च पिप्पलः
ખ (આકાશ) અને અશ્વિનૌનું સમ્યક પૂજન કરીને, વેદવિધિમાં નિષ્ણાત દ્વિજોથી યજ્ઞ કરવો. સમિધા/દ્રવ્ય તરીકે અર્ક, પલાશ, ખદિર, અપામાર્ગ અને પિપ્પલ—આ નિર્ધારિત છે.
Verse 7
उदुम्बरः शमी दुर्वा कुशाश् च समिधः क्रमात् मध्वाज्यदधिसंमिश्रा होतव्याश्चाष्टधा शतम्
ક્રમ મુજબ સમિધો ઉદુંબર, શમી, દુર્વા અને કુશની લેવાય; તથા મધ, ઘી અને દહીં મિશ્રિત એકસો આઠ આહુતિઓ અર્પણ કરવી।
Verse 8
एकाष्टशतुरः कुम्भान् पूर्य पूर्णाहुतिन्तथा वसोर्धारान्ततो दद्याद्दक्षिणाञ्च ततो ददेत्
એકસો આઠ કુંભો ભરીને પછી પૂર્ણાહુતિ કરવી; વસોર્ધારા અર્પણ પૂર્ણ કર્યા પછી ત્યારબાદ દક્ષિણા આપવી।
Verse 9
यजमानं चतुर्भिस्तैर् अभिषिञ्चेत् समन्त्रकैः सुरास्त्वामभिषिञ्चन्तु ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः
તે ચાર (જળ/પાત્ર) વડે મંત્રસહિત યજમાનનો અભિષેક કરવો—“બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને મહેશ્વર સહિત દેવો તારો અભિષેક કરે।”
Verse 10
वासुदेवो जगन्नाथस् तथा सङ्कर्षणः प्रभुः प्रद्युम्नश्चानिरुद्धश् च भवन्तु विजयाय ते
જગન્નાથ વાસુદેવ, તેમજ પ્રભુ સંકર્ષણ, અને પ્રદ્યુમ્ન તથા અનિરુદ્ધ—આ સૌ તારી વિજય માટે થાઓ।
Verse 11
आखण्डलो ऽग्निर्भगवान् यमो वै नैरृतस् तथा वरुणः पवनश् चैव धनाध्यक्षस् तथा शिवः
આખંડલ (ઇન્દ્ર), ભગવાન અગ્નિ, યમ, તેમજ નૈઋત; વરુણ, પવન (વાયુ), ધનાધ્યક્ષ (કુબેર) અને શિવ।
Verse 12
ब्रह्मणा सहितः शेषो दिक्पालाः पान्तु वः सदा कीर्तिर्लक्ष्मीर्धृतिर्मेधा पुष्टिः श्रद्धा क्रिया मतिः
બ્રહ્મા સહિત શેષ અને દિક્પાલો સદા તમારું રક્ષણ કરો; તથા કીર્તિ, લક્ષ્મી, ધૃતિ, મેધા, પુષ્ટિ, શ્રદ્ધા, ક્રિયા અને સમ્યક્ મતિ તમામાં નિવાસ કરે।
Verse 13
बुद्धिर् लज्जा वपुः शान्तिस्तुष्टिः कान्तिश् च मातरः एतास्त्वामभिषिञ्चन्तु धर्मपत्न्याः समागताः
બુદ્ધિ, લજ્જા, વપુ (દેહકલ્યાણ), શાંતિ, તૃપ્તિ અને કાંતિ—આ માતૃશક્તિઓ ધર્મપત્નીઓ રૂપે અહીં સમાગમ કરીને તમારો અભિષેક કરે।
Verse 14
आदित्यश् चन्द्रमा भौमो बुधजीवशितार्कजाः ग्रहास्त्वामभिषिञ्चन्तु राहुः केतुश् च तर्पिताः
સૂર્ય, ચંદ્ર, મંગળ, બુધ, ગુરુ, શુક્ર અને શનિ—આ ગ્રહો તમારો અભિષેક કરે; તથા રાહુ અને કેતુ પણ તર્પણથી તૃપ્ત થઈ કૃપા વરસાવે।
Verse 15
देवदानवगन्धर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः ऋषयो मनवो गावो देवमातर एव च
દેવો, દાનવો અને ગંધર્વો; યક્ષો, રાક્ષસો અને પન્નગો; ઋષિઓ, મનુઓ, ગાયો તથા દેવમાતાઓ (માતૃકાઓ) પણ।
Verse 16
देवपत्न्यो द्रुमा नागा दैत्याश्चाप्सरसाङ्गणाः अस्त्राणि सर्वशास्त्राणि राजानो वाहनानि च
દેવપત્નીઓ, વૃક્ષો, નાગો, દૈત્યો અને અપ્સરાઓના સમૂહો; અસ્ત્રો, સર્વ શાસ્ત્રો, રાજાઓ અને વાહનો પણ—(અહીં સમાવેશ પામે છે)।
Verse 17
औषधानि च रत्नानि कालस्यावयवाश् च ये सरितः सागराः शैलास्तीर्थानि जलदा नदाः
ઔષધિઓ અને રત્નો, તેમજ કાળના જે જે અવયવો છે; નદીઓ, સમુદ્રો, પર્વતો, તીર્થો, વરસાદ લાવનારા મેઘો અને પ્રવાહો—આ બધાં જગતના ગણિત ઘટકો છે.
Verse 18
एते त्वामभिषिञ्चन्तु सर्वकामार्थसिद्धये अलङ्कृतस्ततो दद्याद्धेमगोन्नभुवादिकं
આ (પવિત્ર દ્રવ્યો/દેવો) તારો અભિષેક કરે, જેથી સર્વ ઇચ્છિત અર્થો સિદ્ધ થાય. ત્યારબાદ યોગ્ય રીતે અલંકૃત થઈ સોનું, ગાય, અન્ન, ભૂમિ વગેરે દાન આપવું.
Verse 19
कपिले सर्वदेवानां पूजनीयासि रोहिणि तीर्थदेवमयी यस्मादतःशान्तिं प्रयच्छ मे
હે કપિલા, હે રોહિણી! તું સર્વ દેવો માટે પૂજનીય છે; કારણ કે તું તીર્થ-દેવમયી છે, તેથી મને શાંતિ પ્રદાન કર.
Verse 20
पुण्यस्त्वं शङ्ख पुण्यानां मङ्गलानाञ्च मङ्गलं विष्णुना विधृतो नित्यमतः शान्तिं प्रयच्छ मे
હે શંખ! તું પુણ્યોમાં પુણ્ય અને મંગળોમાં પરમ મંગળ છે. વિષ્ણુ તને નિત્ય ધારણ કરે છે; તેથી મને શાંતિ આપ.
Verse 21
धर्म त्वं वृषरूपेण जगदानन्दकारकः अष्टमूर्तेरधिष्टानमतः शान्तिं प्रयच्छ मे
હે ધર્મ! વૃષરૂપે તું જગતને આનંદ આપનાર છે. અષ્ટમૂર્તિ (શિવ)નું અધિષ્ઠાન તું છે; તેથી મને શાંતિ પ્રદાન કર.
Verse 22
हिरण्यगर्भगर्भस्थं हेमवीजं विभावसोः अनन्तपुण्यफलदमतः शान्तिं प्रयच्छ मे
હે વિભાવસુ (અગ્નિ)! તમે હિરણ્યગર્ભના ગર્ભમાં સ્થિત, હેમબીજસ્વરૂપ છો; અનંત પુણ્યફળ આપનાર હોવાથી મને શાંતિ પ્રદાન કરો।
Verse 23
पीतवस्त्रयुगं यस्माद्वासुदेवस्य वल्लभं प्रदानात्तस्य वै विष्णुरतः शान्तिं प्रयच्छ मे
વાસુદેવને પ્રિય એવા પીતવસ્ત્રોના યુગલનું દાન કરાયું છે; તેથી તે ભક્તિથી પ્રસન્ન વિષ્ણુ મને શાંતિ આપે।
Verse 24
विष्णुस्त्वं मत्स्यरूपेण यस्मादमृतसम्भवः चन्द्रार्कवाहनो नित्यमतः शान्तिं प्रयच्छ मे
તમે મત્સ્યરૂપે વિષ્ણુ છો, જેમના કારણે અમૃતનો સંભવ થાય છે; ચંદ્ર-સૂર્યવાહન, તેથી મને નિત્ય શાંતિ આપો।
Verse 25
यस्मात्त्वं पृथिवी सर्वा धेनुः केशवसन्निभा सर्वपापहरा नित्यमतः शान्तिं प्रयच्छ मे
કારણ કે તમે સમગ્ર પૃથ્વી છો—કેશવસમાન ધેનુની જેમ—અને નિત્ય સર્વ પાપો હરો છો; તેથી મને શાંતિ પ્રદાન કરો।
Verse 26
यस्मादायसकर्माणि तवाधीनानि सर्वदा लाङ्गलाद्यायुधादीनि अतः शान्तिं प्रयच्छ मे
લોખંડનાં સર્વ કાર્ય સદા તમારા અધિન છે—હળ વગેરે આયુધો અને ઉપકરણો સહિત—અતએવ મને શાંતિ અને ક્ષેમ પ્રદાન કરો।
Verse 27
यस्मात्त्वं स्सर्वयज्ञानामङ्गत्वेन व्यवस्थितः योनिर्विभावसोर्नित्यमतः शान्तिं प्रयच्छ मे
તમે સર્વ યજ્ઞોના અંગરૂપે સ્થાપિત છો અને વિભાવસુ (અગ્નિ)ના નિત્ય સ્ત્રોત છો; તેથી મને શાંતિ પ્રદાન કરો।
Verse 28
गवामङ्गेषु तिष्ठन्ति भुवनानि चतुर्दश यस्मात्तस्माच्छिवं मे स्यादिह लोके परत्र च
ગાયોના અંગોમાં ચૌદ ભુવન સ્થિત હોવાથી, અહીં આ લોકમાં અને પરલોકમાં પણ મારું કલ્યાણ થાઓ।
Verse 29
धर्मकामार्थसिद्धये इति ख यस्मादशून्यं शयनं केशवस्य शिवस्य च शय्या ममाप्यशून्यास्तु दत्ता जन्मनि जन्मनि
“ધર્મ, કામ અને અર્થની સિદ્ધિ માટે”—એમ કહીને. કારણ કે કેશવ અને શિવનું શયન કદી ખાલી નથી, તેમ દાનમાં આપેલી મારી શય્યા પણ જન્મે જન્મે ખાલી ન રહે।
Verse 30
यथा रत्नेषु सर्वेषु सर्वे देवाः प्रतिष्ठिताः तथा शान्तिं प्रयच्छन्तु रत्नदानेन मे सुराः
જેમ સર્વ રત્નોમાં સર્વ દેવો પ્રતિષ્ઠિત છે, તેમ રત્નદાન દ્વારા દેવગણ મને શાંતિ પ્રદાન કરે।
Verse 31
यथा भूमिप्रदानस्य कलां नार्हन्ति षोडशीं दानान्यन्यानि मे शान्तिर्भूमिदानाद्भवत्विह
જેમ ભૂમિદાનના ફળનો સોળમો અંશ પણ અન્ય દાનોને મળતો નથી, તેમ અહીં ભૂમિદાનથી મને શાંતિ પ્રાપ્ત થાઓ।
Verse 32
ग्रहयज्ञो ऽयुतहोमो दक्षिणाभी रणे जितिः विवाहोत्सवयज्ञेषु प्रतिष्ठादिषु कर्मषु
ગ્રહ-યજ્ઞ, અયુત-હોમ (દસ હજાર આહુતિઓ) અને દક્ષિણા-પ્રદાન યુદ્ધમાં વિજય આપે છે; તેમજ વિવાહ-સંસ્કાર, ઉત્સવ-યજ્ઞ, પ્રતિષ્ઠા આદિ કર્મોમાં તેનો પ્રયોગ કરવો।
Verse 33
सर्वकामाप्तये लक्षकोटिहोमद्वयं मतं गृहदेशे मण्डपे ऽथ अयुते हस्तमात्रकं
સર્વ કામનાઓની પ્રાપ્તિ માટે લક્ષ-હોમ અને કોટિ-હોમ—આ દ્વય (બે વખત/બે પ્રકાર) વિધાન માનવામાં આવ્યું છે. પોતાના ગૃહપ્રદેશના મંડપમાં અયુત (દસ હજાર) કર્મ માટે કુંડનું પ્રમાણ એક હસ્તમાત્ર રાખવું।
Verse 34
मेखलायोनिसंयुक्तं कुण्डञ्चत्वार ऋत्विजः स्वयमेको ऽपि वा लक्षे सर्वं दशगुणं हि तत्
મેખલા અને યોનીથી સંયુક્ત કુંડ બનાવી ચાર ઋત્વિજ હોવા જોઈએ; અથવા લક્ષ-હોમમાં પોતે એકલો પણ યજન કરે તો સમગ્ર ફળ દશગણું થાય છે।
Verse 35
चतुर्हस्तं द्विहस्तं वा तार्क्षञ्चात्राधिकं यजेत् सामध्वनिशीरस्त्वं वाहनं पमेष्ठिनः
અહીં તાર્ક્ષ્ય (ગરુડ) ની પૂજા ચતુર્ભુજ રૂપે, અથવા દ્વિભુજ રૂપે, કે પછી વધુ ઉન્નત (વર્ધિત) રૂપે કરવી. હે સામ-ધ્વનિથી શોભિત શિરવાળા, તું પમેષ્ઠિન (બ્રહ્મા) નું વાહન છે।
Verse 36
विषयापहरो नित्यमतः शान्तिं प्रयच्छ मे पूर्ववत् कुण्डमामन्त्र्य लक्षहोमं समाचरेत्
“હે નિત્ય વિષયાપહર (દોષનિવારક), મને શાંતિ આપો.” પછી પૂર્વવત્ કુંડનું આમંત્રણ કરીને વિધિપૂર્વક લક્ષ-હોમ (એક લાખ આહુતિઓ) કરવો।
Verse 37
वसोर्धारां ततो दद्याच्छय्याभूषादिकं ददेत् तत्रापि दश चाष्टौ च लक्षहोमे तथर्त्विजः
ત્યારબાદ વસોર્ધારા આહુતિ આપવી અને શય્યા, આભૂષણ વગેરેનું દાન પણ કરવું. એ જ વિધિમાં લક્ષ-હોમ માટે દસ અને આઠ, એટલે અઢાર, ઋત્વિજ (પુરોહિત) નિર્ધારિત છે.
Verse 38
पुत्रान्नराज्यविजयभुक्तिमुक्त्यादि चाप्नुयात् दक्षिणाभिः फलेनास्माच्छत्रुघ्नः कोटिहोमकः
આ કર્મથી, દક્ષિણા અને અભિપ્રેત ફળ અનુસાર, કર્તા પુત્રો, અન્ન, રાજ્ય, વિજય, ભોગ અને મોક્ષ વગેરે પ્રાપ્ત કરે છે. શત્રુઘ્ન હોમમાં કોટિ આહુતિ પૂર્ણ કરનાર શત્રુનાશક ફળ પામે છે.
Verse 39
तथा जन्मनि जन्मनीति ङ गृहादौ मण्डपे वाथेति ख गृहादौ मण्डपे चैवमिति ञ पुत्रार्थराज्यविजयभुक्तिमुक्त्यादीति ख , ङ च चतुर्हस्तं चाष्टहस्तं कुण्डन्द्वादश च द्विजाः पञ्चविंशं षोडशं वा पटे द्वारे चतुष्टयं
આ રીતે જન્મે જન્મે (આ નિયમો) લાગુ પડે છે; ગૃહમાં અને મંડપમાં પણ—એવું કહેવાયું છે। પુત્રપ્રાપ્તિ, રાજ્ય, વિજય, ભોગ અને મોક્ષ વગેરે હેતુઓ માટે પણ એ જ વિધાન છે। હે દ્વિજોઃ કુંડ ચાર હસ્તનું અથવા આઠ હસ્તનું હોવું જોઈએ; અને પટ (પરદો) તથા દ્વારના માપ ચાર-ચારના સમૂહમાં, યોગ્યતા મુજબ બાર, સોળ અથવા પચ્ચીસ (એકમ) જણાવ્યા છે।
Verse 40
कोटिहोमी सर्वकामी विष्णुलोकं स गच्छति होमस्तु ग्रहमन्त्रैर् वा गायत्र्या वैष्णवैर् अपि
કોટિ-હોમ કરનાર, સર્વકામસિદ્ધ બની, વિષ્ણુલોકને જાય છે. આ હોમ ગ્રહમંત્રોથી, અથવા ગાયત્રીથી, કે વૈષ્ણવ મંત્રોથી પણ કરી શકાય છે.
Verse 41
जातवेदोमुखैः शैवैः वैदिकैः प्रथितैर् अपि तिलैर् यवैर् घृतैर् अश्वमेधफलादिभाक्
જાતવેદ વગેરે દ્વારા પ્રખ્યાત શૈવ અને વૈદિક મંત્રો સાથે તલ, જવ અને ઘીથી આહુતિ આપવી જોઈએ; તેથી તે અશ્વમેધ વગેરે મહાયજ્ઞોના ફળનો અધિકારી બને છે.
Verse 42
विद्वेषणाभिचारेषु त्रिकोणं कुण्डमिष्यते समिधो वामहस्तेन श्येनास्थ्यनलसंयुताः
વિદ્વેષણ તથા અભિચાર કર્મોમાં ત્રિકોણ કુંડ નિર્ધારિત છે. સમિધાઓ ડાબા હાથે લઈને શ્યેન (બાજ)ની અસ્થિ વગેરે અને અગ્નિ સાથે પ્રયોગ કરવો.
Verse 43
रक्तभूषैर् मुक्तकेशैर् ध्यायद्भिरशिवं रिपोः दुर्मित्रियास्तस्मै सन्तु यो द्वेष्टि हुं फडिति च
લાલ આભૂષણો ધારણ કરીને, વાળ ખુલ્લા રાખીને, શત્રુના અશિવનું ધ્યાન કરતાં જે દ્વેષીઓ ‘હું’ અને ‘ફટ્’ ઉચ્ચારે—તે શત્રુ માટે દુષ્ટ મિત્ર બની રહે।
Verse 44
छिन्द्यात् क्षुरेण प्रतिमां पिष्टरूपं रिपुं हनेत् यजेदेकं पीडकं वा यः स कृत्वा दिवं व्रजेत्
ક્ષુરથી પ્રતિમાને કાપવી; તેથી પિષ્ટરૂપે ઘડાયેલો શત્રુ નાશ પામે છે. જે એકલ લક્ષ્ય-યજ્ઞ અથવા ‘પીડક’ (પીડન) યજ્ઞ કરે, તે એમ કરીને સ્વર્ગ પામે છે.
Frequently Asked Questions
It emphasizes calibrated homa-scales (ayuta, lakṣa, koṭi), precise navagraha placement within a ritual maṇḍala, fixed counts like 108 oblations and 108 kumbhas, kuṇḍa measurements for different homa magnitudes, and role-allocation (including increased ṛtvij counts for larger rites).
It frames ritual mastery as dharmic discipline: planetary pacification and victory-oriented rites are bound to mantra, purity, and generosity (dakṣiṇā/dāna), thereby converting worldly aims (bhukti) into ethically regulated action that supports protection, order, and ultimately auspicious destiny and higher spiritual attainment (including Vaiṣṇava-oriented outcomes such as Viṣṇuloka).
The abhiṣeka invokes Brahmā–Viṣṇu–Maheśvara, the four Vyūhas (Vāsudeva, Saṅkarṣaṇa, Pradyumna, Aniruddha), dikpālas and major deities (e.g., Indra, Agni, Yama, Varuṇa, Vāyu, Kubera, Śiva), protective qualities (kīrti, lakṣmī, dhṛti, medhā, puṣṭi, śraddhā, kriyā, mati), mother-powers, and the navagrahas including Rāhu and Ketu.