Adhyaya 15

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये महाभारतवर्णनं नाम चतुर्दशो ऽध्यायः अथ पञ्चदशो ऽध्यायः पाण्डवचरितवर्णनम् अग्निर् उवाच युधिष्ठिरे तु राज्यस्थे आश्रमादाश्रमान्तरम् धृतराष्ट्रो वनमगाद् गान्धारी च पृथा द्विज

આ રીતે આદિમહાપુરાણ આગ્નેયપુરાણમાં ‘મહાભારતવર્ણન’ નામનો ચૌદમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો. હવે પંદરમો અધ્યાય ‘પાંડવચરિતવર્ણન’ આરંભે છે. અગ્નિ બોલ્યા—હે દ્વિજ! યુધિષ્ઠિર રાજ્યમાં સ્થિર થયા પછી ધૃતરાષ્ટ્ર ગાંધારી અને પૃથા સાથે એક આશ્રમથી બીજા આશ્રમમાં જતા જતા વનમાં ગયા।

Verse 2

विदुरस्त्वग्निना दग्धो वनजेन दिवङ्गतः एवं विष्णुर्भुवो भारमहरद्दानवादिकम्

વિદુર અગ્નિથી દગ્ધ થઈ, વનજ (લાકડાં)થી પ્રાપ્ત પુણ્ય વડે સ્વર્ગે ગયો. આ રીતે વિષ્ણુએ દાનવ આદિરૂપે ધરતીનો ભાર દૂર કર્યો।

Verse 3

धर्मायाधर्मनाशाय निमित्तीकृत्य पाण्डवान् स विप्रशापव्याजेन मुषलेनाहरत् कुलम्

ધર્મ માટે અને અધર્મના નાશ માટે તેણે પાંડવોને નિમિત્ત બનાવ્યા; અને બ્રાહ્મણના શાપના બહાને મુષલ દ્વારા તે કુળનો નાશ કર્યો।

Verse 4

यादवानां भारकरं वज्रं राज्येभ्यषेचयत् देवदेशात् प्रभासे स देहं त्यक्त्वा स्वयं हरिः

હરિએ સ્વયં રાજ્યોમાં ભારવહન કરનાર ‘વજ્ર’ પ્રગટ કરાવ્યો અને દેવદેશ પ્રભાસે દેહ ત્યાગ્યો।

Verse 5

इन्द्रलोके ब्रह्मलोके पूज्यते स्वर्गवासिभिः बलभद्रोनन्तमूर्तिः पातालस्वर्गमीयिवान्

ઇન્દ્રલોક અને બ્રહ્મલોકમાં સ્વર્ગવાસીઓ અનંતમૂર્તિ બલભદ્રની પૂજા કરે છે; પાતાળમાંથી પસાર થઈ તેઓ સ્વર્ગલોકને પણ પહોંચ્યા।

Verse 6

अविनाशी हरिर्देवो ध्यानिभिर्ध्येय एव सः विना तं द्वारकास्थानं प्लावयामास सागरः

અવિનાશી દેવ હરિ જ ધ્યાનીઓના ધ્યેય છે; સાગરે બધું જ ડૂબાવ્યું, પરંતુ દ્વારકાનું પવિત્ર સ્થાન અસ્પર્શિત રહ્યું।

Verse 7

संस्कृत्य यादवान् पार्थो दत्तोदकधनादिकः स्त्रियोष्टावक्रशापेन भार्या विष्णोश् च याः स्थिताः

યાદવોના વિધિપૂર્વક સંસ્કાર કરીને પાર્થએ જલતર્પણ તથા ધનાદિ દાન આપ્યાં; જે સ્ત્રીઓ રહી—વિષ્ણુની પત્નીઓ—તે અષ્ટાવક્રના શાપને કારણે (એવી) હતી।

Verse 8

पुनस्तच्छापतो नीता गोपालैर् लगुडायुधैः अर्जुनं हि तिरस्कृत्य पार्थः शोकञ्चकार ह

પછી ફરી તે શાપના કારણે લાકડી-આયુધ ધરાવતાં ગોપાલોએ તેને અપમાનિત સ્થિતિમાં નીત કર્યો; અર્જુન તિરસ્કૃત થયો અને પાર્થ શોકમાં પડ્યો।

Verse 9

व्यासेनाश्वासितो मेने बलं मे कृष्णसन्निधौ मौषलेनेति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः स्वर्गमाप्नुयादिति ख, ग, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः हस्तिनापुरमागत्य पार्थः सर्वं न्यवेदयत्

વ્યાસે આશ્વાસન આપતાં પાર્થે પોતાનું બળ શ્રીકૃષ્ણના સાન્નિધ્યમાં જ છે એમ માન્યું. પછી હસ્તિનાપુર આવી તેણે સર્વ વાતો યથાવત્ નિવેદન કરી.

Verse 10

युधिष्ठिराय स भ्रात्रे पालकाय नृणान्तदा तद्धनुस्तानि चास्त्राणि स रथस्ते च वाजिनः

ત્યારે મનુષ્યોના પાલક એવા ભાઈ યુધિષ્ઠિર માટે તે ધનુષ્ય, તે અસ્ત્રો, તે રથ અને તે ઘોડાઓ અર્પિત થયા.

Verse 11

विना कृष्णेन तन्नष्टं दानञ्चाश्रोत्रिये यथा तच् छ्रुत्वा धर्मराजस्तु राज्ये स्थाप्य परीक्षितम्

“કૃષ્ણ વિના તે નષ્ટ થઈ જાય—જેમ અશ્રોત્રીયને આપેલું દાન વ્યર્થ થાય.” આ સાંભળી ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરે પરિક્ષિતને રાજ્યમાં સ્થાપિત કર્યો.

Verse 12

प्रस्थानं प्रस्थितो धीमान् द्रौपद्या भ्रातृभिः सह संसारानित्यतां ज्ञात्वा जपन्नष्टशतं हरेः

મહાપ્રસ્થાન માટે નીકળેલા તે ધીમાન, દ્રૌપદી અને ભાઈઓ સાથે; સંસારની અનિત્યતા જાણી હરિના અષ્ટશત નામોનો જપ કરતો રહ્યો.

Verse 13

महापथे तु पतिता द्रौपदी सहदेवकः नकुलः फाल्गुनो भीमो राजा शोकपरायणः

મહામાર્ગ પર દ્રૌપદી પડી; પછી સહદેવ, નકુલ, ફાલ્ગુન (અર્જુન) અને ભીમ પણ પડી ગયા. રાજા યુધિષ્ઠિર શોકમાં સંપૂર્ણ રીતે લીન થયો.

Verse 14

इन्द्रानीतरथारूढः सानुजः स्वर्गमाप्तवान् दृष्ट्वा दुर्योधनादींश् च वासुदेवं च हर्षितः एतत्ते भारतं प्रोक्तं यः पठेत्स दिवं व्रजेत्

ઇન્દ્ર દ્વારા લાવવામાં આવેલા રથ પર આરુઢ થઈ તે પોતાના અનુજ સાથે સ્વર્ગને પ્રાપ્ત થયો. દુર્યોધન આદિ અને વાસુદેવને જોઈ તે હર્ષિત થયો. આ ભારત તને કહેલું છે; જે તેનો પાઠ કરે તે દિવ્ય લોકને જાય છે.