Adhyaya 35

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये अग्निकार्यकथनं नाम चतुर्त्रिंशो ऽध्यायः अथ पञ्चत्रिंशो ऽध्यायः पवित्राधिवासनादिविधिः अग्निर् उवाच सम्पाताहुतिनासिच्य पवित्राण्यधिवासयेत् नृसिंहमन्त्रजप्तानि गुप्तान्यस्त्रेण तानि तु

આ રીતે આદિમહાપુરાણ આગ્નેયમાં ‘અગ્નિકાર્યકથન’ નામનો ચોત્રીસમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો. હવે પાંત્રીસમો અધ્યાય—‘પવિત્રાધિવાસનાદિ વિધિ’. અગ્નિ બોલ્યા—સમ્પાદ આહુતિથી છાંટીને પવિત્રોનું અધિવાસન કરવું; તેમના ઉપર નૃસિંહમંત્ર જપ કરીને પછી અસ્ત્રમંત્રથી તેમની રક્ષા તથા ગોપન કરવું.

Verse 2

वस्त्रसंवेष्टितान्येव पात्रस्थान्यभिमन्त्रयेत् विल्वाद्यद्भिः प्रोक्षितानि मन्त्रेण चैकधा द्विधा

વસ્ત્રથી લપેટેલા અને પોતાના સ્થાનમાં રાખેલા પાત્રોને મંત્રથી અભિમંત્રિત કરવાં; અને બિલ્વ વગેરે પવિત્ર દ્રવ્યોવાળા જળથી પ્રોક્ષણ કરીને, એ જ મંત્રથી એક વાર કે બે વાર ફરી સિદ્ધ કરવાં.

Verse 3

कुम्भपार्श्वे तु संस्थाप्य रक्षां विज्ञाप्य देशिकः दन्तकाष्ठञ्चामरकं पूर्वे सङ्कर्षणेन तु

કુંભની બાજુમાં રક્ષા-વિધાન સ્થાપી દેશિક (આચાર્ય) તે રક્ષાનું વિધિવત્ વિજ્ઞાપન/આહ્વાન કરે; અને પૂર્વ દિશામાં દંતકાષ્ઠ તથા ચામરને સંકર્ષણ સાથે સંબંધિત કરીને સ્થાપે.

Verse 4

प्रद्युम्नेन भस्मतिलान् दक्षे गोमयमृत्तिकां स्वस्तिमुद्रयेति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः पञ्चवक्त्रंश्चेति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः सङ्घाताहुतिनासिच्येति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः मन्त्राणां चैकधा द्विधेति ख, चिहिनितपुस्तकपाठः वारुणेन चानिरुद्धेन सौम्ये नारायणेन च

પ્રદ્યુમ્ન-રૂપ/મંત્રથી ભસ્મમાં તલ મિશ્રિત કરીને (લેપ) કરવો; જમણી બાજુ ગોમય અને મૃત્તિકાનો લેપ કરીને સ્વસ્તિ-મુદ્રાથી તેને મુદ્રિત કરવું. વારુણ તથા અનિરુદ્ધ (મંત્ર)થી, અને સૌમ્ય કર્મમાં નારાયણ (મંત્ર)થી પણ—મંત્રોનો પ્રયોગ વિધાન અનુસાર એક જ સમૂહરૂપે અથવા બે ભાગમાં કરવો.

Verse 5

दर्भोदकञ्चाथ हृदा अग्नौ कुङ्कुमरोचनं ऐशान्यां शिरसा धूपं शिखया नैरृतेप्यथ

પછી હૃદા (હૃદય) મંત્રથી દર્ભ-જળ સ્થાપવું; અગ્નિમાં કુંકુમ અને રોચન અર્પણ/સ્થાપવું. ઈશાન ખૂણે શિરસ્ મંત્રથી ધૂપ મૂકવો; અને નૈઋત્ય દિશામાં શિખા મંત્રથી પણ તેમ જ કરવું.

Verse 6

मूलपुष्पाणि दिव्यानि कवचेनाथ वायवे चन्दनाम्ब्वक्षतदधिदूर्वाश् च पुटिकास्थिताः

દિવ્ય મૂળપુષ્પોને કવચ સાથે એકત્ર રાખવા; તેમજ વાયુદેવ માટે ચંદન, જળ, અક્ષત, દહીં અને દુર્વા ઘાસને નાની પુટિકામાં ક્રમથી ગોઠવી રાખવા।

Verse 7

गृहं त्रिसूत्रेणावेष्ट्य पुनः सिद्धार्थकान् क्षिपेत् दद्यात्पूजाक्रमेणाथ स्वैः स्वैर् गन्धपवित्रकं

ઘરને ત્રિસૂત્રથી વળી ફરી સિદ્ધાર્થક (સફેદ રાઈ) છાંટવી; ત્યારબાદ પૂજાક્રમ મુજબ, પોતપોતાના વિધાન પ્રમાણે સુગંધ દ્રવ્યો અને પવિત્રક (શુદ્ધિકારક પદાર્થ) અર્પણ કરવું।

Verse 8

मन्त्रैर् वै द्वारपादिभ्यो विष्णुकुम्भे त्वनेन च विष्णुतेजोभवं रम्यं सर्वपातकनाशनं

દ્વાર (અને તેના રક્ષકો) માટે મંત્રોથી અર્પણ કરીને, તેમજ આ જ વિધિથી વિષ્ણુકુંભમાં પણ, વિષ્ણુના તેજમાંથી ઉત્પન્ન રમ્ય પ્રકાશ પ્રગટ થાય છે, જે સર્વ પાપોનો નાશ કરે છે।

Verse 9

सर्वकामप्रदं देवं तवाङ्गे धारयाम्यहं सम्पूज्य धूपदीपाद्यैर् व्रजेद्द्वारसमीपतः

“સર્વ કામનાઓ આપનાર દેવને હું તારા અંગ પર ધારણ કરું છું।” એમ કહી ધૂપ-દીપ વગેરે દ્વારા વિધિવત પૂજા કરીને, પછી દ્વારની નજીક જવું।

Verse 10

गन्धपुष्पाक्षतोपेतं पवित्रञ्चाखिलेर्पयेत् पवित्रं वैष्णवं तेजो महापातकनाशनं

સુગંધ, પુષ્પ અને અક્ષત સાથે પવિત્રને સંપૂર્ણ રીતે અર્પણ કરવું. આ વૈષ્ણવ પવિત્ર તેજોમય શક્તિ છે, જે મહાપાતકોનો પણ નાશ કરે છે।

Verse 11

धर्मकामार्थसिद्ध्यर्थं स्वकेङ्गे धारयाम्यहं आसने परिवारादौ गुरौ दद्यात् पवित्रकं

ધર્મ, કામ અને અર્થની સિદ્ધિ માટે હું આ પવિત્રકને પોતાના દેહ પર ધારણ કરું છું. આરંભે ગુરુને પવિત્રક અર્પણ કરી, પછી આસન તથા પરિવાર-દેવતાઓને આપવું જોઈએ.

Verse 12

गन्धादिभिः समभ्यर्च्य गन्धपुष्पाक्षतादिमत् विष्णुतेजोभवेत्यादिमूलेन हरयेर्पयेत्

ગંધ વગેરે દ્વારા વિધિપૂર્વક અર્ચન કરીને—સુગંધ, પુષ્પ, અક્ષત વગેરે સહીત—“વિષ્ણુતેજોભવેત્…”થી આરંભતા મૂળમંત્ર વડે તે ભગવાન હરિને સમર્પિત કરવું જોઈએ.

Verse 13

वह्निस्थाय ततो दत्वा देवं सम्प्रार्थयेत्ततः क्षीरोदधिमहानागशय्यावस्थितविग्रहः

પછી પવિત્ર અગ્નિ પાસે સ્થિત રહી અર્પણ/દાન કરીને, ત્યારબાદ તે દેવને પ્રાર્થના કરવી—જેનુ વિગ્રહ ક્ષીરસાગરમાં મહાનાગશય્યા પર સ્થિત છે.

Verse 14

प्रातस्त्वां पूजयिष्यामि सन्निधौ भव केशव इन्द्रादिभस्ततो दत्वा विष्णुपार्षदके बलिं

પ્રાતઃ હું તમારી પૂજા કરીશ; હે કેશવ, અહીં સન્નિધિમાં વિરાજો. ત્યારબાદ ઇન્દ્ર આદિ દેવોને બલી આપી, વિષ્ણુના પાર্ষદોને પણ બલી અર્પણ કરવી જોઈએ.

Verse 15

ततो देवाग्रतः कुम्भं वासोयुगसमन्वितं रोचनाचन्द्रकाश्मीरगन्धाद्युदकसंयुतं

ત્યારબાદ દેવતાના સમક્ષ વસ્ત્રયુગલથી યુક્ત કુંભ સ્થાપિત કરવો, જેમાં રોચના, કપૂર, કેસર તથા અન્ય સુગંધ દ્રવ્યો મિશ્રિત જળ ભરેલું હોય.

Verse 16

गन्धपुष्पादिनाभूष्य मूलमन्त्रेण पूजयेत् पवित्रं पार्श्वतो नयेदिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः मण्डपाद्वहिरागत्य विलिप्ते मण्डलत्रये

ગંધ, પુષ્પ વગેરે વડે અલંકૃત કરીને મૂળમંત્રથી પૂજા કરવી. ‘પવિત્ર’ (કુશ-વલય) બાજુમાં રાખવું—આવો ઙ-ચિહ્નિત પાઠ કેટલીક ટીકાયુક્ત પાંડુલિપિઓમાં મળે છે. પછી મંડપમાંથી બહાર આવી, ત્રણેય મંડળો તાજા લેપિત થયા હોય ત્યારે આગળની ક્રિયા કરવી.

Verse 17

पञ्चगव्यञ्चरुन्दन्तकाष्ठञ्चैव क्रमाद्भवेत् पुराणश्रवणं स्तोत्रं पठन् जागरणं निशि

ક્રમ મુજબ પંચગવ્ય, ચરુ-આહુતિ અને દંતકાષ્ઠનો ઉપયોગ કરવો. રાત્રે જાગરણ કરવું—પુરાણ-શ્રવણ કરતાં અને સ્તોત્રપાઠ કરતાં.

Verse 18

परप्रेषकबालानां स्त्रीणां भोगभुजां तथा सद्योधिवासनं कुर्याद्विना गन्धपवित्रकं

બીજાઓ દ્વારા મોકલાયેલા બાળકો, સ્ત્રીઓ તથા ભોગમાં રત લોકો માટે તાત્કાલિક અધિવાસન (સુગંધન/દુર્ગંધ-નિવારણ) કરી શકાય; પરંતુ ‘ગંધપવિત્રક’ વિના નહીં.