Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 4

हस्ते कृत्वा हेमपात्रं हविःपूर्णमनुत्तमम् । तस्मिन्हविषि संकीर्णं वैष्णवं तेज उत्तमम् । चतुर्विधं विभज्यैव पत्नीभ्यो दत्तवान्नृपः

haste kṛtvā hemapātraṃ haviḥpūrṇamanuttamam | tasminhaviṣi saṃkīrṇaṃ vaiṣṇavaṃ teja uttamam | caturvidhaṃ vibhajyaiva patnībhyo dattavānnṛpaḥ

Le roi prit en sa main un vase d’or rempli de l’oblation sacrificielle sans égale ; en cette offrande se mêlait la suprême splendeur vaiṣṇava. Il la partagea en quatre parts et la donna à ses reines.

हस्तेin (his) hand
हस्ते:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; अधिकरण
कृत्वाhaving made/placed
कृत्वा:
Kriya (Gerundial/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव-क्रियाविशेषण (gerund); पूर्वकालिक क्रिया
हेम-पात्रम्a golden vessel
हेम-पात्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootहेम (प्रातिपदिक) + पात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म
हविः-पूर्णम्filled with oblation
हविः-पूर्णम्:
Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootहविस् (प्रातिपदिक) + पूर्ण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; पात्रम् विशेषयति
अनुत्तमम्unsurpassed, excellent
अनुत्तमम्:
Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
तस्मिन्in that (vessel/oblation)
तस्मिन्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; अधिकरण
हविषिin the oblation
हविषि:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; अधिकरण
संकीर्णम्mixed, intermingled
संकीर्णम्:
Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्+कॄ (धातु) → संकीर्ण (कृदन्त, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्यय (past passive participle)
वैष्णवम्Viṣṇu-related, Vaiṣṇava
वैष्णवम्:
Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootवैष्णव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तेजः विशेषयति
तेजःradiance, energy
तेजः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (वाक्ये) कर्म/वस्तु
उत्तमम्excellent
उत्तमम्:
Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
चतुर्विधम्fourfold
चतुर्विधम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootचतुर् (संख्या-प्रातिपदिक) + विध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म-विशेषण
विभज्यhaving divided
विभज्य:
Kriya (Gerundial/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootवि+भज् (धातु)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund); पूर्वकालिक क्रिया
एवindeed, just
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक/अवधारण (emphatic particle)
पत्नीभ्यःto the wives
पत्नीभ्यः:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootपत्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), बहुवचन
दत्तवान्gave
दत्तवान्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु) → दत्तवत् (कृदन्त, क्तवत्)
Formक्तवत्-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; परोक्षभूतार्थे/भूतकर्म (periphrastic perfect sense)
नृपःthe king
नृपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्ता

Agastya (continuing narration)

Tirtha: Kṣīrodaka

Type: kund

Scene: A radiant golden vessel brimming with sanctified havis is held aloft; within it a visible aura of Vaiṣṇava tejas shimmers. Daśaratha divides it into four portions and offers it to his queens, who receive it with reverence.

D
Daśaratha
V
Vaiṣṇava tejas
Q
Queens of Daśaratha

FAQs

Divine grace is conveyed through sanctified offerings; sharing rightly within dharmic household order bears auspicious fruit.

Implicitly the Kṣīrodaka-associated Ayodhyā locale where the Putreṣṭi episode is anchored.

Handling the consecrated havis and its proper division/distribution as part of the yajña’s ordained sequence.