Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 53

तथापि सर्वदा भाव्यं नित्यं देव त्वया विभो । अस्मद्रक्षार्थमत्रैव विजितेन्द्रियवर्त्मना

tathāpi sarvadā bhāvyaṃ nityaṃ deva tvayā vibho | asmadrakṣārthamatraiva vijitendriyavartmanā

« Pourtant, ô Seigneur tout-puissant, daigne demeurer ici à jamais pour notre protection, en suivant la voie de la maîtrise des sens. »

तथाthus
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) — ‘तथा/so, thus’
अपिeven/also/however
अपि:
Sambandha/Emphasis (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle) — ‘also, even, however’
सर्वदाalways
सर्वदा:
Kāla-adhikaraṇa (Temporal adverb/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वदा (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक क्रियाविशेषण) — ‘always’
भाव्यम्should be (done)/must be
भाव्यम्:
Vidheyabhāva (Obligatory predicate/विधेय)
TypeVerb
Rootभू (धातु) → भाव्य (कृदन्त, भाव्यत्)
Formकृदन्त (भाव्यत्/gerundive, विधिलिङ्गार्थ) — नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘should be/ought to be done’ (impersonal obligation)
नित्यम्constantly
नित्यम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् प्रयोगः — ‘constantly’
देवO god
देव:
Sambodhana (Vocative address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
त्वयाby you
त्वया:
Kartṛ (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/सर्वनाम, तृतीया (3rd/करण), एकवचन — ‘by you’
विभोO all-pervading one
विभो:
Sambodhana (Vocative address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
अस्मद्-रक्षा-अर्थम्for our protection
अस्मद्-रक्षा-अर्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + रक्षा (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (षष्ठी-तत्पुरुषः): अस्मदः रक्षा = ‘our protection’; तस्य अर्थम् — नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; प्रयोजनवाचक — ‘for the sake of’
अत्रhere
अत्र:
Deśa-adhikaraṇa (Locative adverb/देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय (देशवाचक) — ‘here’
एवindeed/only
एव:
Avadhāraṇa (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle) — ‘indeed/only’
विजित-इन्द्रिय-वर्त्मनाby the path of conquered senses
विजित-इन्द्रिय-वर्त्मना:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootविजित (√जि धातु, क्त कृदन्त) + इन्द्रिय (प्रातिपदिक) + वर्त्मन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (कर्मधारय/षष्ठी-तत्पुरुषभावः): ‘विजितानि इन्द्रियाणि यस्य वर्त्म’ = ‘path of conquered senses’; नपुंसकलिङ्ग? (वर्त्मन् नपुंसक), तृतीया (3rd/करण), एकवचन — ‘by/through the path…’

Devas

Tirtha: Ayodhyā-kṣetra

Type: kshetra

Scene: Devas petition the Lord to remain there always for their protection; the Lord is depicted as steady, luminous, embodying self-mastery and guardianship over the kṣetra.

D
Devas
V
Vibhu (Hari/Viṣṇu)
A
Ayodhyā (here/atra)

FAQs

Protection and order in the world are linked to the Lord’s sustaining presence and to the dharmic ideal of self-control.

Ayodhyā is implied by “here itself (atraiva)” as the place where the devas request the Lord to remain for protection.

No direct ritual is prescribed; the verse upholds indriya-nigraha (sense-control) as a spiritual discipline.