Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 57

दुर्वाससं मुनिवरं प्रस्थाप्य स्वयमादरात् । सत्यभंगभयाद्वीरो लक्ष्मणं त्यक्तवांस्तदा

durvāsasaṃ munivaraṃ prasthāpya svayamādarāt | satyabhaṃgabhayādvīro lakṣmaṇaṃ tyaktavāṃstadā

Après avoir reconduit de ses propres mains, avec respect, le grand sage Durvāsā, le vaillant Rāma—craignant de rompre la vérité de sa parole—abandonna alors Lakṣmaṇa.

दुर्वाससम्Durvāsas
दुर्वाससम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदुर्वासस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
मुनिवरम्the excellent sage
मुनिवरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुनि + वर (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (वरः मुनिः), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समानाधिकरण (to दुर्वाससम्)
प्रस्थाप्यhaving sent off
प्रस्थाप्य:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootप्र+स्था (धातु) (causative/णिजन्त) + ल्यप्
Formणिजन्त-ल्यपन्त-अव्यय (causative gerund)
स्वयम्himself
स्वयम्:
Kriya-vishesana (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb; 'personally')
आदरात्out of respect
आदरात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootआदर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन
सत्यभङ्गभयात्from fear of breaking (his) promise
सत्यभङ्गभयात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootसत्य + भङ्ग + भय (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (सत्यस्य भङ्गः; तस्मात् भयम्), समासान्त-समाहार; नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन
वीरःthe hero
वीरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समानाधिकरण (to implied रामः)
लक्ष्मणम्Lakṣmaṇa
लक्ष्मणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
त्यक्तवान्abandoned/gave up
त्यक्तवान्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु) + क्तवत् (कृदन्त)
Formक्तवत्-प्रत्ययान्त (perfect participle used finitely), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; परोक्षभूतार्थे (has abandoned)
तदाthen
तदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक/adverb of time)

Agastya

Tirtha: Ayodhyā-kṣetra (context leading to Sarayū-tīra)

Type: kshetra

Scene: Rāma respectfully escorts Durvāsā out, solemn and resolute; Lakṣmaṇa stands nearby, accepting the consequence of the king’s vow, atmosphere heavy with impending separation.

D
Durvāsā
R
Rāma
L
Lakṣmaṇa

FAQs

Dharma can demand painful sacrifices; steadfastness to truth is portrayed as paramount even at personal cost.

Ayodhyā, as the dharmic epicenter where vows, truth, and royal duty are tested.

No ritual is prescribed; the emphasis is on satya-vrata (keeping one’s word) as dharma.