Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 98

अतो यवाधिकं प्रोक्तं तीर्थं देवैः सवासवैः । इंद्रेण कुर्वता देवं समागत्य भवाग्रतः

ato yavādhikaṃ proktaṃ tīrthaṃ devaiḥ savāsavaiḥ | iṃdreṇa kurvatā devaṃ samāgatya bhavāgrataḥ

C’est pourquoi les dieux, avec Vāsava (Indra), déclarèrent que ce tīrtha se nommait « Yavādhika ». Quand Indra façonnait/établissait la divinité, ils s’assemblèrent devant Bhava (Śiva).

अतःtherefore, hence
अतः:
Sambandha (सम्बन्ध/Logical connector)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थक/तस्मात्-अर्थे (therefore/from this)
यव-अधिकम्greater by (a measure of) a barley-corn
यव-अधिकम्:
Visheshana (विशेषण; to तीर्थम्)
TypeAdjective
Rootयव (प्रातिपदिक) + अधिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (यवेन अधिकम् = more by a barley-corn measure)
प्रोक्तम्is said/declared
प्रोक्तम्:
Kriya (क्रिया; passive predicate)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त; क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तीर्थम्the sacred ford
तीर्थम्:
Karta (कर्ता; in passive construction)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
देवैःby the gods
देवैः:
Karana (करण/Agent-instrument in passive)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural)
स-वासवैःtogether with the Vasus/with Vāsava(s)
स-वासवैः:
Sahakari (सहकारी/Accompaniment)
TypeNoun
Rootस (अव्यय/उपपद) + वासव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; अव्ययीभाव (वासवैः सह)
इन्द्रेणby Indra
इन्द्रेण:
Karana (करण/Agent-instrument)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
कुर्वताwhile doing, as he was making
कुर्वता:
Karana (करण; attendant action)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कुर्वत् (कृदन्त; शतृ)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त; पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
देवम्the deity (god)
देवम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
समागत्यhaving come
समागत्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) → समा-√गम् → समागत्य (कृदन्त; ल्यप्/त्वा)
Formल्यप्/त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund): having come/arrived
भव-अग्रतःin front of Bhava (Śiva)
भव-अग्रतः:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootभव (प्रातिपदिक) + अग्रतस् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय; अव्ययीभाव (भवस्य अग्रतः = in front of Bhava)

Narrator (contextual Purāṇic narrator)

Tirtha: Yavādhika-tīrtha (at Vastrāpatha)

Type: kshetra

Listener: null

Scene: Indra, surrounded by devas, stands before Bhava’s shrine while the assembly proclaims the tīrtha ‘Yavādhika’; ritual implements and a newly established deity are present.

D
Devas (gods)
V
Vāsava/Indra
B
Bhava (Śiva)
Y
Yavādhika tīrtha

FAQs

A tīrtha’s greatness is affirmed by divine consensus; consecrations performed in Śiva’s presence become especially authoritative and meritorious.

The tīrtha named Yavādhika within the Vastrāpatha māhātmya cycle.

Establishing/creating the deity (devakaraṇa/pratiṣṭhā context) in the presence of Śiva (Bhava).