Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 103

सारस्वत उवाच । संप्राप्य मानुषं जन्म ज्ञात्वा देवं महेश्वरम् । शिवरात्रिः सदा कार्या भुक्तिमुक्तिप्रदायिनी

sārasvata uvāca | saṃprāpya mānuṣaṃ janma jñātvā devaṃ maheśvaram | śivarātriḥ sadā kāryā bhuktimuktipradāyinī

Sārasvata dit : Ayant obtenu la naissance humaine et reconnu le Seigneur Maheśvara, on doit toujours observer Śivarātri, car elle accorde à la fois les jouissances du monde et la délivrance.

सारस्वतःSārasvata (the sage)
सारस्वतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसारस्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
संप्राप्यhaving attained
संप्राप्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootसम् + प्र + आप् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यबन्त-अव्यय (absolutive/gerund), उपसर्ग: सम्, प्र
मानुषम्human
मानुषम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमानुष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
जन्मbirth
जन्म:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
ज्ञात्वाhaving known/recognized
ज्ञात्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootज्ञा (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
देवम्the god
देवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
महेश्वरम्Mahēśvara (the Great Lord)
महेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहा + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मधारय (महान् ईश्वरः)
शिवरात्रिःŚivarātri
शिवरात्रिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशिवरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
सदाalways
सदा:
Kala-adhikarana (Time adjunct/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formनित्यत्ववाचक-अव्यय (adverb of frequency)
कार्याshould be observed/done
कार्या:
Kriya (Obligation predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + यत् (कृदन्त)
Formभाव्य/विधेय-विशेषण (gerundive), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; (शिवरात्रिः) इति कर्तृपदेन सह
भुक्तिमुक्तिप्रदायिनीbestowing enjoyment and liberation
भुक्तिमुक्तिप्रदायिनी:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभुक्ति + मुक्ति + प्रदायिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समाहार/द्वन्द्व-पूर्वपद (भुक्ति-मुक्ति) + तत्पुरुष (प्रदायिनी)

Sārasvata

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Rājā

Scene: Sārasvata teaches: a luminous Śiva-liṅga or Maheśvara icon appears symbolically behind him as he speaks of recognizing the deity; the king listens, transformed by the teaching of bhukti-mukti.

S
Sārasvata
M
Maheśvara
Ś
Śivarātri

FAQs

Human life becomes meaningful when directed to Maheśvara; Śivarātri is praised as a vow that grants both prosperity and liberation.

The instruction belongs to Vastrāpathakṣetra Māhātmya within Prabhāsa Khaṇḍa, framing the vow in a sacred-geographical context.

The prescription is regular observance of Śivarātri as a continuing vrata.