Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 62

Devanagari script

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखंडे कटेश्वरगंगेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विषष्टितमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe tṛtīye'rbudakhaṃḍe kaṭeśvaragaṃgeśvaramāhātmyavarṇanaṃnāma dviṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ

Translation

Ainsi s’achève le soixante-deuxième chapitre, intitulé « Description de la grandeur de Kaṭeśvara et de Gaṅgeśvara », dans la troisième section, l’Arbuda Khaṇḍa, au sein de la septième, le Prabhāsa Khaṇḍa, du Śrī Skanda Mahāpurāṇa, selon la recension de quatre-vingt-un mille śloka.

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: iti (अव्यय)
• Form: अव्यय (उक्तिसमाप्तिसूचक/quotative particle)

• श्री-स्कांदे: in the venerable Skanda (Purāṇa)
• श्री-स्कांदे: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: śrī (प्रातिपदिक) + skānda (प्रातिपदिक)
• Form: समास: कर्मधारय (‘श्रीमान् स्कान्दः’); पुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन (Locative singular)

• महापुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महापुराणे: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: mahā (प्रातिपदिक) + purāṇa (प्रातिपदिक)
• Form: समास: कर्मधारय (‘महच्च तत् पुराणम्’); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन

• एकाशीतिसाहस्र्याम्: in the (collection) of eighty-one thousand (verses)
• एकाशीतिसाहस्र्याम्: Viśeṣaṇa (Qualifier of ‘संहितायाम्’/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ekāśīti (संख्या-प्रातिपदिक) + sāhasrī (प्रातिपदिक)
• Form: समास: द्विगु (एकाशीतिः सहस्राणि यस्याः) = 81,000; स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन (Locative singular)

• संहितायाम्: in the Saṃhitā
• संहितायाम्: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: saṃhitā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन (Locative singular)

• सप्तमे: in the seventh
• सप्तमे: Viśeṣaṇa (Qualifier of ‘प्रभासखण्डे’/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: saptama (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन (Locative singular; ordinal)

• प्रभास-खण्डे: in the Prabhāsa section
• प्रभास-खण्डे: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: prabhāsa (प्रातिपदिक) + khaṇḍa (प्रातिपदिक)
• Form: समास: तत्पुरुष (षष्ठी): प्रभासस्य खण्डः; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन

• तृतीये: in the third
• तृतीये: Viśeṣaṇa (Qualifier of ‘अर्बुदखण्डे’/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: tṛtīya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन (Locative singular; ordinal)

• अर्बुद-खण्डे: in the Arbuda section
• अर्बुद-खण्डे: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: arbuda (प्रातिपदिक) + khaṇḍa (प्रातिपदिक)
• Form: समास: तत्पुरुष (षष्ठी): अर्बुदस्य खण्डः; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन

• कटेश्वर-गंगेश्वर-माहात्म्य-वर्णनम्: the description of the greatness of Kaṭeśvara and Gaṅgeśvara
• कटेश्वर-गंगेश्वर-माहात्म्य-वर्णनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: kaṭeśvara (प्रातिपदिक) + gaṃgeśvara (प्रातिपदिक) + māhātmya (प्रातिपदिक) + varṇana (प्रातिपदिक)
• Form: बहुपद-तत्पुरुष: ‘कटेश्वरगंगेश्वरयोः माहात्म्यस्य वर्णनम्’; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• नाम: named
• नाम: Sambandha (Appositive marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: nāma (अव्यय)
• Form: अव्यय (नामनिर्देशक/particle: ‘named/called’)

• द्विषष्टितमः: sixty-second
• द्विषष्टितमः: Viśeṣaṇa (Qualifier of ‘अध्यायः’/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: dviṣaṣṭitama (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Nominative singular; ordinal ‘62nd’)

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: adhyāya (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Nominative singular)

Speaker

Narratorial colophon (textual redaction marker)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kaṭeśvara–Gaṅgeśvara

Visual Art Cues

Scene: A scribe or reciter concludes the chapter; palm-leaf manuscript or bound folios rest near a small shrine lamp, signifying the sealing of the Kaṭeśvara–Gaṅgeśvara māhātmya.

Characters & Entities

• Skanda Purāṇa
• Prabhāsa Khaṇḍa
• Arbuda Khaṇḍa
• Kaṭeśvara
• Gaṅgeśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

This is a colophon summarizing textual structure rather than a doctrinal teaching.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kaṭeśvara and Gaṅgeśvara are explicitly named as the subject of the Māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is an editorial/structural closing statement for the chapter.