Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

ततस्तुष्टो महादेवस्तस्यर्षेः सुमहात्मनः । भित्त्वा तं पर्वतं सद्यस्तत्पुरो लिंगमुत्थितम् । तं दृष्ट्वा विस्मयाविष्टो मुनिः स्तोत्रमुदैरयत्

tatastuṣṭo mahādevastasyarṣeḥ sumahātmanaḥ | bhittvā taṃ parvataṃ sadyastatpuro liṃgamutthitam | taṃ dṛṣṭvā vismayāviṣṭo muniḥ stotramudairayat

Alors Mahādeva, satisfait de ce sage à la grande âme, fendit aussitôt la montagne, et un liṅga s’éleva devant lui. À cette vue, le muni, saisi d’émerveillement, prononça un hymne de louange.

ततःthen
ततः:
Sambandha (Sequence)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रम/अनन्तरार्थक (thereafter)
तुष्टःpleased
तुष्टः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootतुष्ट (तुष् धातु-निष्पन्न कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (महादेवस्य)
महादेवःMahadeva (Śiva)
महादेवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय-समासः (महान् देवः)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Possessor)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
ऋषेःof the sage
ऋषेः:
Sambandha (Possessor)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
सुमहात्मनःof the very great-souled (sage)
सुमहात्मनः:
Sambandha (Qualifier in genitive)
TypeAdjective
Rootसु + महात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; कर्मधारय-समासः (सु-महान् आत्मा यस्य) विशेषणम् (ऋषेः)
भित्त्वाhaving split
भित्त्वा:
Kriya (Non-finite action)
TypeVerb
Rootभिद् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययवत्; पूर्वकालिक क्रिया (having split)
तम्that
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (object)
पर्वतम्mountain
पर्वतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (object)
सद्यःimmediately
सद्यः:
Kriya-vishesana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसद्यः (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (adverb: immediately)
तत्that
तत्:
Kriya-vishesana (Deictic qualifier)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (पुरः इत्यस्य)
पुरःin front
पुरः:
Adhikarana (Spatial)
TypeIndeclinable
Rootपुरः (अव्यय)
Formअव्यय; उपसर्गार्थक/अव्यय (prepositional adverb: in front/before)
लिङ्गम्liṅga (emblem)
लिङ्गम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृ/उद्भूत-वस्तु
उत्थितम्arisen / emerged
उत्थितम्:
Karta (Subject complement)
TypeAdjective
Rootउत् + स्था (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (लिङ्गस्य)
तम्that (liṅga)
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (object)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya (Non-finite action)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययवत्; पूर्वकालिक क्रिया (having seen)
विस्मयाविष्टःovercome with astonishment
विस्मयाविष्टः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootविस्मय + आविष्ट (आ + विश् धातु-निष्पन्न कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (विस्मयेन आविष्टः) विशेषणम् (मुनिः)
मुनिःthe sage
मुनिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
स्तोत्रम्a hymn
स्तोत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्तोत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म
उदैरयत्uttered / recited
उदैरयत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootउद् + ईरय्/ईर् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Sūta (Lomaharṣaṇa)

Tirtha: Arbuda-liṅga (svayambhū at Arbuda-parvata)

Type: cave

Listener: Ṛṣis (Naimiṣāraṇya assembly implied)

Scene: A dramatic moment: Mahādeva’s unseen force cleaves the mountain; from the split rock a radiant liṅga rises. Vasiṣṭha stands with folded hands, eyes widened in wonder, beginning a stotra. Light beams illuminate the rocky cleft and surrounding forest.

M
Mahādeva (Śiva)
V
Vasiṣṭha
L
Liṅga

FAQs

When devotion ripens through tapas, Śiva responds tangibly—transforming the landscape itself into a revelation of the divine.

A sacred mountain in the Arbuda region where a Śiva-liṅga manifests, establishing the place as a powerful Śaiva tīrtha.

Stotra (hymnic praise) arises as the appropriate response to darśana of the manifested liṅga; the broader frame is tapas leading to divine manifestation.