Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 17

विदार्य वसुधां कृष्णोऽप्यधस्तात्सत्वरं गतः । स भित्त्वा सप्तपातालानधो यावत्प्रयाति च । तावत्कालाग्निरुद्रस्तु दृष्टस्तेन महात्मना

vidārya vasudhāṃ kṛṣṇo'pyadhastātsatvaraṃ gataḥ | sa bhittvā saptapātālānadho yāvatprayāti ca | tāvatkālāgnirudrastu dṛṣṭastena mahātmanā

Déchirant la terre, Kṛṣṇa (Viṣṇu) descendit promptement vers les profondeurs. Ayant percé les sept Pātālas, il alla aussi bas qu’il le pouvait; là, ce grand être d’âme vit Kālāgnirudra.

विदार्यhaving torn/split
विदार्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootवि-दॄ (धातु)
Formक्त्वा/ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय-क्रियाविशेषण (gerund); ‘विदार्य’ = having split
वसुधाम्the earth
वसुधाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवसुधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कृष्णःKṛṣṇa
कृष्णः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अपिalso, even
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपि-भाव
अधस्तात्downwards, below
अधस्तात्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअधस्तात् (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb of place)
सत्वरम्quickly
सत्वरम्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसत्वर (प्रातिपदिक/अव्यय-प्रयोग)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
गतःwent
गतः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकालिक कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
भित्त्वाhaving pierced/broken through
भित्त्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootभिद् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-क्रियाविशेषण (gerund)
सप्तपातालान्the seven netherworlds
सप्तपातालान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसप्त-पाताल (प्रातिपदिक; सप्तन् + पाताल)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; द्विगु-समास (सप्त + पातालाः)
अधःdown
अधः:
Adhikarana (Direction/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअधः (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb)
यावत्as far as, until
यावत्:
Sambandha (Limit/अवधि)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय)
Formपरिमाण/अवधि-बोधक अव्यय (until/as far as)
प्रयातिgoes, proceeds
प्रयाति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-या (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
तावत्then/so long
तावत्:
Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतावत् (अव्यय)
Formपरिमाण/समय-बोधक अव्यय (so long/then)
कालाग्निरुद्रःKālāgnirudra
कालाग्निरुद्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाल-अग्नि-रुद्र (प्रातिपदिक; काल + अग्नि + रुद्र)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (कालाग्निरिव रुद्रः / कालाग्निसम्बन्धी रुद्रः)
तुindeed, however
तु:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषणार्थक निपात (but/indeed)
दृष्टःwas seen
दृष्टः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तेनby him
तेन:
Kartr-karana (Agent in passive/कर्तृ-करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
महात्मनाby the great-souled one
महात्मना:
Kartr-karana (Agent in passive/कर्तृ-करण)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

Narrator (purāṇic narration within Arbuda Khaṇḍa)

Tirtha: Māheśvara Liṅga axis (Arbuda) revealing Kālāgnirudra

Type: kshetra

Listener: Royal interlocutor

Scene: Viṣṇu (Kṛṣṇa) tears open the earth and plunges downward, breaking through seven pātālas; at the deepest reach he beholds Kālāgnirudra—terrible, time-fire radiance, yet divine.

V
Viṣṇu (as Kṛṣṇa)
K
Kālāgnirudra
S
Saptapātāla

FAQs

Even divine power meets the boundary of cosmic mystery; Time-fire (Rudra) symbolizes the limit of descent and the awe of the Absolute.

The Arbuda-region liṅga narrative is foregrounded; the verse itself is cosmological rather than naming a bathing-ghāṭa or kuṇḍa.

None; it is a narrative of descent and revelation.