Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 40

मायामयो वृषभस्तेन वेषात्कृतो हि नागोश्वतरस्तथैव । तथा चान्यान्याप्यनेनामरेन्द्र सर्वाण्येवोल्लिखितान्यत्र विद्धि

māyāmayo vṛṣabhastena veṣātkṛto hi nāgośvatarastathaiva | tathā cānyānyāpyanenāmarendra sarvāṇyevollikhitānyatra viddhi

Par lui, sous le voile d’un déguisement, fut façonné un taureau fait de māyā ; de même un serpent et une mule. Et pareillement, ô seigneur des dieux, sache qu’ici bien d’autres choses encore ont toutes été ourdies par lui.

मायामयःmade of illusion, illusory
मायामयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमायामय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; समासः—माया+मय (तत्पुरुषः, ‘मायया निर्मितः/मयः’)
वृषभःbull
वृषभः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
तेनby him/with that
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
वेषात्from (that) disguise/appearance
वेषात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootवेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन
कृतःmade, fashioned
कृतः:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अर्थः—‘कृतः/निर्मितः’
हिindeed, for
हि:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय; बलार्थ/हेतौ
नागःelephant
नागः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अश्वतरःmule (horse-like animal)
अश्वतरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअश्वतर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तथाthus, likewise
तथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)
एवjust, indeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण-निपात (emphatic particle)
तथाin the same way
तथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (conjunction)
अन्यानिother (things)
अन्यानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), बहुवचन; ‘अन्य’ विशेषण
अपिalso, even
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय/सम्भावना-निपात
अनेनby this (one)
अनेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
अमरेन्द्रO lord of the immortals (Indra)
अमरेन्द्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootअमर + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; समासः—अमराणाम् इन्द्रः (षष्ठी-तत्पुरुष)
सर्वाणिall (things)
सर्वाणि:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
एवindeed, entirely
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण-निपात
उल्लिखितानिinscribed, marked
उल्लिखितानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootउत्+लिख् (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; अर्थः—‘उल्लिखित/उत्कीर्ण/रेखित’
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
विद्धिknow, understand
विद्धि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

Nārada

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Scene: A hidden agent fashions illusory creatures—bull, serpent, and mule—appearing real in the Himalayan Kedāra setting, while devas perceive the contrivance with alarm and wonder.

I
Indra (Amarendra)
N
Nārada

FAQs

Illusion can fabricate convincing forms; dharma calls for vigilance and right perception.

None is specified; the verse functions as narrative explanation within Kedārakhaṇḍa.

None.