Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 1

महेश्वर उवाच । प्रतिपक्षे चतुर्थ्यां तु पूजनीयो गणाधिपः । स्नात्वा शुक्लतिलैः शुद्धैः शुक्लपक्षे सदा नृभिः

maheśvara uvāca | pratipakṣe caturthyāṃ tu pūjanīyo gaṇādhipaḥ | snātvā śuklatilaiḥ śuddhaiḥ śuklapakṣe sadā nṛbhiḥ

Maheśvara dit : À la Caturthī de la quinzaine sombre, il faut vénérer Gaṇādhipa. Après s’être baigné, que les hommes vénèrent aussi toujours durant la quinzaine claire, avec du sésame blanc et pur.

महेश्वरःMaheshvara (Śiva)
महेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
प्रतिपक्षेin the dark fortnight (kṛṣṇa-pakṣa)
प्रतिपक्षे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रतिपक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
चतुर्थ्याम्on the fourth lunar day (caturthī)
चतुर्थ्याम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचतुर्थी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
तुindeed/and (emphatic)
तु:
Sambandha/Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle); विरोध/विशेषार्थक
पूजनीयःto be worshipped, worthy of worship
पूजनीयः:
Vidhaya (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootपूजनीय (कृदन्त; पूज् धातु + अनीय)
Formकृदन्त-विशेषण; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय (predicative)
गणाधिपःlord of the gaṇas (Gaṇeśa)
गणाधिपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगण + अधिप (प्रातिपदिक; समास)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (गणानाम् अधिपः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); पूर्वक्रिया
शुक्लतिलैःwith white sesame seeds
शुक्लतिलैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशुक्ल + तिल (प्रातिपदिक; समास)
Formकर्मधारय (शुक्लाः तिलाः); पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन
शुद्धैःpure
शुद्धैः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootशुद्ध (प्रातिपदिक)
Formविशेषण; पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; शुक्लतिलैः इति विशेष्यस्य विशेषणम्
शुक्लपक्षेin the bright fortnight
शुक्लपक्षे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootशुक्ल + पक्ष (प्रातिपदिक; समास)
Formकर्मधारय (शुक्लः पक्षः); पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
सदाalways
सदा:
Kriya-visheshana (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
नृभिःby men, by people
नृभिः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन

Maheśvara (Śiva)

Tirtha: Kedāra-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Scene: A Himalayan tīrtha setting at dawn: pilgrims after bathing perform Gaṇādhipa pūjā on kṛṣṇa-caturthī, offering white sesame with folded hands before a small Gaṇeśa shrine near Kedāra pathways.

M
Maheśvara (Śiva)
G
Gaṇādhipa (Gaṇeśa)
C
Caturthī
K
Kṛṣṇa-pakṣa
Ś
Śukla-pakṣa

FAQs

Regular, time-aligned worship (especially on Caturthī) supports dharma and removes obstacles.

The instruction occurs within Kedārakhaṇḍa’s sacred setting, but the verse itself is a general ritual rule for Gaṇeśa worship.

Worship Gaṇeśa on Caturthī; bathe first, and use pure white sesame as part of the observance.