Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 40

अग्निवेश्यसुतां भद्र विवस्त्रां जलमध्यगाम् । उद्भिन्नयौवनां श्यामां मध्यक्षामां मृगेक्षणाम्

agniveśyasutāṃ bhadra vivastrāṃ jalamadhyagām | udbhinnayauvanāṃ śyāmāṃ madhyakṣāmāṃ mṛgekṣaṇām

Ô noble seigneur, elle était la fille d’Agniveśya : sans vêtement, debout au milieu de l’eau ; sa jeunesse venait d’éclore, au teint sombre, à la taille fine, aux yeux de biche.

अग्निवेश्यof Agniveśya
अग्निवेश्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअग्निवेश्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (genitive relation)
सुताम्daughter
सुताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसुता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
भद्रO noble one
भद्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
विवस्त्राम्unclothed
विवस्त्राम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविवस्त्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण
जलof water
जल:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; समासपूर्वपद (in compound)
मध्यin the middle
मध्य:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासपूर्वपद (in compound)
गाम्gone into the midst of the water
गाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु) + ण्वुल्/क्विप् (कृदन्त-प्रातिपदिक: गा/गाम्)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समास: जल-मध्य-गा (सप्तमी-तत्पुरुष)
उद्भिन्नsprouted, blossoming
उद्भिन्न:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउद् + भिद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासपूर्वपद (in compound)
यौवनाम्youth
यौवनाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootयौवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समास: उद्भिन्न-यौवना (कर्मधारय/तत्पुरुष-प्राय)
श्यामाम्dark-complexioned
श्यामाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्याम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
मध्यwaist/middle
मध्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी/सप्तमी-समासार्थ; समासपूर्वपद (in compound)
क्षामाम्slender-waisted
क्षामाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्षाम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समास: मध्य-क्षामा (कर्मधारय)
मृगof a deer
मृग:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; समासपूर्वपद (in compound)
ईक्षणाम्having eyes (like) a deer
ईक्षणाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootईक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समास: मृग-ईक्षणा (षष्ठी-तत्पुरुष)

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced—Māheśvarakhaṇḍa narrative frame)

Type: kund

Scene: A dark-hued, doe-eyed maiden stands waist-deep in clear water, garmentless, youth just blossoming; ripples circle her slender waist as sunlight glints on the surface; lotuses and reeds frame the bank, suggesting a sacred bathing spot.

A
Agniveśya
M
Muni-kanyā

FAQs

The Purāṇas often depict the triggering of desire through vivid perception to warn that unchecked attraction can lead one away from dharma.

Not specified in this verse; it continues the scene-setting within the chapter.

None; this is descriptive narration.