Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 56

Devanagari script

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां प्रथमे माहेश्वरखंडे कौमारिकाखंडे ब्रह्मेश्वरमोक्षेश्वर गर्भश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम षट्पंचाशत्तमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṃḍe kaumārikākhaṃḍe brahmeśvaramokṣeśvara garbhaśvaramāhātmyavarṇanaṃnāma ṣaṭpaṃcāśattamo'dhyāyaḥ

Translation

Ainsi s’achève le cinquante-sixième chapitre, intitulé « Description du Māhātmya de Brahmeśvara, Mokṣeśvara et Garbheśvara », dans le Kaumārikākhaṇḍa du premier Māheśvarakhaṇḍa du Śrī Skanda Mahāpurāṇa, au sein de la Saṃhitā de quatre-vingt-un mille vers.

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: iti (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यादि-समाप्तिसूचक (quotative/end marker)

• श्रीस्कांदे: in the venerable Skanda (Purāṇa)
• श्रीस्कांदे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: śrī + skānda (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th case/locative), एकवचन; कर्मधारय-समास (श्रीमान् स्कान्दः)

• महापुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महापुराणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: mahā + purāṇa (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कर्मधारय (महच्च तत् पुराणम्)

• एकाशीतिसाहस्र्याम्: in the (collection) of eighty-one thousand (verses)
• एकाशीतिसाहस्र्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: ekāśīti + sāhasrī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th case/locative), एकवचन; द्विगु-समास (एकाशीतिः सहस्राणि यस्याः)

• संहितायाम्: in the Saṃhitā
• संहितायाम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: saṃhitā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• प्रथमे: in the first
• प्रथमे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: prathama (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण

• माहेश्वरखण्डे: in the Māheśvara section
• माहेश्वरखण्डे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: māheśvara + khaṇḍa (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष (माहेश्वरं खण्डम्)

• कौमारिकाखण्डे: in the Kaumārikā section
• कौमारिकाखण्डे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: kaumārikā + khaṇḍa (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष (कौमारिकं खण्डम्)

• ब्रह्मेश्वरमोक्षेश्वर: Brahmeśvara and Mokṣeśvara
• ब्रह्मेश्वरमोक्षेश्वर: Sambandha (Title element/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: brahma + īśvara + mokṣa + īśvara (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (समाहार-द्वन्द्व/नामरूपेण शीर्षक-प्रयोगः); द्वन्द्व-समास (ब्रह्मेश्वरश्च मोक्षेश्वरश्च)

• गर्भश्वरमाहात्म्यवर्णनम्: the narration of the glory of Garbheśvara
• गर्भश्वरमाहात्म्यवर्णनम्: Vishaya (Topic/विषय)
• Type: Noun
• Root: garbhaśvara + māhātmya + varṇana (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समास (गर्भश्वरस्य माहात्म्यस्य वर्णनम्)

• नाम: named/called
• नाम: Sambandha (Naming particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: nāma (अव्यय)
• Form: अव्यय; नाम-शब्दः (designation marker: 'called')

• षट्पंचाशत्तमः: fifty-sixth
• षट्पंचाशत्तमः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ṣaṭ + pañcāśat + tama (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रमवाचक-विशेषण; द्विगु (षट्पञ्चाशत् = 56) + तम

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: adhyāya (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Colophon (textual closing formula; not a dialogue speaker)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Brahmeśvara–Mokṣeśvara–Garbheśvara

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: Manuscript colophon moment: scribes or reciters conclude a chapter, with the title of the māhātmya of three liṅgas prominently displayed; a temple silhouette or three liṅga icons may appear as emblematic seals.

Characters & Entities

• Skanda Mahāpurāṇa
• Māheśvarakhaṇḍa
• Kaumārikākhaṇḍa
• Brahmeśvara
• Mokṣeśvara
• Garbheśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It is a colophon: it frames the preceding narration as an authoritative māhātmya of specific Śiva sites.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Brahmeśvara, Mokṣeśvara, and Garbheśvara—Śiva sites whose māhātmya is the subject of Adhyāya 56.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it provides bibliographic/chapter-identification information.