Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 42

हीयमानो न शुद्धः स्यादिति धर्मविदो विदुः । शिक्यच्छेदे तुलाभंगे पुनरारोपयेन्नरम्

hīyamāno na śuddhaḥ syāditi dharmavido viduḥ | śikyacchede tulābhaṃge punarāropayennaram

Les connaisseurs du dharma savent que, s’il s’allège, il ne doit pas être tenu pour purifié. Si la sangle du plateau est coupée ou si la balance se brise, qu’on replace l’homme (et qu’on recommence l’épreuve).

हीयमानःdecreasing (in weight)
हीयमानः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootहā (धातु) / ही (धातु) + यक् (कर्मणि) + शानच् (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले कर्मणि-प्रयोगे शानच्-प्रत्ययान्त (present passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थः = हीयमानः (decreasing)
not
:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध) = न (negation)
शुद्धःpure; cleared
शुद्धः:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (Subject complement/कर्तृसमानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootशुद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्यात्would be
स्यात्:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
Vākyārtha-dyotaka (Quotation marker/इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (उद्धरण/वाक्य-समाप्ति) = इति (quotative)
धर्मविदःknowers of dharma
धर्मविदः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक) + विद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः = धर्मं वेत्ति इति धर्मविद् (उपपद-तत्पुरुष)
विदुःknow; declare
विदुः:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
शिक्यच्छेदेin the event of the sling/strap breaking
शिक्यच्छेदे:
Adhikaraṇa (Location/occasion/अधिकरण)
TypeNoun
Rootशिक्य (प्रातिपदिक) + छेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; समासः = शिक्यस्य छेदः (षष्ठी-तत्पुरुष)
तुलाभङ्गेin the breaking of the balance
तुलाभङ्गे:
Adhikaraṇa (Occasion/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतुला (प्रातिपदिक) + भङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः = तुलायाः भङ्गः (षष्ठी-तत्पुरुष)
पुनःagain
पुनः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) = पुनः (again)
आरोपयेत्should place/raise
आरोपयेत्:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-रुह् (धातु) + णिच् (causative)
Formविधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; णिजन्त
नरम्the man
नरम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)

Scene: The balance tilts the other way; the accused appears anxious; a sling snaps or the beam cracks, prompting priests to halt and reset the ordeal for a proper retest.

D
dharmavidaḥ
T
tulā (balance)

FAQs

Dharma values reliability and due process; flawed instruments require repetition rather than hasty conclusions.

No tīrtha is named.

If the accused becomes lighter, he is not cleared; if the apparatus fails (strap cut/balance breaks), repeat by placing him again.