Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 57

चतुर्थः संवहो नाम स्थितो नक्षत्रमण्डले । वातरश्मिभिराबद्धं ध्रुवेण सह भ्राम्यते

caturthaḥ saṃvaho nāma sthito nakṣatramaṇḍale | vātaraśmibhirābaddhaṃ dhruveṇa saha bhrāmyate

Le quatrième vent, nommé Saṃvaha, demeure dans la sphère des demeures lunaires. Liée par des cordes de rayons de vent, cette sphère d’étoiles tourne avec Dhruva, l’Étoile Polaire.

caturthaḥthe fourth
caturthaḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootcaturtha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्रमवाचक विशेषण (Masculine, Nominative singular; ordinal adjective)
saṃvahaḥSaṃvaha (name of a wind/force)
saṃvahaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsaṃvaha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (Masculine, Nominative singular)
nāmanamed
nāma:
Sambandha (Apposition marker)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
Formनामनिर्देशक अव्यय (namely particle)
sthitaḥsituated
sthitaḥ:
Karta (Predicate/State)
TypeAdjective
Root√sthā (स्था) (धातु) → sthita (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (Masculine, Nominative singular; PPP)
nakṣatramaṇḍalein the sphere of stars
nakṣatramaṇḍale:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootnakṣatra (प्रातिपदिक) + maṇḍala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन (Neuter, Locative singular)
vātaraśmibhiḥby wind-rays/streams of wind
vātaraśmibhiḥ:
Karaṇa (Instrument/Agent in passive)
TypeNoun
Rootvāta (प्रातिपदिक) + raśmi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन (Feminine, Instrumental plural)
ābaddhamtied/fastened
ābaddham:
Karma (Object in passive/कर्म)
TypeAdjective
Root√bandh (बन्ध्) (धातु) → ābaddha (कृदन्त, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; उपसर्गपूर्वक क्त-प्रत्ययान्त (Neuter singular; PPP)
dhruveṇawith/by Dhruva
dhruveṇa:
Sahakāraka/Karaṇa (Co-agent/Instrument)
TypeNoun
Rootdhruva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन (Masculine, Instrumental singular)
sahatogether with
saha:
Sahārtha (Association)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
Formसहार्थक अव्यय (preposition-like indeclinable: 'together with')
bhrāmyaterevolves
bhrāmyate:
Kriyā (Action/Verb)
TypeVerb
Root√bhram (भ्रम्) (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम् (Present indicative, 3rd person singular, ātmanepada)

Lomaharṣaṇa (Sūta), per Māheśvarakhaṇḍa narrative convention

Tirtha: Nakṣatra-maṇḍala (conceptual)

Type: kshetra

Scene: A vast ring of nakṣatras revolving with Dhruva, bound by luminous ‘wind-ray’ cords, with Saṃvaha presiding as the sustaining wind.

S
Saṃvaha
N
Nakṣatra-maṇḍala
D
Dhruva

FAQs

Cosmic order is upheld by unseen divine forces; contemplating this order cultivates reverence and steadiness like Dhruva.

No specific tīrtha is named; the verse belongs to a cosmological description within the Māheśvarakhaṇḍa.

None; the verse is descriptive, explaining the mechanism of celestial rotation.